Verlegen, maar met het vizier op de 'overwinning'

De ambities van Huawei zijn grenzeloos. Het Chinese bedrijf lijkt nog wel met zijn imago te worstelen, en met de open bedrijfscultuur in het Westen.

SHANGHAI - 'Wij zullen alles in het werk stellen om uiteindelijk de overwinning te behalen', zegt de kleine bebrilde man in pak. De toon waarop de Chinees praat, doet een verlegen inborst vermoeden. In een halfdonkere theaterzaal in het Amsterdamse WTC houdt Li Liang Liang, de Europese marketingdirecteur van de Chinese ict-reus Huawei deze ochtend, eind september, een presentatie over zijn bedrijf. Aanleiding: de opening van het Europese hoofdkantoor in Amsterdam en de gelijktijdige kick-off van een Europese promotour.

De keuze voor het woord 'overwinning' is even opvallend als onhandig. Huawei is al jaren onderwerp van een stroom geruchten, die het buiten China - met name in de VS en India - flink belemmerde in zijn groeiambities. Het concern, dat in 1987 in Shenzhen zijn deuren opende, zou in een paar jaar 30 miljard dollar aan staatssteun hebben ontvangen uit Peking.

Het bedrijf zou ict-netwerkapparatuur hebben geleverd aan dictatoriale regimes in Iran en Irak en het zou nauwe banden onderhouden met het Chinese leger. Dat Ren Zhengfei, de 66-jarige topman en oprichter van het bedrijf (volgens Forbes de 190ste rijkste Chinees) jarenlang als ingenieur van de verbindingsdienst in het Chinese leger werkte, hielp niet echt bij de pogingen van Huawei dat verhaal te ontkrachten.

Aangezien het concern niet beursgenoteerd is, heeft het geen enkele verplichting om openheid van zaken te geven. Wie er naast Ren in het bestuur van het bedrijf zitten, werd pas na veel druk van buitenaf in 2010 openbaar gemaakt. Dat lijstje is volgens het Chinese zakenblad Caixing echter alweer achterhaald. Ren zou afgelopen jaar zijn zoon Ren Ping en zijn dochter Meng Wanzhou een zetel in het bestuur hebben geschonken.

Wie precies welk deel van het bedrijf in handen heeft, is ook onduidelijk. Huawei laat desgevraagd wel weten dat het hele bedrijf in handen is van de eigen werknemers. 'Elke werknemer die langer dan een jaar voor Huawei werkt, heeft recht op een bepaald aantal aandelen. De hoeveelheid is afhankelijk van functie en prestaties. Als werknemers vertrekken, worden de aandelen door het bedrijf teruggekocht.'

Topman Ren behoort overigens ook tot de werknemers, laat Huawei fijntjes weten. Hij heeft, wil het bedrijf maar zeggen, op basis van zijn functioneren en positie in het bedrijf dus ook een bepaald deel in handen. Welk deel dat is, wordt niet bekendgemaakt. Zakenblad Caixing stelde eerder vorig jaar dat Ren 1,5 procent van de aandelen van het bedrijf bezit. Aan de bulk van de overige 98,5 procent van alle aandelen zou overigens geen normaal stemrecht gekoppeld zijn, aldus het blad.

In de VS, waar Huawei inmiddels ruim 1.500 werknemers heeft, vormde de geruchtenstroom een flink obstakel op weg naar de top van de Olympus. Meerdere malen torpedeerde het Amerikaanse ministerie van Justitie grote deals van Huawei, omdat die volgens hen mogelijk de Amerikaanse staatsveiligheid in gevaar zouden brengen.

Toen Huawei in 2007 bijvoorbeeld probeerde het Amerikaanse 3Com over te nemen, ging de Senaatscommissie voor buitenlandse investeringen in de VS daarvoor liggen. De commissie liet weten bang te zijn dat technologie die het Pentagon gebruikt, in handen van de Chinezen zou komen.

In een poging het tij te keren, publiceerden de Chinezen begin dit jaar een hoogst uitzonderlijke open brief op hun website. Daarin stelde het concern dat het niets te verbergen heeft en vroeg het om een formeel onderzoek door de Amerikaanse autoriteiten naar de activiteiten van Huawei. 'Om voor eens en voor altijd de misverstanden die er over ons bestaan uit de wereld te helpen', aldus de brief. Tot op heden is zo'n onderzoek nog niet van de grond gekomen, laat Huawei weten.

De problemen in de VS zouden goed kunnen verklaren waarom Huawei zijn tweede hoofdkantoor niet daar, maar nu dus in Europa heeft geopend. Maar Mario Fan, eindverantwoordelijke voor de Europese zakelijke activiteiten, wil tijdens de Europese kick-off in Amsterdam van die suggestie niets weten. 'In de VS gaat het prima met ons. Je hebt in elk land nou eenmaal te maken met andere mores. Wij vinden Europa gewoon zo belangrijk voor onze groei dat we het strategisch van groot belang vinden hier ook een hoofdkantoor te hebben.'

Maar die open brief dan? 'Maakt u zich geen zorgen, het gaat goed met ons in de Verenigde Staten, net als in de rest van de wereld', luidt Fans stellige antwoord. Die stelling mag vloeken met eerdere uitlatingen van het bedrijf zelf, wie kijkt naar de omvang van het bedrijf kan moeilijk volhouden dat het Huawei niet voor de wind gaat. In minder dan 25 jaar groeide het ict-bedrijf uit van een kleine lokale speler tot een bedrijf met een miljardenomzet. Met een omzet van 28 miljard dollar (ruim 20 miljard euro) in 2010 en 125 duizend werknemers in 140 landen, is het bedrijf inmiddels concurrent Ericsson voorbijgestreefd en is het op weg om marktleider Cisco in te halen.

Voor de vestiging van Huawei in het Californische Santa Clara zoeken werknemers tijdens hun lunchpauze, een paar weken eerder, verkoeling in de schaduw. Het basketbalveldje voor de hoofdingang blijft bij deze temperatuur ongebruikt. Binnen, in een door airco flink gekoelde vergaderruimte, steekt ook Steven Gray - ringbaardje, mobiele telefoon aan de broekriem - de ambities van Huawei niet onder stoelen of banken.

'Binnen een paar jaar willen we naar een omzet van 100 miljard dollar', aldus de directeur technologie van Huawei in de Verenigde Staten. Tijdens de presentatie die volgt, benadrukt de Amerikaan meer dan eens hoe on-Chinees Huawei eigenlijk is: 65 procent van de totale omzet haalt het bedrijf al buiten China en inmiddels is een forse meerderheid van alle werknemers van het bedrijf niet-Chinees.

Terug in Amsterdam wordt een groep Europese journalisten buiten het WTC uitgenodigd in een promotietruck vol Huawei-producten. Dezer weken tourt het bedrijf met de bus door Europa, om Huawei bij een groter publiek bekend te maken. De producten en diensten die Huawei op de markt brengt, variëren van tablets en mobiele telefoons tot ict-netwerkapparatuur, cloud-toepassingen, systemen voor videoconferencing en datacenterbeheer.

Wei Yi, de optimistische directeur van de 450 werknemers in de Benelux, laat weten veel te verwachten van de Europese openheid. 'De mentaliteit hier is enorm open', verklaart Yi, die al elf jaar in Nederland werkt en woont. Zonder met de ogen te knipperen, vervolgt hij in gebroken Engels: 'En omdat wij een heel open bedrijf zijn, moet dat wel mooie dingen opleveren.'

Om de Europese openheid en welwillendheid naar Huawei toe te onderstrepen laat marketingman Li Liang Liang tijdens zijn powerpointpresentatie in Amsterdam een pagina zien waarop Huaweis Europese 'succesverhalen' tot nu toe staan vermeld. Tot die successen rekent het Chinese bedrijf zijn samenwerking met energieconcerns Alstom, EDF en Areva. In de transportsector doet het Chinese bedrijf zaken met Brussels Airport, TGV, SNCF en de Nederlandse HTM. En ook de Britse bank HSBC, de verzekeraar AGF en bedrijven als PSA Peugeot Citroën en de BBC behoren tot Huaweis vaste klanten.

Navraag bij een aantal van die bedrijven leert dat Huawei het gebruik van stimulerende middelen niet schuwt om de gewenste overwinning te behalen. Woordvoerders van onder meer Areva, HSBC en PSA Peugeot Citroën laten na intern spitwerk weten dat zij geen commerciële banden hebben met Huawei. De persvoorlichter van Alstom laat weten: 'Ik heb het uitgezocht en kan niets vinden over een samenwerking met Huawei. Ik kan niet uitsluiten dat wij op lokaal niveau met hen samenwerken, maar om ons als voorbeeld van een succesvolle samenwerking op te voeren gaat wat ons betreft echt te ver.'

Het moet een teleurstellende ochtend zijn voor de kersverse Nederlandse werknemer van Huawei die tijdens de kick-off in het WTC ook van de partij is. Hij is pas drie maanden in dienst bij het bedrijf, vertelt hij bij een kop koffie voorafgaand aan de presentatie, maar ziet nu al een groot verschil met zijn voormalige werkgever Cisco.

'Chinezen zijn ontzettend bescheiden', zegt hij. 'Cisco klopte zichzelf altijd enorm op de borst over van alles en nog wat. Als ze een rechtszaak wonnen, gingen er bijvoorbeeld meteen persberichten de deur uit vol ronkende teksten. Zoiets is bij Huawei ondenkbaar.'

--------------------------------------------------------------------------------------

'De hoogste baas voelt weinig voor openheid'

China's opkomende multinationals hebben het moeilijk met de openheid die van hen verwacht wordt in het Westen. Het zijn vaak bedrijven met een communistische staatsachtergrond, waar geheimhouding en autoritair optreden regel zijn.

Het veroorzaakt soms komische taferelen. 'Dit is een geheim bedrijf', zo weerde de Chinese vliegtuigbouwer Avic buitenlandse journalisten af die het hoofdkantoor in Peking wilden bezoeken. Terwijl er toch weinig geheim is aan de verkeersvliegtuigen die het concern ontwikkelt: Avic wil ze graag aan de hele wereld verkopen.

De vaardigheid in public relations loopt echter nog ver achter bij de verkoopplannen. Ook de betrouwbaarheid van verstrekte informatie laat vaak te wensen over. 'Dat komt door de propagandacultuur van vroeger', zegt een Shanghaise journalist. 'In China kijkt niemand ervan op als een bedrijf een loopje met de waarheid neemt.'

Ook Huawei speelt het parten: het concern verkoopt inmiddels telecomspullen aan bijna de hele wereld, maar slaagt er slecht in de oude cultuur af te werpen. Topman Ren Zhengfei, die vastbesloten is van Huawei het eerste serieuze Chinese wereldmerk te maken, neemt wel steeds meer kleine stapjes om de argwaan weg te masseren. Zo koopt Ren de laatste tijd bijvoorbeeld steeds meer internationale managementexpertise in, met als opvallendste transfer John Suffolk. De voormalig chief information officer van de Britse regering begint deze maand in Shenzhen als global cyber security officer bij Huawei, met een rechtstreekse lijn naar zijn Chinese baas. Zijn opdracht is de Amerikanen ervan te overtuigen dat Huawei oké is.

Maar een stel westerse gezichten vormt nog geen garantie voor een transparante cultuur, zegt een analist in Shanghai. 'Eigenlijk is het eenvoudig: als je niks te verbergen hebt, waarom blijf je dan geheimzinnig doen? De ene uitleg is: 'Omdat er toch het nodige verborgen moet blijven.' De andere optie is dat het 'nu eenmaal in de aard zit'.

Huawei is nooit anders gewend geweest. Waarom moet ik opeens lastige vragen beantwoorden, denkt de 'grote baas'. Daar heeft zo'n man geen zin in. Hij is gewend alleenheerser te zijn, niet om verantwoording af te leggen.

Het is een uitleg die door een staflid bij de Europese tak van Huawei wordt bevestigd. 'Er is een jongere garde die meer openheid wil. Maar de hoogste baas voelt er nog weinig voor.'

Hans Moleman

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden