Vermeend wil belastingpret verdelen

Dat Ierland de vennootschapsbelasting verlaagt, is staatssecretaris Willem Vermeend een doorn in het oog. Hij wil een Europese discussie om dergelijke concurrentie te voorkomen....

Van onze verslaggever

Ferry Haan

AMSTERDAM

'Leuker kunnen we het niet maken', zegt de belastingdienst. Toch is in andere landen de belastingpret vaak veel groter. Vele Nederlanders vestigen zich om fiscale redenen in België. Verschillen in benzine-accijnsen zorgen ook al jaren voor druk grensverkeer.

Staatssecretaris van Financiën Willem Vermeend ziet dit alles met lede ogen aan. Hij trekt al een tijdje ten strijde tegen de concurrentie met belastingen tussen de lidstaten van de Europese Unie. Zijn laatste pijl richt hij op Ierland. Dit land verlaagt over enkele jaren de vennootschapbelasting voor bedrijven van 36 naar 12,5 procent. De Europese Unie kan niet optreden tegen de Ierse maatregel, omdat ieder land zelf zijn eigen belastingregime bepaalt.

Vermeend verklaarde zaterdag in het Financieel Dagblad dat hij een discussie wil over de belastingconcurrentie tussen de EU-lidstaten. Maar die discussie is al volop gaande. De Ierse belastingmaatregel is hier zelfs op te herleiden. Want eind vorig jaar namen de EU-lidstaten een nieuwe belastinggedragscode aan. Na een overgangsperiode van vijf jaar mogen landen voortaan geen internationale bedrijven meer lokken met belastingvoordeeltjes.

De Groningse hoogleraar Openbare Financiën Flip de Kam houdt zich bij de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) bezig met de vergelijking van belastingsystemen. Hij stelt dat ook Nederland zich van de nodige trucs bedient om het grote bedrijven naar de zin te maken. Eén voorbeeld is het Nederlandse belastingregime voor zeerederijen. Die betalen zo weinig belasting dat Noorse rederijen erover denken onder Nederlandse vlag te gaan varen.

De Kam vindt dat Vermeend wel een goed punt aansnijdt. In verschillende landen is de opbrengst van de winstbelasting de afgelopen tien jaar sterk achtergebleven bij de bedrijfswinsten. Omdat de vennootschapsbelastingtarieven niet veel zijn veranderd, hebben de lidstaten de heffingsgrondslag verkleind. Zo betalen bedrijven minder, want een hoog tarief over een kleine grondslag levert een kleine bedrag op.

Deloitte en Touche-belastingadviseur Peter Kavelaars stelt dat België en Ierland het in Europa het bontst maken. België kent de 'coördinatiecentra'. Wanneer een multinational zijn hoofdkantoor in België vestigt, ontloopt het grotendeels de vennootschapsbelasting. In Ierland hoeven nieuwe bedrijven pas na tien jaar belasting over hun winst te betalen. Kavelaars wijst ook op de Nederlandse 'risicoreserve'. Deze ingewikkelde belastingfaciliteit heeft Vermeend speciaal bedacht in een reactie op de Belgische praktijken.

Door de Europese gedragscode zullen dit soort maatregelen over vijf jaar tot het verleden behoren. Ierland heeft daarom eieren voor zijn geld gekozen. In plaats van specifieke kleine voordeeltjes kondigt Ierland nu een grote belastingverlaging aan.

In de verre toekomst zullen de Europese belastingsstelsels naar elkaar toe moeten groeien. De Kam signaleert dat de Zuid-Europese landen al aan een inhaalrace met het Noord-Europa bezig zijn. Maar voorlopig is 'harmonisatie' bij de EU in Brussel nog een verboden woord. De lidstaten houden het op 'coördinatie' van het belastingbeleid.

De Kam heeft hen een aardige historische les te leren. In Nederland kwam de grote stroom van welgestelden naar Wassenaar, Laren en andere 'zanddorpen' op gang door belastingverschillen met de grote steden. Een eeuw geleden bepaalden gemeenten de hoogte van de inkomstenbelasting. Toen de tariefverschillen tussen de steden en dorpen toenamen, trokken de welgestelden naar het platteland. Deze exodus van rijken stopte pas door landelijke harmonisatie van het belastingstelsel. Toen was het overal even 'leuk'. Volgens de Kam moet ook Europa de pret verdelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden