Verkracht of mishandeld: het hoort bij tippelen

Een keer verkracht, een keer zwaar mishandeld en een keer een mes op de keel gekregen. Het vak van de Groningse straatprostituee Jolande is levensgevaarlijk....

De laatste tien jaar zijn enkele tientallen prostituees in Nederland vermoord, waarschijnlijk door klanten. Vele honderden werden slachtoffer van verkrachting, bedreiging en mishandeling.

In de afgelopen weken zijn de lichamen gevonden van tippelaarsters Sascha Schenker uit Groningen en Dirkje Bosgra uit Rotterdam. Zij stierven door geweld.

De moord op Schenker, die naakt is gevonden in het Slochterdiep ten oosten van Groningen, heeft tippelaarster Jolande doodsbang gemaakt. 'Ik werk hier al jaren elke avond. Vorige week heb ik drie dagen niet gewerkt. Dat was echt een grote uitzondering.' Een collega van haar voegt toe: 'Mijn buurvrouw kwam vragen of ik niet wilde ophouden met dit werk.'

De Groningse tippelzone ligt op een afgelegen locatie op een industrieterrein in het zuiden van de stad. Jolande huivert als ze denkt aan de weg terug naar huis, als de zone om twee uur sluit.

'Ik kom hier met de fiets, of als ik geen fiets heb, lopend. Ze komen je in het donker achterna. Ze snijden je af op een afgelegen plek, ze schelden je uit, ze willen je in hun macht krijgen, ze willen voor minder geld, voor bijna niets.'

Een gedetailleerd landelijk onderzoek moet duidelijk maken hoe vaak geweld tegen straatprostituees voorkomt, vindt M. Stuut, teamhoofd van het straatprostitutieproject van Groningen.

Zij verwacht dat de hulpverleners van de acht andere tippelzones in Nederland instemmen met zo'n onderzoek. De directeuren en teamhoofden van hulpverleningsprojecten op tippelzones komen in september bijeen in Amsterdam.

'Wat geweld betreft kennen wij alleen het topje van de ijsberg', zegt Stuut. 'Veel geweld wordt niet gemeld. Vrouwen zijn geneigd over te gaan tot de orde van de dag. Ze hebben al zoveel misbruik meegemaakt dat het erbij lijkt te horen. Ze incasseren het geweld en ze gaan weer verder. Zelfs van verkrachting horen we soms alleen indirect.'

Aan de Bornholmstraat in Groningen werken gemiddeld honderdvijftig vrouwen per jaar. Iedere avond staan er tussen de twintig en dertig vrouwen.

Bijna 90 procent van de tippelaarsters is drugsverslaafd. Stuut: 'Hoeveel risico's de vrouwen nemen, hangt af van de financiële noodzaak van dat moment. De behoefte aan geld voor drugs is de zwakke plek.'

Klanten die de voorkeur geven aan straatprostituees boven vrouwen in seksclubs of 'achter de ramen' zijn moeilijk onder een noemer te vatten, vindt hulpverleenster Stuut. Het standaardtarief van zo'n 75 gulden per seksuele handeling geeft niet altijd de doorslag, denkt zij. 'Sommige auto's moeten we zowat over de zone dúwen, maar hier rijdt ook het luxe-ste van het luxe-ste.'

De wetenschappelijke literatuur over prostitutie vermeldt vooral geweld door mensen uit de 'industrie' zelf, zoals pooiers en vrouwenhandelaren. Ook de onderlinge, soms hardhandige concurrentie vormt een probleem.

In Amsterdam zijn veel van de fysiek zwakkere verslaafde vrouwen verjaagd van de tippelzone door Zuid-Amerikaanse prostituees.

Op de tippelzone is de klant het grootste gevaar, stelt Stuut. 'Een enkele keer werkt er wel eens iemand onder dwang, maar dat is vaak lastig te bepalen. Wat is een pooier en wat is een partner? Als je modern denkt, kun je zo'n vrouw ook gewoon zien als kostwinster.'

De belangrijkste veiligheidsregel onder vrouwen is het tippelterrein met klanten niet te verlaten. 'Ga niet verder dan de afwerkplekken.' Jolande: 'Dat heeft mijn vriend me nadrukkelijk verboden. Maar veel mannen vragen erom. Ze vinden het niet bepaald prettig om op een afwerkterrein te staan. Ze bieden je geld, je weigert, ze bieden je meer geld en je doet het toch. Vooral als je ziek bent. Want je hebt je rotzooi nodig.'

Bij iedere onverwachte gebeurtenis op de zone, een schreeuw of het geluid van een toeter zullen mensen poolshoogte nemen. Als vrouwen de zone verlaten, worden soms kentekens van de auto's genoteerd. Maar dat is geen vaste prik.

In de hulpverleningskeet bij de zone, hangt een 'geweldsmeldingenbord'. Als vrouwen willen, wordt de zaak aangebracht bij justitie.

'Maar vrouwen hebben daar vaak geen zin in. In een rechtszaak wordt dat uiteindelijk toch vaak moeilijk. Het is de ene verklaring tegen de andere. Dat is de tragiek van dit werk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden