Verkrampt CDA

HET WAS geen ruzie, bezwoer Jaap de Hoop Scheffer. 'Het was wel emotie, maar emotie is niet erg. We komen weer met elkaar in gesprek.' De geplaagde leider van het CDA probeerde met de moed der wanhoop de tijdens de partijraad verhit geraakte gemoederen te kalmeren....

Het was wel ruzie. Teus-Jan Vlot, de voorzitter van de christen-democratische jongerenorganisatie, verliet de bijeenkomst met slaande deuren. Hij verweet Helgers het verkondigen van 'onwaarheden' omtrent de gang van zaken rond de kandidatuur van diens opvolger, de jonge accountant Marnix van Rij.

Zowel de weigering van Helgers opening van zaken te geven als de sussende reactie van De Hoop Scheffer is tekenend voor de verkramptheid van de top van het CDA. Meningsverschillen moeten in die visie binnenskamers blijven, want dissidente geluiden zouden kunnen worden uitgelegd als gebrek aan vertrouwen in de partijleiding.

Het tegenovergestelde is het geval. Het zou juist heel goed zijn voor het CDA als er een openlijk debat over de koers van de partij zou plaatsvinden, al dan niet rond de verkiezing van een voorzitter.

De door De Hoop Scheffer gewraakte kandidaat Van Geel gooide daags na de partijraad olie op het vuur door te verklaren dat 'er een gat zit tussen wat we in ons verkiezingsprogramma hebben opgeschreven en de concrete vertaling van dit programma'. Dat is een duidelijk verwijt aan de fractie van het CDA in de Tweede Kamer en haar voorzitter: zij willen of kunnen het christelijk-sociale programma niet waarmaken.

Dit is een provocatie die De Hoop Scheffer niet over zijn kant kan laten gaan. In plaats van binnenskamers met opstappen te dreigen, dient hij - eindelijk - in de volle openbaarheid positie te kiezen.

Dat lijkt op het eerste gezicht een onmogelijke opgave. Immers, het partijkader is links, maar de kiezers zijn rechts. Zeker nu de VVD het conservatisme van Bolkestein heeft ingeruild voor het dixieland-liberalisme van Dijkstal, valt op de rechterflank een wereld te winnen. Maar precies die wereld zijn de jonge activisten liever kwijt dan rijk

De uitdaging voor De Hoop Scheffer is nu om een synthese te maken van het christelijk-sociale en het moreel-conservatieve element. In het concept van de 'verantwoordelijke samenleving' ligt die synthese besloten. Het is een antwoord op de 'toegeeflijke' samenleving die is ontstaan uit de sociaal-democratische verzorgingsstaat en het liberale ik-tijdperk. Het spreekt de burger rechtstreeks aan op zijn plichten jegens zijn medemens en de natuur.

Het concept van de verantwoordelijke samenleving heeft maar één nadeel: het is verbonden met de naam van Elco Brinkman, de verliezer van 1994. Misschien dat De Hoop Scheffer toch eens bij zijn voorganger te rade kan gaan. Desnoods in het geheim.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden