Verloren films krijgen volop de ruimte op tv

De filmreeksen waarmee de televisie de honderjarige cinema eert, krijgen vanaf zondag voor de komende tien maanden gezelschap van een bijzonder samenwerkingsproject van de VPRO en het Nederlands Filmmuseum....

Het Filmmuseum haalde het wereldnieuws met de vondst van verloren gewaande vroege tekenfilmpjes van Walt Disney. Delpeut maakte twee fascinerende found footage-films van oude opnamen die hij van een nieuwe, verhalende samenhang voorzag, Lyrisch nitraat en The forbidden quest.

Uit de diverse collecties van bioscoopexploitanten en verzamelaars, die het museum beheert, duiken soms volledige versies van oude meesterwerken op. Maar vooral ook vindt men tussen het wegterende nitraatfilmmateriaal fragmenten, korte films en onidentificeerbare flarden. Die laatste worden ondergebracht bij Bits & Pieces, waaruit weer afzonderlijke programmaatjes worden samengesteld. Een daarvan is opgenomen in Cinéma perdu.

Die beelden zijn werkelijk 'verloren film'. De blikken waarin de rolletjes zaten, geven geen indicatie over de herkomst. Sommmige stukken dienden als aanloopstrook van andere films. Een enthousiasteling, misschien een operateur, had allerlei stukjes film die hem kennelijk bevielen, achter elkaar geplakt. Op zondag 22 oktober wordt een verzameling melodramatische scènes van onbekende herkomst vertoond, aaneengeregen door Schumanns Frauenleben und -liebe.

Van de veertig afleveringen van Cinéma perdu, die elk rond de tien minuten duren, zijn er tien gevuld met curiosa, tien met documentaire-achtige films en twintig met speelfilms.

De Nederlanders van het begin van de eeuw worden thuis geportretteerd, in de compilatie Portretten (17 december). De burgerman in de achtertuin, poserend voor een home movie, kijkt recht in de lens. Men schertst vriendelijk en is enigszins ongemakkelijk vanwege de camera, maar er wordt veel gelachen. Wat opvalt, zijn de vele slechte gebitten.

Zeer vroege filmbeelden hebben de eigenaardige eigenschap de kijker terug te voeren over de grens van de moderne tijd, niet alleen naar de onschuld van voor de wereldoorlogen, maar verder terug nog naar de vorige eeuw. De eerste aflevering van Cinéma perdu van zondag bestaat uit films die William Dickson nog voor de eeuwwisseling draaide op zijn kwalitatief hoogwaardige 68 mm-systeem. Bij de opnamen zitten de eerste filmische registraties van Amsterdam. Dickson was uitvinder in dienst van Edison, maar ontwikkelde later zijn eigen apparatuur, waarmee hij vijf jaar lang de wereld afreisde. Vanwege de afwijkende projector konden zijn films nooit vertoond worden. Dickson is vergeten, evenals zijn 68 mm-systeem, maar zijn films zijn behouden.

Cinéma perdu. Zondag, Nederland 3, 21.11 uur.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden