Verkoopadviseur, bestuurder én uiteindelijk de koper, alle lijntjes lopen naar Henry Keizer

Henry Keizer kocht in 2012 zijn eigen uitvaartimperium. Vrijdag moet de VVD-voorzitter uitleggen waarom de lucratieve deal niet ten koste ging van de ideële vereniging waar hij zelf adviseur was. 'Er is niemand genaaid.'

Beeld de Volkskrant

Henry Keizer is in een paar jaar tijd uitgegroeid tot een opvallende verschijning op het Binnenhof. Als er politieke spanningen zijn, komt de partijvoorzitter altijd langs, steevast afgeleverd in zijn indrukwekkende Mercedes met chauffeur. Een man in bonis die het oor heeft van de premier.

De VVD mag de handen dichtknijpen met zo'n geslaagde ondernemer die zich onbezoldigd inzet voor de partij. Of niet? Keizer moet vandaag uitleggen dat hij een deel van zijn kapitaal heus op een integere manier vergaarde. Sinds een publicatie van het onderzoeksplatform Follow the Money bestaan daar twijfels over.

Uit jaarverslagen valt op te maken dat Keizer in 2012 een bedrijf kocht voor 12,5 miljoen euro (waarvan 12 miljoen werd betaald van opgepot dividend), terwijl de huisaccountant de onderneming taxeerde op 31,5 miljoen euro. De werkelijke marktwaarde zou nog veel hoger zijn geweest, becijferde Het Financieele Dagblad.

Reële prijs?

De affaire-Keizer draait vooralsnog om de vraag of er in 2012 een reële prijs is betaald voor het tafelzilver van een grotendeels ingedut gezelschap, de Koninklijke Vereniging voor Facultatieve Crematie, in 1874 opgericht om lijkverbranding mogelijk te maken. Dat tafelzilver betrof de commerciële tak van de vereniging: Beheermaatschappij De Facultatieve, een internationaal netwerk van crematoria, ovenbouwers en verzekeraars dat sinds de oprichting met afdrachten van de leden is opgebouwd.

Keizer had de leiding over de Beheermaatschappij en was adviseur van de vereniging, wier leden moesten instemmen met de verkoop van de Facultatieve. De vragen die nu op tafel liggen: begrepen de soms bejaarde leden van de vereniging wel waarmee ze instemden? Zijn ze voldoende op de hoogte gesteld? Heeft het bestuur behoorlijk gehandeld?

Daarnaast moet duidelijk worden waarom alleen Henry Keizer en zijn compagnons een bod mochten doen op het winstgevende bedrijf.

Spil in de organisatie

Keizer is sinds jaar en dag de spil van de crematoriumorganisatie. Eind jaren negentig liet de VVD'er zich voor het eerst zien in het hoofdkwartier aan de Haagse Van Stolkweg. Binnen een mum van tijd kreeg hij de leiding over de commerciële tak van de vereniging. Dat deed hij voortvarend, blijkt uit de verhalen van meerdere bronnen.

Als adviseur drukte hij ook zijn stempel op het beleid van de aandeelhouder, de koninklijke vereniging. 'Alles wat Keizer ter tafel bracht, klonk goed', zegt Jan van Maarschalkerweerd, die al in de jaren zestig uit idealistische overwegingen lid werd. 'Zijn zienswijze gaf vaak de doorslag.'

Een voormalig lid van de raad van bestuur van de commerciële tak, C. van Gennecum, heeft ook lof. 'Het waren destijds moeilijke tijden, maar hij heeft er in een paar jaar tijd weer een bloeiend bedrijf van gemaakt.' Een ander voormalig lid van de vereniging, dat anoniem wil blijven: 'Keizer was heel handig. Hij heeft het bedrijf opgebouwd.'

Vrijwel niemand op de ledenvergadering

Terwijl de vereniging doodbloedde omdat de idealen waren verwezenlijkt, floreerde de commerciële tak. 'Die tak overvleugelde de vereniging', zegt ook historicus Wim Cappers, die een jubileumboek schreef. 'Ik ben op een paar ledenvergaderingen geweest, maar je mocht blij zijn als er anderhalf lid kwam.'

Bij de kwijnende vereniging maakte een klein clubje de dienst uit. En in de raad van commissarissen van de commerciële tak zaten twee partijgenoten van Keizer, de VVD'ers Loek Hermans en Anne-Wil Duthler. Zij waren er mede verantwoordelijk voor dat Keizer een jaarsalaris toucheerde van ruim 4 ton.

VVD-coryfee Hermans sprong tegelijkertijd bij om de ledenraad van de vereniging aan te vullen. Dat cruciale orgaan vertegenwoordigt de leden en moet volgens artikel 9.9 van de statuten bij ingrijpende beslissingen - bijvoorbeeld het verkopen van crematoria - instemming verlenen.

Weinig afstand

Hermans en Keizer zijn politieke bondgenoten, maar ook verder lijkt er weinig afstand te zijn geweest tussen de leden en de uitvoerders. Een voormalig lid zegt dat een groot deel van de actieve functionarissen elkaar kende van de vrijmetselaars. Van Maarschalkerweerd bevestigt dat: 'Ze probeerden mij er ook bij te trekken, maar ik had geen belangstelling.'

Uit gegevens van de Kamer van Koophandel blijkt in elk geval dat één lid van de ledenraad tevens penningmeester van de Vrienden van Verzamelingen van de Orde van Vrijmetselaren is. Die club zetelt op enkele honderden meters van het VVD-hoofdkantoor en heeft een bekende voorzitter: Henry Keizer.

Onduidelijk is hoe professioneel dit hechte gezelschap opereerde toen in 2012 de beslissing werd genomen om het tafelzilver ogenschijnlijk onder de marktprijs te verkopen. De leeggekochte vereniging weigert vooralsnog de notulen prijs te geven. Van Maarschalkerweerd zegt dat hij niet betrokken was bij de verkoop. Andere raadsleden uit die tijd, onder wie Hermans, houden zich op de vlakte.

Met dubbeltjes betaald

Enkele 'gewone' leden voelen zich met terugwerkende kracht tekortgedaan door de verkoop van de commerciële tak aan Keizer en compagnons. Ineke Gerners en haar man Henk zijn naar eigen zeggen praktisch hun hele leven lid geweest, eerst op de polis van hun ouders ('letterlijk met dubbeltjes betaald'), daarna op eigen naam. 'Toen we lazen wat er is gebeurd, stonden we te trillen op onze benen', zegt Gerners, die sinds 2013 geen lid meer is, omdat toen de verzekeringspoot van de Facultatieve werd verkocht. 'We wisten van niets.'

Het echtpaar Gerners wil bekijken of er juridische stappen te nemen zijn. Een cruciale vraag zal daarbij zijn of de leden goed zijn geïnformeerd over het ingrijpende besluit om nagenoeg alle bezittingen te verkopen. Als dat is nagelaten, zijn er volgens verenigingsjuristen mogelijkheden om een klacht in te dienen wegens onbehoorlijk bestuur.

Voor het zover komt, wil Keizer vandaag duidelijk maken waarom de ex-leden zich niet benadeeld hoeven te voelen. Hij is ook de enige die duidelijkheid kan scheppen. Alle lijntjes komen bij hem uit. Keizer was de adviseur van de verkoper, de bestuurder van de beheermaatschappij én uiteindelijk de koper. Sinds 2016 is hij ook weer voorzitter van de inmiddels nagenoeg lege vereniging.

Er is niemand 'genaaid', bezwoer de VVD-voorzitter eerder al tegen Follow the Money. De verkoopprijs is volgens de liberaal vastgesteld op basis van verscheidene accountantsrapporten. Externe schulden zouden de overnameprijs hebben gedrukt.

Vrijdag komt Keizer met alle bewijzen. Ook de VVD-partijtop zal gespannen toekijken.

Verder lezen:

Na VVD-voorzitter Keizer ook betrokken accountant EY onder vuur

Hoogleraren: dubbelrol VVD-voorzitter Keizer 'mag niet, en dat hoort hij te weten'

Nervositeit binnen VVD over omstreden deal partijvoorzitter Keizer groeit

VVD-praeses Henry Keizer ontkent zelfverrijking met uitvaartorganisatie, 'honderd procent schoon geweten'

Een 'besloten persgesprek'

De VVD-voorzitter wil vrijdag om 9.30 uur uitleg geven over zijn miljoenendeal, maar de bijeenkomst mag 'geen persconferentie' genoemd worden. Volgens de woordvoerder van Keizer is het 'een besloten persgesprek' waarbij niet gefilmd mag worden. Na afloop kunnen televisiezenders wel een interview afnemen.

Aanvankelijk was het de bedoeling van Keizer om slechts vijf geselecteerde media - NOS, Telegraaf, FD, AD en NRC Handelsblad - te woord te staan. Na protesten is dat gezelschap uitgebreid, onder andere met de Volkskrant. De journalistieke organisatie die de hele zaak aan het rollen bracht, Follow the Money, is nog steeds niet welkom bij Keizer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden