Verlangen naar een kus

Toen ik op elfjarige leeftijd tijdens een feestje onverhoeds de tong van een iets rijper vriendinnetje mijn mond voelde binnendringen, verstijfde ik van afschuw....

Kussen is iets wat je moet leren. Het is een kunst die een ontwikkelde smaak vergt, maar dan heb je ook wat. De eerste dichter die zich uitvoerig over het kussen heeft uitgelaten is Catullus, een Romeinse dandy uit de eerste eeuw voor Christus. In twee beroemde gedichten spoort hij Lesbia aan om hem astronomische hoeveelheden kussen te verschaffen, kennelijk omdat deze juffrouw iets minder gretig op zijn avances inging dan hij gehoopt had, maar misschien ook om indruk te maken op zijn collega's. Andere gedichten suggereren dat Catullus' pen vaardiger was dan zijn pik. Hoe dat ook zij, de twee kusgedichten zijn terecht klassiek geworden. Met mijn leerlingen heb ik menigmaal gediscussieerd over de vraag of het Latijnse woord 'basium' als 'kus', dan wel als 'zoen' vertaald moet worden, in de wetenschap dat een goede beheersing van de taal automatisch leidt tot een rijker geschakeerd gevoelsleven.

Dat was zeker ook de opvatting van de beroemdste Nederlandse dichter aller tijden, Janus Secundus, die aan het begin van de zestiende eeuw in navolging van Catullus een briljante reeks kusgedichten schreef - in het Latijn. In deze Basia worden niet alleen alle nuances van de tongsport met liefde bezongen, Secundus lijkt er vooral op uit te laten zien hoe je een ogenschijnlijk onbeduidend gegeven tot de laatste druppel kunt uitmelken. Zoals Romeinse dichters en redenaars eeuwenlang steeds dezelfde onderwerpen behandelden, maar ernaar streefden dit altijd net iets verrassender, beeldender, intelligenter te doen dan hun voorgangers, trachtte Secundus in het door hemzelf geschapen genre met ieder nieuw gedicht zichzelf te overtreffen.

In de Elfde kus gaat het om de subtiliteit van het zoenspel. Het is de spreker ter ore gekomen dat er kritiek is op zijn kustechniek, maar juist de intensiteit van zijn erotische ervaringen laat hem geen tijd zich af te vragen of hij het wel goed doet. Neaera snoert hem de mond met een kus die zijn weerga niet kent in de geschiedenis en verklaart haar oordeel voor bindend. Mars en Venus waren, zoals Secundus' lezers geacht werden te weten, verwikkeld in een buitenechtelijke affaire die spoedig aan het licht zou komen, maar juist het vooruitzicht dat hun genot niet eeuwig kon duren, vervolmaakte het. Neaera zal niet minder onbetrouwbaar zijn geweest dan de godin, maar voor de duur van het gedicht is de spreker wel een Mars. Hoe verfijnder de geheimtaal van de dichter, des te beter smaakt de kus van zijn geliefde. Het is gewoon een kwestie van techniek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden