‘Verlofbeleid tbs'ers politiek spel’

Niet de minister van Justitie, maar onafhankelijke behandelaars zouden moeten bepalen of een tbs'er verlof kan krijgen. Dat zei dr. M. Abbenhuis, hoofd behandeling van de tbs-kliniek de Rooyse Wissel in Venray, maandag voor de Kamercommissie die het tbs-stelsel onderzoekt...

ANP

De Tweede Kamer begon het onderzoek vorig jaar september naar aanleiding van enkele gewelddadige incidenten met tbs'ers die waren ontsnapt. Tbs moet de samenleving beschermen tegen psychisch zieke mensen die een ernstig misdrijf hebben gepleegd en bij wie de kans op herhaling groot is. Het huidige stelsel schiet daarin volgens de Kamer tekort. Het onderzoek moet daarom leiden tot een verbetering van het systeem.

Het verlofbeleid wordt volgens Abbenhuis een ‘politiek spel’ van de minister en moet daarom worden losgekoppeld van de ministeriële verantwoordelijkheid. Abbenhuis uitte ook kritiek op de aanscherping van het verlofbeleid naar aanleiding van enkele gewelddadige incidenten met ontsnapte tbs'ers vorig jaar. ‘Daar zijn we niet blij mee in de kliniek’, zei ze.

Het is volgens Abbenhuis goed dat de behandelaars nu nog zorgvuldiger naar de verzoeken voor verlof kijken, maar in sommige gevallen werkt dat juist contraproductief. Soms duurt het erg lang (zes maanden tot een jaar) voordat een verzoek wordt ingewilligd, waardoor een tbs'er onnodig lang niet naar buiten kan om erachter te komen hoe hij met de toegenomen vrijheid omgaat.

R. de Bruine, hoofd van een longstay-afdeling van de tbs-kliniek Veldzicht in Balkbrug, pleitte voor een woonhuis waar vrijwel onbehandelbare tbs'ers onder begeleiding kunnen wonen. Op de longstay verblijven tbs'ers die in bepaalde situaties nog altijd gevaarlijk zijn, maar niet of nauwelijks meer zijn te behandelen en daardoor niet meer kunnen terugkeren in de samenleving.

De reguliere psychiatrie kan deze patiënten volgens De Bruine niet goed aan, omdat ze een speciale aanpak nodig hebben. De overgang is nu te groot, waardoor betrokkenen te weinig zorg zouden krijgen. Het door De Bruine bepleite woonhuis is minder beveiligd dan de gesloten tbs-kliniek, maar heeft personeel dat ‘het kunstje’ van de tbs-kliniek kent. Als een patiënt dankzij de voorgeschreven medicijnen stabiel is, dan zou hij een dagprogramma kunnen volgen.

Het aantal onbehandelbare tbs'ers neemt toe. Minister Donner (Justitie) kondigde vorig jaar aan het aantal longstay-plaatsen uit te breiden van zestig naar tweehonderd in 2007. Tot nu toe kan een tbs'er pas na zes jaar therapie op een longstay-afdeling worden geplaatst. Wat de minister betreft, kunnen behandelaars dit advies ook eerder uitbrengen.

De Groninger tbs-officier Wolters riep op de regels voor tbs met voorwaarden aan te passen. Tbs met voorwaarden zou veel langer moeten kunnen gelden dan de huidige drie jaar, bij sommige mensen zelfs levenslang, aldus Wolters.

Wie tbs met voorwaarden opgelegd heeft gekregen, wordt niet in een gesloten tbs-kliniek opgenomen maar moet zich bijvoorbeeld wel laten behandelen in een gewoon psychiatrisch ziekenhuis. Een andere voorwaarde kan zijn dat hij naar huis mag als hij de voorgeschreven medicijnen tot zich neemt. Bij overtreding van de voorwaarden volgen sancties. De rechter kan tbs met voorwaarden nu maximaal voor drie jaar opleggen.

Wolters loopt in de praktijk echter aan tegen het feit dat sommige tbs'ers na die periode terugkeren in samenleving, terwijl ze daar volgens hem nog niet aan toe zijn. ‘Ik houd soms m'n hart vast’, zei Wolters, die daarmee doelde op ex-tbs'ers die toch weer in de fout gaan door een ernstig misdrijf te plegen.

Prof. dr. H. van Marle, hoogleraar forensische psychiatrie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, betoogde voor de Kamercommissie dat bij strafoplegging beter onderscheid gemaakt moet worden gemaakt tussen 'mad en bad', ofwel tussen werkelijk slechte mensen en mensen met een psychische stoornis.

Volgens Van Marle zitten in de klinieken voor tbs (terbeschikkingstelling) op dit moment te veel misdadigers, van wie behandeling niet veel zin heeft. Tbs bestaat uit verpleging of behandeling. De dure bedden voor behandeling kunnen effectiever worden benut voor mensen die ook werkelijk behandelbaar zijn.

Anderen die gevaarlijk zijn, onder meer door impulsief gedrag, kunnen beter op een verpleegafdeling terechtkomen. Mensen met psychosen kunnen vaak geholpen worden met medicijnen en langdurige controle, aldus Van Marle.

In mei wil de commissie haar conclusies en aanbevelingen klaar hebben, zodat de politieke debatten nog voor de zomer gevoerd kunnen worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden