Verliefd op een heilsoldate

'Het leven gaat vooruit en niet achteruit.' Het is een geluk bij een ongeluk voor de man die zijn naam niet meer weet....

Pauline Kleijer

Er zit voor M niks anders op dan vooruit te kijken, een nieuw leven te beginnen. Dat is lastig zonder geld en zonder identiteit.

Aan de rand van de stad, in een industrieel niemandsland, vindt M zijn soortgenoten: mensen die buiten de boot zijn gevallen en weinig tot niets bezitten.

Een man en een vrouw die met hun twee kinderen in een afgedankte container wonen, nemen de half bewusteloze M in huis en lappen hem op. Ze regelen een soortgelijk onderkomen voor hem.

Met een jukebox die hij langs de kant van de weg heeft gevonden, een oude koelkast en een bank wordt het een knus optrekje. Knus genoeg om er iemand uit te nodigen. M heeft zijn oog laten vallen op Irma, de heilsoldate die hem van warme maaltijden en tweedehandskleren voorziet.

The Man Without a Past is een door en door optimistische film. De ontheemde M is straatarm en Irma leidt een eenzaam bestaan in een kille vrijgezellenflat, maar de schuchtere romance die tussen hen ontstaat, zet het grauwe Helsinki in een warm licht. Boven alles is de film een pleidooi voor naastenliefde: hoewel M bij zijn pogingen opnieuw aansluiting te vinden bij de maatschappij voortdurend op weerstand stuit, staan er ook altijd mensen klaar om hem te helpen. Het Leger des Heils geeft hem een baantje, in een café krijgt hij een gratis maaltijd, en de geldbeluste opzichter die hem een container verhuurt, blijkt niet zo kwaadaardig als hij doet voorkomen.

Regisseur Aki Kaurismäki beschouwt The Man Without a Past, zijn dertiende speelfilm, als het middendeel van een drieluik over het hedendaagse Finland. Drifting Clouds (1996), waarin een werkloos echtpaar de economische crisis het hoofd probeert te bieden, was het eerste deel.

Tussendoor maakte Kaurismäki Juha, een zwijgende film in zwart-wit; doorgaan op dat minimalistische pad leek de regisseur geen optie, zodat The Man Without a Past weer kleur én dialogen bezit.

Het zijn prachtige kleuren - het liefst maakte Kaurismäki films in het ouderwetse TechniColor - en bondige, droogkomische dialogen.

'Ga mee een biertje drinken' is in Kaurismäki's Finland een uiting van innige vriendschap, terwijl de liefde wordt uitgedrukt door het voorstel samen op het bankstel naar muziek te luisteren.

Een groots effect bereiken met weinig woorden - de regisseur is er een meester in. Zijn verhaal is simpel, zijn stijl sober en onnadrukkelijk, en hij staat zijn acteurs nauwelijks expressie toe. Toch is The Man Without a Past rijk aan tederheid, compassie, troost en humor.

Met recht is de film sinds zijn première in Cannes vorig jaar - de gang naar de Nederlandse bioscopen was tergend traag - met een waslijst aan prijzen bekroond.

Zelfs hond Tähti, die een glansrol speelt als de zachtmoedige waakhond Hannibal, kreeg een eigen trofee: de Palm Dog.

De prijzen zullen de regisseur hopelijk aansporen zijn geplande drieluik snel te voltooien. Films als The Man Without a Past, met zijn rake sociale kritiek en vriendelijke humanisme, zijn er niet genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden