Verkrachtingszaken roepen vraag op over welk India premier Modi voor ogen staat: een modern land of een volbloed hindoenatie?

Falende aanpak seksueel geweld kan Indiase premier politiek schaden

De Indiase premier Modi ligt zwaar onder vuur na een opeenstapeling van gruwelijke verkrachtingszaken waarmee zijn partij in verband wordt gebracht. De moslimhaat die zijn mensen prediken, lijkt daartoe te hebben bijgedragen. Modi had een modern India beloofd, maar daarachter gaan middeleeuwse misstanden schuil.

Seksueel geweld tegen vrouwen in India wordt steeds meer een probleem voor premier ­Narendra Modi. Hij voerde in 2014 campagne met de slogan ‘Red onze dochters, onderwijs onze dochters’, maar heeft vier jaar later maar weinig vooruitgang geboekt. De verkrachtingsepidemie begint zelfs het internationale aanzien van India te schaden. Modi werd deze week in Londen uitgejouwd door Britse Indiërs vanwege twee nieuwe schokkende verkrachtingszaken (zie kaders).

De ene zaak draait om een 8-jarig meisje dat in de deelstaat Jammu en Kashmir werd verkracht en vermoord om haar etnische groep, een stam van islamitische nomaden, te intimideren. De vermoedelijke daders zijn hindoes, onder wie twee politieagenten en een lokale politicus van Modi’s Bharatiya Janata Partij (BJP). De andere zaak betreft een BJP-parlementariër in Uttar Pradesh die een 16-jarig meisje verkrachtte en daar tot nu toe mee wist weg te komen.

Leveren deze kwesties Modi ook politieke averij op? Ze laten in elk geval pijnlijk duidelijk zien hoezeer zes jaar na de gruwelijke groepsverkrachting van een 23-jarige studente in een stadsbus in Delhi – die in 2012 honderdduizenden de straat op bracht – verkrachting en seksueel geweld in India nog wijdverbreid zijn. En dat de maatregelen die de toen regerende Congrespartij nam (zwaardere straffen, met 20 jaar cel en de doodstraf voor extreme gevallen, en een snellere rechtsgang) niet hebben geholpen.

Het aantal aangiften van verkrachting is sinds 2012 met 60 procent toegenomen tot meer dan 40 duizend in 2016, waarvan 20 duizend aangiften van minderjarigen. Kinderrechtenactivist Kailash Satyarthi noemt het een ‘nationale noodsituatie’. Volgens vrouwenorganisaties ligt aantal verkrachtingen veel hoger, vooral op het platteland. Daar wordt van verkrachting zelden aangifte gedaan. En slechts in 25 procent van de zaken leidt een aangifte ook tot een veroordeling.

Dit komt onder meer door het overbelaste rechtssysteem. ‘De regering kan honderd wetten maken, maar toch falen omdat er geen handhaving is’, zegt advocaat Dushyant Dave van het hooggerechtshof. Jaarlijks blijft 85 procent van de verkrachtings­zaken liggen. Door personeelsgebrek waren er eind 2016 nog 133 duizend onbehandelde aangiften, 33 duizend meer dan in 2012. Afhandeling van kinderverkrachtingszaken duurt in veel deelstaten tientallen jaren.

Culturele traditie

Het andere probleem is de culturele traditie. In de patriarchale Indiase cultuur zijn vrouwen ondergeschikt en kwetsbaar voor seksueel geweld. Verkrachting wordt gezien als een schande voor het slachtoffer, niet voor de dader. Verkrachting wordt soms gebruikt als strafmaatregel bij ruzies over bruidsschatten, familie­vetes of eerwraakkwesties. Dalit­vrouwen of vrouwen van lagere kasten zijn extra kwetsbaar, mede door de slechte sanitaire voorzieningen waardoor zij geen andere keus hebben dan zich buiten in het openbaar te wassen of hun behoefte te doen.

De beschuldigende vingers wijzen in India steeds meer naar Modi. De premier hield zich afgelopen week, toen de twee jongste verkrachtings­zaken groot nieuws werden, dagenlang stil. Hij liet alleen weten dat de schuldigen van de ‘incidenten’ gestraft moeten worden. Op bezoek in Londen zei hij dat de incidenten zorgelijk waren en schande over het land hadden gebracht.

Het woord verkrachting nam Modi echter niet in de mond. Ook zei hij niks over de politiek gevoelige aspecten van de zaken: twee BJP-ministers die de hindoemoordenaars van een moslimkind in bescherming nemen en een BJP-politicus die een tiener verkracht. Alleen BJP-minister Maneka Gandhi van Vrouwen- en Kinderzaken nam stelling: zij pleitte deze week voor invoering van de doodstraf voor verkrachting van kinderen onder 12 jaar.

Moreel leiderschap

De woede over Modi’s gebrek aan ­moreel leiderschap bij vooral de stedelijke middenklasse krijgt inmiddels politieke lading. Massale protesten in Delhi werden deze week gekaapt door Rahul Gandhi van de Congrespartij en een groep van vijftig voormalige politiechefs, ambassadeurs en topambtenaren kapittelde Modi per open brief. ‘Dit is India’s zwartste uur. Wij vinden de respons van onze regering en politieke partijen zwak en inadequaat.’

Zelfs medestanders roeren zich. Vrouwen zijn nu onveiliger dan ooit, zei BJP-politicus Yashwant Sinha. ‘Verkrachtingen zijn aan de orde van de dag, maar in plaats van streng op te treden, vergoelijken we de verkrachters. Vaak zijn onze eigen mensen bij de gruwelen betrokken.’

Saillant is overigens in dit verband dat Vinayak Damodar Savarkar (1883-1966), de grondlegger van de hindoe-ideologie van de BJP, het verkrachten van moslimvrouwen geheel en al legitiem vond, en hindoemannen die de kans daartoe niet aangrepen laf.

Verkiezingen in 2019

De woede over het seksueel geweld tegen vrouwen kan volgens analisten uitgroeien tot een nationaal debat in de aanloop naar de verkiezingen van 2019, waarvoor Modi door de verdeeldheid van de oppositie nu nog op ruime voorsprong lijkt te staan. Wat voor een land wordt India onder Modi: een moderne, liberale, seculiere staat met ruimte en zorg voor vrouwen en minderheden, of een reactionaire, fundamentalistische hindoestaat?

De agenda van Modi biedt aanknopingspunten voor beide. Enerzijds wil hij India economisch moderniseren en liberaliseren voor de armen in de sloppenwijken, de stedelijke middenklasse en de buitenlandse investeerders. Anderzijds wil hij voor zijn conservatieve achterban van India een volbloed hindoenatie maken. Maar daarmee geeft hij ook ruimte aan haatzaaiers die sektarisch geweld tegen moslims, dalits en seculieren propageren.

Modi’s falende aanpak van de verkrachtingscrisis en de hindoenationalistische vervolging van de minderheden kan echter een electoraal ­wapen worden waarvan de Congrespartij en regionale partijen kunnen profiteren. Mogelijk slaan ze daarmee een bres in Modi’s nu nog comfortabele meerderheid, zeker als zijn moderniseringsagenda door de kwakkelende economie mislukt.

Verkrachting 1: Jammu en Kashmir

Een 8-jarig meisje werd in januari in de deelstaat Jammu en Kashmir ontvoerd, in een tempel opgesloten, dagenlang verkracht en ten slotte doodgeslagen. Het meisje behoorde tot de Bakarwal, een islamitische nomadenstam die geregeld botst met hindoeboeren. De daders, acht hindoes onder wie een BJP-politicus en twee politieagenten, zouden de nomaden hebben willen wegjagen. Toen ze deze week werden aangeklaagd organiseerden rechtse hindoes demonstraties ter ondersteuning. De familie van het slachtoffer en hun advocaat werden bedreigd. Twee BJP-ministers steunden de protesten. Zij moesten aftreden.

Verkrachting 2: Uttar Pradesh

De regionale BJP-parlementariër Kuldeep Singh Sengar ontvoerde en verkrachtte vorig jaar een 16-jarige meisje in de arme deelstaat Uttar Pradesh. De politie traineerde de aangifte maandenlang. Onlangs dreigde het wanhopige slachtoffer zichzelf in brand te steken voor de ambtswoning van de BJP-premier, hindoepriester Yogi Adityanath, berucht om zijn haattirades tegen moslims en andere minderheden. Toen de familie van het meisje verhaal wilde halen, werd zij aangevallen door aanhangers van Sengar. De vader werd door de politie mishandeld en opgepakt. Hij stierf in de cel aan zijn verwondingen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.