Verlichting in Den Haag

Een parkweg in de Amsterdamse Watergraafsmeer was ze onlangs opeens kwijt, de karakteristieke rij gietijzeren lantaarnpalen. De deelraad vond het tijd worden voor modern en strak....

ADRIAAN DE BOER

Den Haag trekt bijna tien miljoen gulden uit om drieduizend groene exemplaren van gietijzer op te knappen, en plaatst vierduizend replica's van de 'Haagse paal' uit 1830. Ook keren terug de Paal van 1913, de Keulse paal en een paal van Berlage (in werkelijkheid ontworpen door Piet Zwart).

Bij Ando in Den Haag verscheen Bij Haags licht - Straatlantaarns en Den Haag gaan al eeuwen samen (* 21,90), waarin Hans Pars de geschiedenis beschrijft van de openbare verlichting. Die begint in december 1570, als het stadsbestuur 32 plaatsen aanwijst waar een kaarslantaarn moet komen. Een eeuw later begint de opmars van de door Jan van der Heyden ontwikkelde lamp, die op raapolie brandt. Aansteken gebeurt met vuursteen en tondeldoos (de lucifer dateert van 1825); voor het uitblazen is een balg ontwikkeld. Bij volle maan blijven ze uit.

Eind achttiende eeuw wordt overgestapt op gas en dan kunnen de oliereservoirs van de oude palen niet langer stiekem worden afgetapt. Als de gemeente begin deze eeuw besluit over te gaan op elektriciteit, mag de lantaarnopsteker omzien naar iets anders.

Adriaan de Boer

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden