Verlangen naar redelijkheid van religie

Ter gelegenheid van de geboortedag van theoloog en pedagoog Comenius (1592-1670) houdt dr. Peter Nissen, hoogleraar spiritualiteitsstudies in Nijmegen, vanmiddag in Naarden een lezing over verlangen naar vrede en de redelijkheid van religie.

Comenius werd door godsdienstig geweld uit zijn vaderland Tsjechië verdreven. Desondanks streefde hij naar verzoening tussen godsdienstige groeperingen. Prijzenswaard, maar weinig succesvol?

'Helaas. ja. Ik zoek naar verbanden tussen toen en nu. Religie zit weer in de beklaagdenbank. Godsdienst zou de basis zijn van de huidige conflicten. Maar wat we vooral zien, zijn botsende opvattingen over wat heilig is. Voor de een is dat een geloofsoveruiging, waarmee niet gespot mag worden. Voor de ander is juist de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid om met religie de spot te drijven heilig.'

Velen zien religie als de oorsprong van geweld. Ten onrechte?

'Religie zelf doet niks. Zij is een abstractie, onderdeel van een cultuur. Bovendien toont de geschiedenis aan dat religie zelden of nooit de belangrijkste aanleiding was tot gewapende conflicten. Oorlogen worden gevoerd om de macht, om geld en grondgebied. Dat gold in Comenius' tijd en dat geldt nog.'

Getuigt het niet van groot optimisme om net als Comenius te streven naar een verzoenend beraad?

'Ik ben niet optimistisch, maar wel overtuigd van de noodzaak ervan. Het lijkt vechten tegen de bierkaai, maar het moet wel gebeuren. Met de handen op de rug bovendien, want de invloed van religie in het publieke domein is uiterst gering. Geloven is een privézaak geworden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden