Verlamde Spanjaard voerde eenzaam euthanasiedebat

Ramon Sampedro is dood. Eindelijk. Hemel en aarde heeft hij bewogen om zijn leven op een waardige wijze te mogen beëindigen, maar geen rechter die hem dit toestond....

Van onze correspondent

Cees Zoon

MADRID

Vijfenvijftig jaar is Ramon Sampedro geworden. De laatste 29 jaren van zijn leven waren een hel met de afmetingen van een bed. Als gevolg van een duikongeluk in 1968 was de Galiciër volledig verlamd. Alleen zijn hoofd functioneerde nog. 'Een denkend hoofd op een dood lichaam', noemde hij zichzelf. Maar dat denkende hoofd heeft de laatste jaren zo ongeveer in zijn eentje het euthanasiedebat in Spanje gevoerd, en verloren.

Sampedro liet zich onvermoeibaar en strijdlustig van de ene rechtbank naar de andere slepen, steeds met hezelfde doel: hij wenste niet langer te lijden en eiste het recht op zijn leven op waardige wijze te beëindigen. Hiervoor had hij hulp van anderen nodig, want hij was niet eens bij machte een beker naar zijn mond te brengen.

Vorige zomer wees de hoogste Spaanse gerechtelijke instantie, het Constitutioneel Hof, zijn verzoek definitief af. Ook een laatste poging op Europees niveau leverde niets op. Het Hof in Straatsburg wees de eis van Sampedro van de hand op grond van 'vormfouten'. Direct daarna liet Spanje's bekendste verlamde weten dat de wereld hem had gedwongen te zoeken naar een onwaardige manier om een einde aan zijn leven te maken.

Zijn lichaam werd gevonden in een flat in Boiro in de deelstaat Galicië, waarheen hij enkele maanden geleden was verhuisd. Sectie wees uit dat de doodsoorzaak vergiftiging door cyaankali was. De politie is een onderzoek begonnen om te achterhalen wie Sampedro heeft geassisteerd bij de zelfdoding.

De beslissing van Sampedro heeft grote bijval gekregen in zijn geboortedorp Porto do Son, waar hij 29 jaar aan zijn bed gekluisterd heeft gelegen. Mocht de politie overgaan tot arrestatie van de 'assistent' en deze in staat van beschuldiging worden gesteld, dan zal een groep buren van de overledene zich spontaan bij de justitie melden als 'daders'. Op hulp bij zelfdoding staat in Spanje een maximumstraf van zes jaar.

De Spaanse krant El Mundo publiceerde na de dood van Sampedro een interview dat twee maanden geleden is afgenomen. Daarin kondigde hij aan dat 'de persoon die mij gaat helpen, al is uitgekozen. Het is iemand die echt van mij houdt.' Sampedro benadrukt nogmaals dat hij niets liever wil dan de dood, 'een bevrijding na een leven in de hel'.

De discussie over euthanasie in Spanje laaide vorig jaar op toen Sampedro een boek publiceerde. Brieven uit de hel, geschreven met een lange pen die hij in zijn mond hield, werd een bestseller. Zijn omstandige pleidooi voor het recht op een waardige dood heeft in kringen van wetgevers en justitie echter weinig beweging veroorzaakt.

Volgens de Vereniging voor het Recht op een Waardige Dood heeft Sampedro een grote bijdrage geleverd aan het doorbreken van een taboe. De vereniging hoopt dat de dood van Sampedro een serieus debat over euthanasie in Spanje teweeg zal brengen. Woordvoerders van de twee grootste politieke partijen, de Partido Popular en de Socialistische Partij, hielden in een eerste reactie vast aan hun standpunt dat actieve euthanasie afwijst.

De katholieke kerk betreurde de handelwijze van Sampedro. 'Alleen God heeft het recht een leven te beëindigen', aldus de voorzitter van de Spaanse bisschoppenconferentie, monseigneur Yanes.

Ook de laatste wil van Ramon Sampedro is niet vervuld. Hij had te kennen gegeven dat hij gecremeerd wilde worden. De familie besloot echter tot een begrafenis. En een heilige mis, ook al was Sampedro een uitgesproken atheïst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden