Verlekkeren aan gezuiverde porno

Peiling 4: Carli Hermès, Pepijn Provily, Mej. C. Tollens, Inez van Lamsweerde, Micha Klein, Jeanine Keyzer, Piet Hein Eek, Harma Heikens, Tempi & Wolf, tot 22 mei, Groninger Museum, di-zo 10-17 uur....

WILMA SUTO

Een luchtsprong, een rondedansje of een driewerf hoera. Geen loftuiting zo gek of ze komt het Groninger Museum toe voor de uitzonderlijke - om niet te zeggen uitzinnige - zorg die het aan de presentatie van Peiling heeft besteed.

Op dus naar het noorden, want dat gáát ervoor. Met verve! De damesfoto's van Mej. C. Tollens kregen een bloedrood boudoir, de 'christelijke consumptiekunst' van Tempi & Wolf een lila tempeltje en de grimmige meisjesbeelden van Harma Heikens een roze geschilderde babykamer. Het ongebreidelde enthousiasme waarmee Groningen de uitverkoren deelnemers omringt, beperkt zich bovendien niet tot die prachtige aanpassing van de museumzalen bij hun werk.

Voor het eerst in zijn bestaan kreeg de saaie titel Peiling een ondertitel. Met een uitroepteken. Net als in de reclame voor malse maatjesharing: Hollandse Nieuwe! Daar komt bij dat de bezoeker er in het museumrestaurant zelf eentje bij de staart kan nemen en wegspoelen met corenwijn, bijvoorbeeld terwijl hij, lekker relaxed, de catalogus bekijkt. Die glimt geweldig. Glamoureuzer dan zomaar een glossy.

De catalogus is dus een feest. De bladeraar hapert alleen bij de stelling dat Peiling 4 een generatie kunstenaars vertegenwoordigt 'die zich heeft bevrijd van retoriek en verheven esthetiek'. Is een supergladde reclameglans soms geen super-esthetiek? Tuurlijk wel: ideaalbeelden belichamen de 'verheven esthetiek', of ze nou afkomstig zijn uit de kunsttheorie, de filosofie, de religie òf de reclame. En aan die schone schijn verlekkeren de betrokkenen zich onbekommerd. Sterker: ze wentelen zich erin en spiegelen zich eraan.

Voor de goedgelovige cataloguslezer - maar niet met uitsluiting van anderen - is het om diep droevig van te worden. Wanneer hier immers van verheven esthetiek geen sprake meer is, waarom, o, waarom dan toch, zijn wij niet allemáál zo mooi en zo gestroomlijnd, zo sexy en zo onafhankelijk, zo gespierd en zo onaangedaan door emoties, kortom zo ongelofelijk stoer als stuk voor stuk die prachtig gepresenteerde, krachtige helden en heldinnen in het Groninger Museum?

In de speelgoedwereld van de computerkunstenaar Micha Klein ontbreken ze weliswaar - daar wandelen namelijk pinda's rond met een hoed op hun hoofd - maar ook zijn knalkleurige taferelen bollen van blijmoedigheid. Het zal best dat hun overdadige (technische) perfectie beklemming bij de kijker beoogt, maar zulke dubbele bodems worden verdonkeremaand door de opgewekte kleurenwaan. Die maakt dat één glimp voldoende is om te constateren dat een sterveling in dit virtuele paradijs niets te zoeken heeft: zijn blik glijdt er overheen en net zo gemakkelijk weer vanaf.

Intussen verschijnen zowel in de foto's van Mej. C. Tollens, als in die van Carli Hermès, als in die van Tempi & Wolf de voornoemde voorbeeldige types. Met name Tollens en Hermès verheerlijken een onbezoedelde lichamelijkheid. Ze doen dat aanzienlijk eenduidiger dan Inez van Lamsweerde. De keuze voor háár ijzersterke werk is gezien de opzet van de expositie alsmede de aard van het museum heel begrijpelijk. Dat Van Lamsweerde allang alom erkend wordt en Peiling 4 aan die 'ontdekking' dus geen eer meer kan ontlenen, zou ook nog niks geven, ware het niet dat uitgerekend zij (middelpunt van de tentoonstelling) het niveau ervan moet opkrikken.

Toegegeven: omringd als hij is door al dat rood in Tollens' boudoir, vergaapt de bedwelmde bezoeker zich met genoegen aan de erotica van deze fotografe. Hij kan zich verlustigen aan een gladgeschoren vagina die, even schattig als sensueel, is opgemaakt met roze lippenstift. En aan een opname van twee damesbenen waartussen een bloedkoralen ketting hangt. Bijvoorbeeld.

Eerder vroeger dan later komt vervolgens het moment waarop de magie is uitgewerkt. Tollens' theatrale esthetiek is eerder geschikt voor op een affiche dan voor de avondvullende voorstelling zelf. Al doet dat aan de kwaliteit van het bloot natuurlijk niets af.

De liefhebber daarvan hoeft echter evenmin te treuzelen, want even verderop baden de naakten van Hermès alweer in een helderwit licht. Zijn zwarte en blanke modellen, in klassieke composities tegen een witte achtergrond, hebben de onderkoelde sexscènes waarin ze verwikkeld zijn volledig onder controle. Gezuiverde porno is het: beeldschoon en vlekkeloos. Net als de witte muren eromheen.

Dan is de wandvullende collage die Hermès samenstelde uit zijn reclamefoto's opwindender, alleen al dankzij de enorme energie waarmee er, in een bedrieglijk perspectief, een gebalde vuist uit naar voren komt: schuin langs de toeschouwer heen. Dit zou een kernachtig symbool kunnen zijn voor het enthousiasme dat het Groninger Museum zelf aan de dag legt waar het Peiling 4 betreft en dat, in elk geval voor de duur van het tentoonstellingsbezoek, absoluut aanstekelijk is.

Wilma Sütö

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden