Nieuws Brexit

Vernederde en ziedende May eist respect van EU-leiders

De Britse premier Theresa May heeft vrijdag om ‘respect’ gevraagd van de Europese Unie. Met ingehouden woede sprak ze rechtstreeks op televisie vanuit 10 Downing Street over haar vernederende bezoek aan de informele EU-top in Salzburg. ‘We zitten in een impasse,’ zei ze, eraan toevoegend dat het eiland klaar is voor een akkoordloos en ruzieachtig vertrek uit de EU.

Beeld Getty

‘NEIN, NEIN, NEIN’, ‘YOUR BREXIT’S BROKEN‘ en ‘THE SALZBURG DISASTER‘. Dat waren de krantenkoppen die May na haar terugkeer uit de stad van The Sound of Music onder ogen kreeg. Voor vertroosting zorgde de ketelmuziek van de rechtse pers die het diplomatiek debacle op patriottische wijze benaderde. The Sun kopte ‘EU DIRTY RATS’, met een foto waarop EU-president Donald Tusk en de Franse president Emmanuel Macron waren aangekleed als de gangsters Bugsy Malone en Al Capone. De strekking van het verhaal was dat de affreuze vastelanders May in een val hadden laten lopen.

De EU-leiders hebben in Salzburg haar Chequers-voorstel over de toekomstige relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk naar de prullenbak verwezen. Volgens May hebben de Europese leiders geen uitleg gegeven bij die afwijzing en is het nu niet aan haar, maar aan hen om met een alternatief te komen. 

De Franse president Emmanuel Macron heeft in Salzburg de Britse woede gewekt, omdat hij de brexiteers met zoveel woorden als charlatans had omschreven die direct na het referendum de benen hadden genomen. Hij is de drijvende kracht achter het Nee, Non en Nein. Op zijn beurt irriteerde EU-president Donald Tusk de Britten door op Instagram een foto te zetten waarop hij May een stuk taart aanbiedt, begeleid door de tekst ‘Sorry, geen kersen.’ Het was een verwijzing naar cherry picking, het krenten uit de pap halen waar het Chequers-voorstel naar het idee van de EU-leiders op neerkomt.

Dood als een dodo

May heeft veel energie gestoken in het Chequers-voorstel, waarmee ze zowel de brexiteers, de Europagezinden in haar partij als de lidstaten van de EU tevreden wilde houden. Haar plan was al door de eerste twee belanghebbenden zo dood als een dodo verklaard, en nu heeft de EU zich daarbij geschaard. Terwijl de hoop aan Britse zijde was dat de Europese regeringsleiders misschien wat opbouwende kritiek zouden leveren.

Op de BBC beweerde Brexit-minister Dominic Raab dat de Europese leiders niet op de bal hebben gespeeld, maar op de vrouw. En dat ruim een week voor het beladen partijcongres van de Conservatieven. 

May koos ervoor meteen een ‘over mijn lijk-toespraak’ te houden, iets wat Britse leiders wel vaker doen als ze een blauwtje hebben gelopen op het continent. In de rede, die te laat begon wegens kortsluiting in de ambtswoning, benadrukte ze dat twee bestaande alternatieven voor haar Chequers-plan onacceptabel zijn. Het Canadese model – een kant-en-klaar vrijhandelsakkoord – snijdt Noord-Ierland los van de rest van het Verenigd Koninkrijk. Het Noorwegen-light model – lidmaatschap van douane-unie en gemeenschappelijke markt – maakt het volgens May onmogelijk om immigratie te beperken en handelsakkoorden met anderen te sluiten.

IJzige blik

Ze bleef daarom bij haar voorstel, dat volgens de Europese leiders boven alles een inbreuk vormt op de integriteit van de gemeenschappelijke markt. Terwijl het pond daalde naar het laagste niveau van 2018, bleef ze bij haar weinig geliefde Chequers-document en stelde ze EU-burgers op het eiland gerust met de mededeling dat ze in alle gevallen mogen blijven.

Of zij zelf mag blijven als premier, moeten de komende weken uitwijzen. Haar toespraak, een variatie op Thatchers ‘The lady's not for turning’, was vooral een manier om sterk over te komen. Ze sloot dan ook af met haar handelsmerk: een ijzige blik.

EU-president Donald Tusk toonde zich enkele uren later weinig onder de indruk. Hij zei juist het Britse standpunt voor en tijdens de top ‘verrassend hard en onbuigzaam’ te hebben gevonden. Volgens hem waren de Britten al weken op de hoogte van de mening van de EU over het Chequers-document, dat ze een goede stap in de richting vonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.