Vermeend haalt de bezem door sociale diensten

Rotterdam zette afgelopen kwartaal ruim 3700 bijstandsuitkeringen stop. Amsterdam schortte eerder zeshonderd uitkeringen op. Strenger toezicht op de sociale diensten wordt voelbaar voor uitkeringsgerechtigden....

Willem Vermeend heeft de wind eronder bij de sociale diensten. De PvdA-minister zit nog geen twee jaar op Sociale Zaken, maar elke gemeente heeft zijn fanatisme al aan den lijve ondervonden. De opdracht is duidelijk: van een ieder die zich niet genoeg inspant om aan het werk te komen, moet de gemeente de bijstandsuitkering rücksichtslos stopzetten.

Al maandenlang wekt Vermeend de indruk dat hij elke werkloze liefst zelf naar een uitzendbureau wil brengen. Het kan hem niet snel genoeg gaan.

De gemeente Amsterdam werd afgelopen zomer als eerste in het gareel gebracht. Bij een eerste ambtelijke controle van de sociale dienst bleek veel loos. De hoogte van de uitkeringen werd niet goed vastgesteld, er werd te weinig ondernomen tegen fraudeurs - terwijl belastingsignalen wel op fraude duidden - en er gebeurde te weinig om werklozen aan het werk te helpen. Sommige werklozen bleken jarenlang niets van de dienst te horen. Conclusie van de minister: Amsterdam voert de wet niet uit zoals die bedoeld is.

Vermeend vroeg om verbeteringen, deed nog een controle en greep toen hard in. Amsterdam staat nu al maanden onder rechtstreeks toezicht van de minister.

Dit najaar volgden andere sociale diensten. Op basis van een eerste risicoanalyse wees Vermeend 28 gemeenten aan waar het ministerie nader onderzoek gaat doen. Tientallen gemeenten kregen de tijd om zelf orde op zaken te stellen; de sociale diensten van Haarlem en Almelo krijgen nu al dezelfde behandeling als Amsterdam.

Afgelopen woensdag presenteerde de gemeente Rotterdam de resultaten van het nieuwste plan: 3700 bijstandsgerechtigden zijn met onmiddellijke ingang hun uitkering kwijt. Amsterdam berichtte eerder dat 75 uitkeringen zijn stopgezet en ruim zeshonderd uitkeringen opgeschort.

Wat doet Vermeend anders dan zijn voorgangers? Hij dwingt gemeenten de regels uit te voeren. Gemeenten mogen de Bijstandswet weliswaar naar eigen goeddunken invullen, maar ze moeten zich wel aan Haagse wetgeving houden. De wet die boetes, kortingen of intrekking van de uitkering regelt, moet bijvoorbeeld uniform worden uitgevoerd.

Gemeenten die de wet niet naleven, straft Vermeend door miljoenen te korten op de rijksbijdrage. Bovendien kunnen gemeenten geld verdienen door mensen aan werk te helpen. De minister belooft Rotterdam 47 miljoen euro (107 miljoen gulden) als de sociale dienst de komende drie jaar 16 duizend bijstandsgerechtigden aan een baan helpt.

'Draagvlak maken', noemt Vermeend het zelf. Het is de kern van zijn beleid. 'We kunnen ons stelsel van sociale zekerheid alleen zo houden als de voorzieningen goed gebruikt worden', stelde hij vorige zomer bij de herdenking van honderd jaar sociale zekerheid . 'De bijstand is een vangnet voor wie niets anders heeft, geen gewone voorziening waar je zomaar even gebruik van kunt maken. Dat moreel besef had in de afgelopen decennia wel wat meer benadrukt mogen worden.'

Vermeends strenge beleid begint resultaten op te leveren . 'Hij heeft de regels aangescherpt. Iedereen leeft die nu strikter na', reageert wethouder Sociale Zaken G. Kroskinski van Haarlem. Haarlem is één van de gemeenten die een diepgaand boekenonderzoek moeten ondergaan. Hij wordt bijgevallen door J. van der Tak, wethouder Sociale Zaken van Rotterdam: 'Vermeend voegt gewoon de daad bij het woord.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden