'Vermijd de woorden allochtoon en autochtoon'Gemeente Amsterdam 12 februari 2013

Dankzij een initiatief van de raadsleden Iman Akel en Ahmet Olgun (PvdA), is het sinds dinsdag in Amsterdam verboden om het over 'allochtonen' en 'autochtonen' te hebben. Dat wil zeggen: in gemeentelijke documenten en communicatie zijn deze termen taboe. De discussie is bepaald niet nieuw. Sommige mensen denken dat je problemen oplost door nieuwe woorden te gebruiken, anderen geloven dat je ze op die manier alleen maar ontkent en dus erger maakt. Het voelt nooit fijn om door de overheid te worden opgevoed, maar aan de andere kant: als een bepaalde term als kwetsend wordt ervaren, is het niet zo gek dat de gemeente zelf overstapt op een neutraler synoniem.


Toch is de redenering in dit geval anders. Het gaat de PvdA niet zozeer om het wóórd allochtoon, het gaat erom dat die groep überhaupt wordt benóémd: er komt geen vervangend, neutraler synoniem. In plaats daarvan kiest men voor specifiekere aanduidingen, zoals 'Surinaamse Amsterdammer'. Volgens de PvdA is dat 'naar Amerikaans voorbeeld' want daar zeggen ze 'African American'. Nog afgezien van het feit dat Afrika geen land is en dat 'African American' niets zegt over het geboorteland van je ouders, blijft de grote vraag wat er in Amsterdam precies te winnen valt met deze scherpere terminologie.


Al in september vroeg AT5 aan Iman Akel, mede-indiener van het voorstel, wat er mis was met 'allochtonen'. Haar antwoord was dat het 'geen toegevoegde waarde heeft in gemeentelijke stukken; 'de' allochtoon bestaat niet, dus waarover hebben we het?'


Inderdaad: 'de' allochtoon bestaat niet. Maar bestaat 'de' Surinamer dan wel? Of 'de' Oost-Europeaan? Natuurlijk niet, net zomin als 'de' frisdrank bestaat. Zo gaat dat nu eenmaal met woorden, die duiden vaak een verzameling aan. Hoe ver je wilt 'in- zoomen', hangt van de situatie af: soms is het woord 'sinas' handig, soms kun je beter 'Fanta' zeggen. Het evidente verschil tussen cola en tonic is geen logische reden om het woord 'frisdrank' te verbieden.


Wat moeten ambtenaren nu zeggen als ze het hebben over de groep die tot deze week met 'allochtonen' werd aangeduid? Immigranten-en-hun-kinderen is te lang, bovendien heb je het dan alsnog over die groep, en dat mag juist niet. Op de vraag van AT5 of 'bepaalde problematiek' nog wel bespreekbaar zou blijven, zei Akel: 'Een recent en goed voorbeeld is obesitas. Veel Turkse Amsterdammers hebben obesitas. Nou, dan heb je het over 'de Turkse Amsterdamse kinderen', en zeg je niet: 'de allochtonen zijn te dik'.'


Dus dáár gaat het om: er zijn blijkbaar ambtenaren die bij cijfers over 'sinas' liever over 'frisdrank' praten. Hierdoor ontstaat, in dit geval, het beeld dat 'de allochtonen' te dik zijn. De oplossing van de PvdA is om het woord 'allochtoon' te verbieden, zodat voor iedereen duidelijk is dat alleen Turkse kinderen te dik zijn.


Jonathan van het Reveis schrijver en ontleedt wekelijks een redenering in het nieuws.


Twitter @JvhReve


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden