Vernis van welvaart

Het leken gouden jaren, de jaren negentig. In het boek Verguld Nederland prikken acht fotografen door deze facade heen...

Oorlog in het Midden-Oosten, kelderende aandelenkoersen en een economische crisis: het is amper voor te stellen dat we slechts enkele jaren geleden nog leefden in euforie, in een wereld met ongekende welvaart en onbeperkte mogelijkheden.

De jaren negentig waren gulzig en irrationeel, schrijft de Volkskrant-journalist Caspar Janssen in zijn voorwoord voor het boek Verguld Nederland, dat komende donderdag wordt gepresenteerd. In het boek laten acht Volkskrant-fotografen met een foto-essay zien hoe de jaren negentig de samenleving hebben gevormd en vervormd. Verschillende journalisten en publicisten schrijven over onder meer rijkdom, normen en waarden en vreemdelingen.

De jaren negentig kenmerkten zich niet bepaald door ingetogenheid of bescheidenheid. Liever kozen we een moment om uitbundig met onze allerindividueelste en allerintiemste expressie voor het voetlicht te treden. Behoeften konden en dienden direct te worden bevredigd. Of het nu ging om geld, roem, macht of seks, het was allemaal binnen handbereik, dat zagen we immers dagelijks op tv. En het leek of iedereen eruit wilde halen wat erin zat, op weg naar een denkbeeldige eindstreep.

Een bus als stal voor de ezel, eventueel een kasteel voor de pony; het kon allemaal, ondervond ook fotograaf Michaël Ferron, die enkele 'beter gesitueerde' huisdieren portretteerde onder de titel Domus.

De jaren negentig. Het optimisme en de euforie van dit decennium doen nu al gedateerd aan. Voor wie het zich nog kan herinneren: het Nederlandse poldermodel gold in het buitenland als voorbeeld en volgens de bewindslieden van het toen regerende paarse kabinet waren tevredenheid, trots en misschien zelfs dankbaarheid op hun plaats.

Iedereen pikte een graantje mee van de groeiende welvaart, onder meer via aandelenpakketjes en de waardestijging van het eigen huis. Opmer kingen over de economie als luchtballon - nu aan de orde van de dag - werden halverwege de jaren negentig afgedaan als spelbederf door ouderwetse cultuurpessimisten.

Caspar Janssen besluit zijn betoog in het voorwoord van Verguld Nederland met een simpele en doeltreffende vergelijking. De jaren negentig waren als het nieuwe Ajax-stadion, de Arena, schrijft hij. 'Modern, zakelijk en van alle gemakken voorzien, maar het gras wilde er niet groeien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden