NieuwsKlimaat

Verlies tropisch regenwoud flink toegenomen in 2020: gebied zo groot als Nederland gekapt of verbrand

De verwoesting van tropische regenwouden is ondanks de coronapandemie vorig jaar flink toegenomen. In 2020 verdween wereldwijd 4,2 miljoen hectare aan primair tropisch regenwoud, een gebied ter grootte van Nederland. Dat is 12 procent meer dan het jaar ervoor.

De Amazone, 23 augustus 2020.  Beeld AP
De Amazone, 23 augustus 2020.Beeld AP

Dit bleek woensdag uit nieuwe satellietgegevens van Global Forest Watch (GFW) en de Universiteit van Maryland in de VS in een rapport van het World Resources Institute (WRI). De onderzoekers waarschuwen voor een verdere toename van de ontbossing in de tropen nu landen hun economie weer aanzwengelen na de coronacrisis.

Het verlies aan primair tropisch regenwoud (intacte regenwouden) door houtkap en bosbranden was op twee na het hoogst sinds het jaar 2002, toen de metingen van GFW begonnen. De ontbossing veroorzaakte vorig jaar een uitstoot van 2,64 gigaton CO2, equivalent met de jaaremissies van meer dan 570 miljoen auto’s.

En dit terwijl 2020 was bedoeld als jaar van ommekeer voor het klimaat en de biodiversiteit, waarin landen en bedrijfstakken hadden beloofd het bosverlies te zullen halveren of stoppen. ‘In plaats daarvan zien we de zaken in de verkeerde richting gaan’, aldus Mikaela Weisse van het WRI, een denktank in Washington DC.

Vitale ecosystemen

Ontbossing is een belangrijke motor voor klimaatverandering. Bossen slaan eenderde op van de uitstoot van broeikasgassen, het kappen ervan is omgekeerd een van de belangrijkste oorzaken van uitstoot. Bossen zijn daarnaast onmisbaar als vitale ecosystemen voor mens, dier en klimaat. Tegengaan van ontbossing is dan ook een cruciaal onderdeel van klimaatbeleid, onder meer via grootschalige herbebossing.

In totaal verloren de tropen in 2020 zo’n 12,2 miljoen hectare bosbedekking (zowel natuurlijke als aangeplante bossen), vooral door ontginning voor landbouw en veeteelt, houtkap en bosbranden. Overigens monitoren GFW en WRI verlies van regenwoud, niet eventuele aanwas van bos. De data zijn gedegen, aldus Pieter Zuidema, hoogleraar Tropische Bosecologie aan Wageningen UR, maar zeggen niets over nettoveranderingen in bosbedekking.

Koploper in tropische ontbossing vorig jaar was Brazilië, ook het land met het meeste regenwoud. Zo’n 1,7 miljoen hectare ging verloren, 25 procent meer dan in 2019. President Bolsonaro bezuinigde op bosbescherming, gaf ruim baan aan veeboeren, mijnbouwers en houthakkers en liet catastrofale (veelal aangestoken) bosbranden hun gang gaan, een scherpe trendbreuk met de vooruitgang in de jaren ervoor.

In Congo, nummer twee, werd 490 duizend hectare primair regenwoud gekapt, vooral vanwege ontginning voor kleinschalige landbouw en de vraag naar houtskool. In Bolivia, nummer drie, ging 276.900 hectare verloren, vooral door (veelal aangestoken) bosbranden die uit de hand liepen door extreme droogte.

Lichtpuntjes

Lichtpuntjes waren er ook. De ontbossing in Indonesië daalde voor het vierde jaar op rij (tot 270 duizend hectare), mede dankzij een moratorium op het kappen van primaire regenwouden en een vergunningenstop voor nieuwe palmolieplantages. Ook buurland Maleisië zag een afname dankzij een ban op palmolieplantages. In andere landen in Zuidoost-Azië ging de ontbossing gewoon door, met name in Cambodja, Laos en Myanmar.

De impact van de coronacrisis is volgens het WRI moeilijk te bepalen, al rekenden experts op versnelde ontbossing via een toename van illegale kap (door verminderd toerisme en controle), een trek naar het platteland en verstoorde handelsketens voor cacao of soja. Wel kan de coronacrisis nadelige veranderingen in gang zetten. Veel landen focussen op economisch herstel en hebben daarom milieuregels versoepeld.

Zuidema ziet geen aanwijzingen voor een corona-effect. ‘Ik denk dat je de toegenomen ontbossing vooral uit de structurele oorzaken moet verklaren’, zegt hij. ‘Al is in een land als Brazilië de controle op illegale kap wel afgebouwd, vanuit het motto: never waste a good crisis. Uit een gelekte ministeriële notitie bleek dat men dacht met zoveel wereldwijde aandacht voor covid-19 verdere ontbossing er wel even te kunnen doordrukken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden