Utrecht De School voor Persoonlijk Onderwijs. Volgens het schoolbestuur heeft de inspectie alleen naar klagende ouders geluisterd.

Vijf vragen over Utrechtse School voor Persoonlijk Onderwijs

Vernietigend inspectierapport over Utrechtse school: ‘Kritischer dan dit wordt het niet’

Utrecht De School voor Persoonlijk Onderwijs. Volgens het schoolbestuur heeft de inspectie alleen naar klagende ouders geluisterd. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het schoolbestuur vocht het aan tot in de rechtbank, maar vrijdag werd het snoeiharde inspectierapport over de Utrechtse School voor Persoonlijk Onderwijs toch openbaar. 

Het kritische inspectierapport betekent een flinke tegenslag voor de Stichting voor Persoonlijk Onderwijs, dat de afgelopen jaren door het hele land scholen met kleinschalig onderwijs oprichtte.

Waarom probeerde de school de publicatie van het rapport tegen te houden?

Begin vorig jaar besloot de Onderwijsinspectie een kwaliteitsonderzoek te doen naar Utrechtse School voor Persoonlijk Onderwijs. De school, die in 2017 de deuren opende, was nieuw. Bovendien had de inspectie ‘ernstige en aanhoudende signalen’ binnengekregen.

Toen een paar maanden later duidelijk werd dat de inspectie een uiterst kritisch rapport in de pen had, stapte het schoolbestuur naar de rechter. De inspectie had volgens de school alleen geluisterd naar klagende ouders. Eind december oordeelde de rechter desalniettemin dat het rapport openbaar mag worden

Een school voor persoonlijk onderwijs, wat is dat?

Kleine klassen, goede sfeer, weinig huiswerk. Dat is volgens de Scholen voor Persoonlijk Onderwijs (SvPO) de kern van goed onderwijs. De ambitieuze onderwijsvorm biedt naar eigen zeggen ‘onderwijs alsof je op een dure privéschool zit’: klassen bestaan uit maximaal zestien leerlingen,  docenten krijgen alle ruimte om les te geven − dus geen onnodige vergaderingen, een rooster dat altijd hetzelfde is en kleinere docententeams.

Hoewel het tot vorig jaar bijzonder lastig was een nieuwe school te beginnen in Nederland, lukte het bestuurder Misha van Denderen met slimme juridische trucs om sinds 2010 acht Scholen voor Persoonlijk Onderwijs op te richten. Omdat de scholen nieuw zijn, is de inspectie nog niet bij alle vestigingen langs geweest. De rapporten die wel al verschenen, zijn niet onverdeeld positief. Ook daar vocht de stichting de publicaties, of delen daarvan, aan.

Wat gaat er mis op de Utrechtse school? 

De inspectie oordeelt dat de kwaliteit van het onderwijs op alle afdelingen van de Utrechtse School voor Persoonlijk Onderwijs school ‘zeer zwak’ is. Dat is het slechtst mogelijke oordeel. Het wordt zelden uitgedeeld. ‘Kritischer dan dit wordt het niet’, aldus inspectiewoordvoerder Daan Jansen. Begin dit jaar waren er in Nederland elf middelbare scholen met één of meerdere zeer zwakke afdelingen.

‘In te veel lessen is het onrustig en wordt er te weinig geleerd’, schrijft de inspectie. Het niveau van de lessen is bovendien standaard op havo- of vwo-niveau, ongeacht het basisschooladvies dat de leerlingen hadden. ‘Niet alle leerlingen kunnen dat aan.’ 

Docenten kunnen volgens de inspectie niet altijd goed omgaan met leerlingen met gedragsproblemen. Daardoor zijn er veel incidenten. ‘Het gaat daarbij onder andere om fysiek geweld, vernielingen, provoceren en pestgedrag.’  Een leerling die in het rapport wordt geciteerd zegt: ‘Ik voel me heel vaak niet veilig. Twee leerlingen in de klas houden dingen in chaos. Als de docent even niet kijkt slaan en schoppen ze andere leerlingen.’

Tot slot luistert de schoolleiding volgens de inspectie onvoldoende naar de klachten van leerlingen, ouders en personeel.

Wat zegt de school zelf?

Het schoolbestuur heeft bezwaar aangetekend tegen het rapport. Volgens bestuursvoorzitter Misha van Denderen is het rapport van de inspectie ‘overtrokken en gekleurd’. ‘Het is heel zuur. We realiseren een enorme opstroom: vmbo-leerlingen die doorstromen naar havo en havo-leerlingen naar vwo. De inspectie weegt dat niet mee, maar concentreert zich op rumoer dat vooral in de mavo-klassen speelt.’ 

Het ‘rumoer’, zoals Van Denderen de onrust op de school consequent noemt, ontstond volgens hem omdat sommige ouders verkeerde verwachtingen van de school hadden. ‘Wij bieden persoonlijk onderwijs met kleine klassen, maar dat is iets anders dan gepersonaliseerd leren. Daarin is de lesstof op maat, bij ons is er een vast en ambitieus curriculum. Een aantal ouders had kinderen aangemeld met het idee dat we gepersonaliseerd onderwijs en extra zorgvoorzieningen bieden. Toen dat anders bleek te zijn, hebben zij klachten ingediend.’

Docenten zelf zeggen in het inspectierapport dat de school in Utrecht te veel ‘leerlingen met een rugzakje’ heeft aangenomen. ‘We hebben inderdaad relatief veel zorgleerlingen gehad in de eerste twee leerjaren’, erkent Van Denderen. De school heeft inmiddels een aantal leerlingen doorverwezen naar het speciaal onderwijs en communiceert nu duidelijker dat SvPO geen ‘speciaal onderwijs light’ is. Op de site van de school staat ook een disclaimer die dat uitlegt. 

En nu?

De Utrechtse school moet binnen een jaar verbeteren. Lukt dat niet en geeft de inspectie opnieuw een ‘zeer zwak’, dan kan de minister besluiten de bekostiging stop te zetten. Zonder geld van de overheid zal de school hoogstwaarschijnlijk moeten sluiten. In de praktijk komt het bijna nooit zo ver, zegt inspectiewoordvoerder Jansen. ‘In verreweg de meeste gevallen lukt het scholen te verbeteren. Als dat niet lukt, kiest het bestuur er vaak voor te fuseren met een andere school, of te sluiten.’

Lees verder

Is hier nog ruimte voor een school?
De Stichting voor Persoonlijk Onderwijs probeerde in verschillende Nederlandse gemeenten middelbare scholen op te richten. Dat bleek nog niet eenvoudig. ‘We worden overal tegengewerkt.’

Laat docent meer doceren
Laat de docent meer doceren, zegt SvPO-oprichter Misha van Denderen. Het schoolfeest kan iemand anders wel organiseren. En voor het nakijken van proefwerken kun je ook studenten inhuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden