Verliefd op talent

Hij werd als de troonopvolger van Joop van den Ende gezien, maar Erwin van Lambaart stapt over naar Niehe Media. 'Hard werken brengt me veel.'

Artistiek of zakelijk?

'Uiteindelijk zakelijk. Je kunt geen commercieel theater- of televisieproducent zijn zonder het zakelijke voorop te stellen, daarvoor zijn de belangen te groot. Toch zou ik de combinatie niet willen missen. Ik wilde vroeger zo graag acteur worden. Mijn vader hield dat tegen. Hij zei: 'Dat is geen vak, daar kun je geen geld mee verdienen.' Hij had een typisch calvinistische ondernemersgeest: hard werken, geld verdienen, dan pas bij de bank lenen. Ik wilde hem niet teleurstellen, dus zette ik mijn plan om naar de toneelschool te gaan niet door.


'Er werd thuis niet over cultuur gesproken. Mijn vader was een echte voetbalman. Hoewel ik er niets aan vond, ging ik vaak met hem naar Sparta. Theater heb ik op eigen kracht ontdekt. Op mijn 13de stond ik voor het Oude Luxortheater, voor een billboard van Jasperina de Jong. Wat gebeurt daarbinnen toch, dacht ik. Ik kocht een kaartje voor een paar gulden en belandde op de achterste rij. Het was magisch: geen bioscoopscherm, maar echte mensen. Ik vond het niet erg dat mijn ouders niet dezelfde fascinatie voor theater hadden. Het is goed voor kinderen dat ze ook iets voor zichzelf hebben.'


Burnout of papadag?

'Geen van beide. Ik zal altijd hard werken, het brengt me veel. Toen ik inhoudelijk verantwoordelijk werd voor alle internationale producties, dacht ik dat ik meer tijd zou krijgen: op maandag kon ik in Amsterdam werken, op dinsdag zou ik in het vliegtuig stappen om tot vrijdag in het buitenland te zijn. Zo kon ik op zaterdag langs het voetbalveld staan. Dat was een verkeerde inschatting, ik was soms maar een dag per week thuis. Ik verloor de aansluiting met mijn gezin. Ik wenste mijn zoon succes met zijn proefwerk via sms. Toen het niet goed was gegaan, nam hij de telefoon niet op. Dat was pijnlijk.


'Ik was ook eenzaam. Als je de eerste keer alleen om half twee 's nachts een hotelkamer binnenkomt, denk je: niet zeuren. Maar de twintigste keer voelt dat niet fijn.


'Mijn ouders waren ook altijd aan het werk. Mijn vader had een eigen drukkerij, mijn moeder had een aantal speelgoed- en kantoorwinkels. Ik heb er geen last van gehad in mijn verdere leven, maar ik wil het wel anders doen. Dat probeert iedere ouder: je compenseert wat je zelf tekort bent gekomen.'


Theater of televisie?

'Theater. Daar is elke avond uniek: je moet jezelf dagelijks opnieuw uitvinden en bewijzen, ook al heb je een stuk al vijftien keer gespeeld. Als theaterproducent sta je achterin de zaal te wachten op de ontlading, het moment waarop het publiek klapt en misschien een ovatie geeft. De oogjes van de acteurs zijn dan ontroerend.


'Ik houd natuurlijk van goede televisie. Voor mij zijn dat programma's waar Nederland over praat bij de koffieautomaat. Zo heb ik vrijdag geïntrigeerd zitten kijken naar The Voice Kids. Ik werd zo gegrepen door het talent van die kinderen, daar kan ik verliefd op worden. Natuurlijk niet in emotionele of fysieke zin; ik kan verliefd worden op een talent dat iemand heeft. Dan krijg ik meteen tien ideeën over wat we daarmee zouden kunnen doen, voor welke musicalrol ze geschikt zijn, bijvoorbeeld.'


Oorlogsverleden of oorlogstrauma?

'Voor mij een oorlogsverleden, voor mijn vader een oorlogstrauma. Hij drukte de Vrij Nederland in zijn drukkerij, waarop iemand hem verraadde. Hij werd ter dood veroordeeld, maar dat vonnis is op het laatste moment omgezet in dwangarbeid. Mijn vader was net zo'n grote kerel als ik, maar toen hij uit het concentratiekamp kwam, woog hij 48 kilo.


'De oorlog was een permanente dreiging in ons gezin. Er werd niet over gesproken, maar op 4 mei kwam het altijd tot een uitbarsting. Mijn vader stortte om kwart voor acht in. Om half negen ging het gordijn dicht en pakte bij een whiskey. Als kind was dat lastig, ik wilde begrijpen wat er aan de hand was. Als ik ernaar vroeg, zei hij: 'Het is toch allemaal vreselijker dan ik kan vertellen, dus laten we er maar over ophouden.'


'Op mijn 18de heeft hij me tijdens een vakantie alles verteld. Het was verschrikkelijk om te horen, maar ik ben blij dat hij het heeft gedaan. Ik ging hem beter begrijpen en meer waarderen. Hij vertelde het redelijk feitelijk, zonder veel drama. Toen ik jaren later Schindler's List voor het eerst zag - ik ging nog snel even naar de bioscoop in de VS voordat mijn vliegtuig vertrok - kwamen de gesprekken in alle hevigheid terug. Het verhaal van mijn vader en die film kwamen bij elkaar. Dat was stekend diepgaand. Ik heb tranen met tuiten gehuild in de bioscoop.'


Paars 1 of Rutte 1?

'Paars 1 met Rutte, dat lijkt mij een ideale combinatie. Dit land staat voor uitdagingen waarvoor het liberale gedachtengoed en zakelijkheid nodig zijn. Paars zou ertoe bijdragen dat het sociale aspect niet ondersneeuwt. Ik ben het niet eens met het gemak waarmee dit kabinet bezuinigt op kunst en cultuur. Iedereen moet inleveren, dus ook deze sectoren. Maar de btw-verhoging staat haaks op het ondernemerschap in de branche dat het kabinet juist wil stimuleren. Het is politieke willekeur, vanuit de gedachte dat kunst en cultuur alleen voor de elite zijn.


'Toen de btw-verhoging speelde, heb ik premier Rutte een aantal keren gesproken. Hij is bereid uit leggen waarom hij bepaalde maatregelen neemt, dat vind ik bijzonder. Ik heb vaak contact gezocht met Geert Wilders, maar hij heeft nooit gereageerd. Jammer, ik had het fijn gevonden als hij ook naar ons had willen luisteren. Het gaat immers net zo goed om concerten van Jan Smit als om stukken van Shakespeare.'


IJzeren vuist of fluwelen handschoen?

'Fluwelen handschoen. Ik wil mensen uitleggen waarom ik beslissingen neem, met respect bereik je meer dan met rücksichtsloshandelen. Dat wil niet zeggen dat ik met die fluwelen handschoen nooit op tafel sla. Ik ben een emotioneel mens, kan erg boos of teleurgesteld zijn. Laatst had een acteur in een internationale voorstelling wel erg veel bij zijn rol bedacht. Dan gaat de deur van de kleedkamer dicht en kan ik erg helder en direct vertellen dat dit niet kan. En als ik dat doe, druk ik niet een keer, maar twee keer op de zere plek. Op zo'n moment is de reactie stevig, maar daarna kan ik iemand ook weer gewoon een hug geven.'


Joop van den Ende of Ivo Niehe?

'Je moet koesteren wat je hebt, maar je moet bouwen met wat je krijgt. Daarom kies ik Ivo Niehe. Hij is een vakman. Wat veel mensen niet weten is dat hij voor de Tv Show nog altijd zelf items monteert, ik vind dat fantastisch. Gelukkig steunt Joop mijn overstap naar Niehe Media. Na ons eerste gesprek heeft Ivo hem gebeld. Joop zei: 'Jullie passen ontzettend goed bij elkaar. Wat gek dat ik daar nooit aan heb gedacht.'


'Ik ben Joop ontzettend dankbaar, hij is de bepalende factor in mijn werkzame leven geweest. Ik ontmoette hem voor het eerst in zijn werkkamer in Aalsmeer. Hoewel ik geen ervaring in het theater had, ik werkte in de internationale hotellerie, nam hij me aan als directeur.


'Hij heeft me de kans gegeven het mooiste vak van de wereld te leren omdat hij geloofde in mijn persoonlijkheid. Het is een zakelijke, maar ook bijna vriendschappelijke band geworden. Bijna, want het is niet mogelijk echt vrienden-vrienden te zijn met degene die jou in loondienst heeft. Er is toch een zakelijke hiërarchie.


'Joop is de laatste jaren zachter geworden. Vroeger kon hij ontzettend bulderen, ook tegen mij. Ik werd er niet door lamgeslagen en dacht vaak: hij heeft gelijk. Hij waardeert het dat ik zo hard kan werken en volhardend ben. Joop kan ontzettend pissig worden als hij merkt dat iemand dit vak niet serieus neemt. Dat heb ik ook: als je dit mag doen, dan moet je het goed doen. Die instelling heb ik van mijn vader. Daarin lijken mijn vader en Joop erg op elkaar.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.