Verleiding

Ooit wilde ik nog weleens een, of een paar, koekjes uit de trommel thuis pikken. Dan herschikte ik de inhoud van de trommel een beetje en dacht dat het stiekeme gesnoep mijn ouders niet zou opvallen....

Leonoor Meijer

Minder lang geleden, in armere tijden, stond ik eens in een Nederlands casino gretig te kijken naar fiches van tweeduizend gulden, waarmee werd gespeeld door anderen. Dat was in die tijd meer dan tien maal mijn netto maandinkomen. Goh, als zo'n fiche toch eens toevallig in mijn buurt op de grond zou vallen. Zou ik dan de verleiding kunnen weerstaan om het fiche in mijn zak te steken in plaats van terug te geven aan de rechtmatige eigenaar? Bij haar lag nog een hoge stapel, ze zou er eentje vast niet missen.

De verlokking van onverwachte rijkdom maakt mensen kwetsbaar en rekkelijk in het vasthouden aan normen en waarden. De koekjes smaakten wel lekker, al gaf het je een schuldgevoel. Het fiche is nooit in je buurt gevallen, maar ook nu durf je niet met 100 procent zekerheid te stellen dat je bestand bent tegen een materiële verleiding die bijna je voorstellingsvermogen te boven gaat.

Zouden Ad Scheepbouwer en Cor Boonstra, nieuwbakken KPN-topman en gewezen Philipsbaas, weleens zulke verlokkingen hebben gevoeld?

Ik denk van wel.

Sterker nog, zij verkeren in de 'droom'wereld waarin de verleiding binnen handbereik is gekomen. Scheepbouwer bezit recht op uitoefening van 1,57 miljoen opties, met een beetje voorspoed over drie jaar tenminste 30 miljoen waard. Boonstra was al bijna toe aan zijn rechtmatig verkregen goudgerande pensioen toen hij via de beurs naar verdere versterking van zijn kapitaal zocht met de koop van aandelen terwijl hij via zijn vriendin aan vertrouwelijke informatie over de koersontwikkeling zou kunnen zijn gekomen. Hij verdiende zo enkele tonnen. Hij deed dit niet omdat hij het geld nodig had, maar omdat hij beleggen zo'n leuke afleiding vond.

Als simpele ziel denk ik: hoeveel geld kun je uitgeven, hoeveel schepen kun je bezeilen, welk huis is groot genoeg om de besoignes van een echtpaar (de kinderen zijn het huis al uit) te kunnen omvatten?

Je zult van veelvermogenden het antwoord krijgen: je kunt niet inschatten hoeveel risico wij lopen in onze positie; welke zaken er allemaal bij komen kijken en aan welke verplichtingen je allemaal moet voldoen op ons niveau. Kwetsbaar en zo afgebrand kunnen wij raken, dus daar moet wel een stevige vergoeding tegenover staan.

Vooralsnog liggen de risico's echter elders. Er loopt bij de Belgische justitie een onderzoek tegen een bankmedewerker die, gevallen voor de verleiding, wilde meeliften met het fortuin van Boonstra. En de KPN'er in de groene auto moet nog steeds afwachten of hij begin volgend jaar nog een baan heeft. Daarnaast wordt van hem verwacht dat hij geen rolletje plakband te veel mee naar huis neemt van de zaak.

Hoe redelijk is het moraalridder te spelen bij de kleine kruimels als de lichtende voorbeelden in de samenleving zo goed voor hun eigen fiches zorgen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden