Vermalen beeldbuizen komen weer op de televisie

De Limburgse Mineraalbrekerij was gespecialiseerd in het vermalen van bakstenen tot gravel, maar de laatste jaren verwerkt het bedrijf vooral beeldbuisglas....

WATERVALLEN BIEDEN niet alleen een imposant schouwspel, maar illustreren ook de wijze waarop invulling kan worden gegeven aan recycling. Met een alles vernietigende kracht stort het water van de rivier zich naar beneden en baant zich een weg door het rotsgesteente.

Daarbij neemt het stukken rots, gruis en zand mee, die uiterst schoon naar lager gelegen delen worden afgevoerd. De natuur verandert eeuwenoude rotsblokken in fijne zandkorrels.

Dit beeld gebruikt directeur F. Neitzke graag als hij het recyclingsproces uitlegt van zijn bedrijf, de Limburgse Mineraalbrekerij (LMB). 'Op mechanische wijze bootsen we de natuur na. We laten het glas eindeloos wrijven, totdat er korrels overblijven.'

In Echt bij Roermond wordt beeldbuisglas van televisietoestellen en computers gerecycled. 'Wij zijn de eerste in Nederland die dit doen', zegt Neitzke. 'En waarschijnlijk ook de eerste in de wereld'.

Per jaar kan het bedrijf het glas van twaalf miljoen beeldbuizen vermalen tot heldere witte glaskorrels die weer als basis dienen voor nieuwe beeldschermen. Het glas van één beeldbuis weegt acht tot vijftien kilo, ongeveer eenderde tot de helft van het gewicht van het toestel. In feite levert de Limburgse Mineraalbrekerij hiermee een proces waarop minister De Boer van Milieubeheer dol is: namelijk een gesloten kringloop. Bijna geen gram afval blijft over.

Het Limburgse bedrijf beschikt over een oude steen- en dakpannenfabriek met hallen zo groot als halve voetbalvelden. In een hoek liggen de aangevoerde tv-buizen, ontdaan van hun kast. Dat heeft het met Philips gelieerde bedrijf Mirec al gedaan, dat tv's, videotorens en computers inzamelt en van hun omhulsel ontdoet.

Aan het eind van het produktieproces in een andere hal van de LMB liggen de glasheldere korrels, die doen denken aan kandijsuiker. Voor de bezoeker is de opgeslagen berg glasgranulaat onweerstaanbaar. Automatisch steek je een hand in die suikerberg. Kandijkristallen hebben verschillende grootten, maar deze glaskorrels zijn nagenoeg gelijk.

Neitzke en zijn technisch directeur G. van Emmerloot hebben de techniek van breken al lang in de vingers. Bakstenen, dakpannen, toiletpotten en tegels worden al vanaf 1980 in binnen- en buitenland opgehaald en bij hun bedrijf in Ohé en Laak gebroken, verkleind en gezeefd. Daaruit ontstaat gravel voor tennisbanen, kattenbakvulling, duivenpitten (een soort kauwgom voor duiven), olie-absorberende korrels en keramisch wit.

De contacten van LMB met de keramische industrie Koninklijke Sphinx in Maastricht leidden tot de vraag naar een vervanger van veldspaat, een grondstof die klei zacht maakt. Dat bracht Neitzke op het idee om beeldschermglas voor dit doel in te zetten. Maar dan moest er wel voldoende aanvoer zijn van beeldschermglas en dat leidde weer tot de samenwerking met Mirec.

Mirec levert inmiddels zo'n honderdduizend beeldschermen per jaar aan het Limburgse bedrijf. Het grootste deel van de glaskorrels gaat naar Aken waar Philips beeldschermglas maakt.

Als het afvalglas in de hal van de mineraalbrekerij is gestort, wordt het met een kaakbreker (een soort hamer) verbrijzeld. Een magneet haalt het ijzer eruit dat naar de plaatselijke schroothandel gaat.

Het glas wordt in een voorzeefinstallatie gescheiden in grotere en kleinere delen. De grotere worden nog verder verkleind. Na het breekproces wordt het glas in een gesloten liftsysteem naar de zwaardwasinstallatie gebracht. Door de roterende as waarop 42 zwaarden meedraaien, wrijven de gebroken glaskorrels tegen elkaar worden ze steeds kleiner. De korrels worden onder toevoeging van water gezuiverd. Daarna worden ze in een voorraadvak opgeslagen en later met één van de zeven vrachtwagens van LMB naar de klanten gebracht.

Breken, zeven en schuren zijn de werkwoorden van de Limburgse mineraalbrekerij. 'Wat we hier doen is meer logica dan high level', oordeelt Neitzke. Dat vond ook de Novem, de Nederlandse Organisatie voor Energie en Milieu waar Neitzke in 1994 acht ton subsidie vroeg. De nieuwe installaties hadden 1,5 miljoen gulden gekost.

Novem vond het proces niet vernieuwend genoeg. In de aanvraag had Neitzke aangegeven dat het bewerkte beeldbuisglas afgezet zou worden in de keramische industrie. Slechts terloops had hij vermeld dat de glaskorrels op termijn een hoogwaardige toepassing zouden krijgen als grondstof voor nieuwe beeldschermen. 'U geeft aan dat het bewerkte glas op termijn ingezet kan worden in de beeldbuisindustrie. Dit aspect is echter in uw aanvraag niet nader uitgewerkt', schreef Novem.

Later heeft hij zijn geluk beproefd bij Senter, de stichting voor technolgie, energie en milieu dat aan het ministerie van Economische Zaken is gelieerd. Daar kwam hij in aanmerking voor een bijdrage van 34 duizend gulden voor het speur- en ontwikkelingswerk.

Per jaar worden naar schatting een half miljoen kleurentelevisies en 150 duizend zwart-wittoestellen aan de straat gezet. De huisvuildienst neemt ze mee naar de stortplaats. Hoeveel comuputermonitoren er per jaar bij het afval worden gezet, is onbekend.

Aan het storten van het zogeheten wit- en bruingoed (ijskasten, tv's, video-apparatuur) moet een eind komen, vindt minister De Boer. Maar tot een stortverbod is het nog niet gekomen.

Het is duidelijk dat een stortverbod enorm zou helpen, zegt Neitzke. In dat geval is er maar één adres in Nederland waar grootschalig beeldschermglas kan worden verwerkt. 'Dan komen alle stromen naar ons toe.'

Directeur W. van Santen van Mirec zegt dat hij al twee jaar geleden een stortverbod voor tv-toestellen had verwacht. Hij vermoedt dat politiek Den Haag nog problemen heeft met de kosten. 'De storttarieven bedragen ongeveer vijftien tot twintig cent per kilo. Bij recycling moet je op minstens het dubbele rekenen.'

Het ministerie van VROM wilde dat de wit- en bruingoedsector zelf met plannen kwam voor de herverwerking van de artikelen die de consument afdankt. Maar omdat de branche traineert, komt minister De Boer nu zelf met een uitvoeringsbesluit, waarin ze de sector oplegt dat de spullen moeten worden ingezameld en hergebruikt. Tegelijk met de invoering van dit besluit wordt het stortverbod van kracht.

Wanneer die zogeheten algemene maatregel van bestuur verschijnt, is nog onbekend. Volgens VROM wordt het uitgangspunt dat de producenten zelf de regie voeren en de kosten dragen van de recycling. De gemeenten en de detailhandel moeten betalen voor de opslag van de afgedankte tv's en computers. In principe mag het de burger geen geld kosten, zegt VROM.

Hoe de sector de kosten van de recycling doorberekent, is echter niet de zaak van het ministerie. De producenten kunnen de kosten zelf dragen, maar ze kunnen ook een heffing leggen op een nieuw artikel. De producenten zijn niet erg happig op het invoeren van een heffing.

De beleidslijn van VROM - dat de producenten zelf verantwoordelijk zijn de verwerking van hun afgedankte artikelen - werpt zijn schaduwen vooruit. Van Santen: 'Het is voor Philips belangrijk dat ze een mogelijkheid voor recycling veilig stelt. Hoewel Philips zich terugtrekt op de kernactiviteiten, zal het concern toch een minderheidsaandeel in Mirec houden.'

Marieke Aarden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden