Vernieuwd Amerikaans congres opent jacht op Obamacare

Het jachtseizoen is geopend. Dinsdag begint het vernieuwde Amerikaanse Congres aan zijn nieuwe jaar. Het eerste doelwit van de Republikeinse meerderheid is Obamacare.

Donald Trump.Beeld anp

De Republikeinen hebben er zin in. Al voordat Donald Trump over iets meer dan twee weken als president wordt geïnaugureerd, treffen ze voorbereidingen voor de beloofde politieke omwenteling. Met hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat, met de nieuwe bewoner in het Witte Huis en met wat creativiteit kunnen zij in principe straks nieuwe wetten invoeren of oude wetten schrappen.

Obamacare, de zorgwet uit 2010 die een van de kroonjuwelen is van Obama's presidentschap, ligt al jaren onder vuur. Sinds de Republikeinen een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kregen, later in datzelfde jaar, hebben ze tientallen keren geprobeerde de wet te verwerpen. Puur voor de vorm - Obama kon dat altijd dwarsbomen.

'Verwerpen en vervangen'

Nu is alles anders. Trump heeft zelf ook gedurende zijn hele campagne gezegd dat hij Obamacare zal 'verwerpen en vervangen', en daarmee is dit een van de onderwerpen waarover hij en de Republikeinen het eens zijn. Een streep lijkt zo gezet.

Maar dan begint het moeilijke deel: de vervanging. Obamacare, officieel de Affordable Care Act, is een complex vehikel dat ertoe heeft geleid dat nu zo'n 20 miljoen Amerikanen meer verzekerd zijn tegen ziektekosten dan voor de invoering. Voor een deel betreft het kinderen die langer op de polis van hun ouders kunnen blijven, voor een deel is het een uitbreiding van het overheidsprogramma Medicaid voor de armen, en voor een deel is het een verplichting voor zelfstandigen om een particuliere verzekering af te sluiten (waarbij de verzekeraars verplicht zijn hen te accepteren, ook al hebben ze een ziekte).

De meeste klachten komen uit die laatste groep. De premies rijzen de pan uit (dit jaar een verwachte stijging van 22 procent), terwijl de verzekeringen vaak ook nog eens heel karig zijn. Voor sommigen wordt de premiestijging opgevangen met subsidies, wat dan weer moet worden betaald met belastinggeld, maar anderen betalen alles zelf. Hoe dan ook: de gewone Amerikaan heeft reden genoeg om erover te klagen.

Dat moedigen de Republikeinen dan ook aan. Tegelijkertijd hebben ze de afgelopen jaren elke voorgestelde verbetering tegengehouden. Ze wilden alleen een volledige verwerping van iets dat zij als symbool zien van een te grote overheid.

Vervanging

Paradoxaal genoeg komen de problemen juist uit de markt, het deel van Obamacare dat als een concessie aan de Republikeinen wordt gezien (Obamacare lijkt sterk op het door de Republikeinse gouverneur Mitt Romney in Massachusetts ingevoerde Romneycare). De vraag is daarom hoe de Republikeinen die problemen gaan oplossen - zij lijken hun hoop te vestigen op meer concurrentie, waardoor de premies zouden moeten dalen.

Zo ver is het voorlopig nog niet. Het meest waarschijnlijke scenario is dat Obamacare wordt verworpen, maar mag blijven bestaan tot er een vervanging is bedacht. Dat kan nog maanden, zo niet jaren duren.

Het direct schrappen van de wet is overigens niet mogelijk, omdat de Republikeinen met 52 zetels niet de benodigde supermeerderheid (60 van de 100 zetels) hebben om de te verwachten sabotage van het proces door de Democraten te overstemmen. Maar daar hebben de Republikeinen iets op gevonden: ze kunnen de financiële kraan dichtdraaien, waardoor de subsidiestroom droog zou vallen.

Donald Trump en Mitt Romney.Beeld anp

Overdaad aan regelgeving

Obamacare is niet het enige waarop de Republikeinen hun pijlen richten. Een ander populair doelwit is de gevoelde overdaad aan regelgeving, van milieubescherming tot financiële transparantie. Regulatory relief, noemt de Republikeinse partijleider in het Huis, Paul Ryan, die grote schoonmaak. Het bedrijfsleven zou door de regels worden 'gewurgd'. Terwijl Obama de laatste weken nog veel beschermingsconstructies probeert op te werpen, denken de Republikeinen die te kunnen afbreken met een beroep op de Congressional Review Act, die de verwerping door een gewone Senaatsmeerderheid toestaat binnen zestig dagen na de inwerkingtreding.

Intussen zitten de Democraten ook niet stil - of juist wel. Met vertragingstactieken proberen zij de hoorzittingen voor de nieuwe leden van het kabinet-Trump uit te stellen. Een van de voorwaarden die zij stellen aan de kandidaten is dat zij in elk geval hun belastingaangifte laten zien. Sterk staan de Democraten hier niet: de benoeming van kabinetsleden vergde vroeger zestig instemmende senatoren, maar na een door de Democraten ingevoerde wijziging nog maar 51. Dat betekent dat Trump genoeg heeft aan zijn eigen partij.

Het is ook nog steeds mogelijk dat de twee partijen op zoek gaan naar wetsvoorstellen waar ze het over eens zijn, zoals investeringen in infrastructuur en belastingverlaging, zoals beloofd door Trumps stafchef Reince Priebus. Maar voor een dergelijke verzoening lijkt de polarisatie te groot.

Paul Ryan.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden