Verkoop was nooit een optie

Ruim tweehonderd werken zijn door oud-galeriehouder en collectioneur Adriaan van Ravesteijn geschonken aan het Kröller-Müller Museum. 'De beste bestemming.'

Hun galerie behoorde decennialang tot de wereldtop. En de eigenaren waren baanbrekend in hun kunstenaarskeuze. Adriaan van Ravesteijn (1938) en Geert van Beijeren (1933-2005). Partners en compagnons. Ze begonnen hun galerie Art & Project in 1968 in Amsterdam met 'moeilijke', maar spraakmakende minimalistische en conceptuele kunst. Verhuisden in 1990 naar Slootdorp in de kop van Noord-Holland en sloten de tent in 2001. Ondertussen had de kunstwereld, mede dankzij hun pionierswerk, kennis genomen van kunstenaars als Lawrence Weiner, Robert Barry, Carl Andre, Richard Long, Peter Struycken, Jan Dibbets, John Baldessari en Joseph Kosuth.

Afgelopen woensdag werd bekend dat Van Ravesteijn uit de collectie Art & Project/Depot VBVR maar liefst ruim tweehonderd werken heeft geschonken aan het Kröller-Müller Museum in Otterlo. Veelal sculpturen. Ze waren aanvankelijk als bruikleen in Rijksmuseum Twenthe ondergebracht.

'Maar toen de directeur daar, Lisette Pelsers, van Twenthe overging naar het Kröller-Müller, heb ik besloten dat een deel van die bruiklenen ook naar Otterlo moest gaan. Het zijn toch ingewikkelde beeldhouwwerken. Vloersculpturen van Andre, dozen vol stenen van Long, gigantische werken van Nicholas Pope. Voor Twenthe was het veel te belastend om dat goed te conserveren. Ook omdat ze daar zo financieel worden afgekneld. Schandelijk. In het Kröller-Müller passen ze geweldig.'

Achthonderdvijftig 'authentieke' kunstwerken telde de verzameling op het laatst (nog afgezien van werk in oplage en hun hele documentatie, die bij het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie is onderbegracht). 'Geert en ik zijn er in 1968 mee begonnen', vertelt Van Ravesteijn. 'We hebben ze aangekocht of van de kunstenaars cadeau gekregen. Soms ook omdat ze van een tentoonstelling overbleven. Geen winkeldochters. Vaak juist de mooiste werken. Een gigantische hoeveelheid, uiteindelijk.'

Ruim tien jaar geleden begonnen ze delen van hun verzameling als bruikleen of schenking af te stoten, naar verschillende musea. 'We hebben altijd een publieke openbaarheid nagestreefd. Gezocht naar de optimale locatie, passend in bestaande museumcollecties.' Verkoop is voor 'VB & VR' nooit een optie geweest. 'We hebben het werk in de ateliers zien ontstaan. Veel kunst is bij ons voor de eerste keer getoond. Dan heb je de verantwoordelijkheid om de beste bestemming te vinden.'

De verzameling is nu over meerdere museumverzamelingen verspreid, waaronder die van het Museum Boijmans van Beuningen, Rijksmuseum Twenthe, het Gemeentemuseum en het Museum of Modern Art in New York. Over de schenking aan het MoMA, in 2008, ontstond destijds een relletje. Want waarom had Van Ravesteijn de uitzonderlijke collectie vroege conceptuele kunst niet ergens in Nederland aangeboden? Bijvoorbeeld aan het Stedelijk Museum in Amsterdam.

Van Ravesteijn, resoluut: 'Typisch Amsterdamse grachtengordelpraat. De NRC heeft dat vuurtje toen opgestookt. Maar ondanks de goede contacten met de directeuren van het Stedelijk is het museum nooit in Frage geweest. Dat is geen misser van hen. We wilden gewoon een unieke plek, ergens anders. Nederland heeft al zoveel van dit soort werk.'

Met de schenking aan het Otterlose museum is het laatste deel van de Art & Project-collectie op zijn bestemming aangekomen. Van Ravesteijn klinkt tevreden. Geveld door een spierziekte noemt hij zich een 'wrak in een rolstoel', maar de geest is nog helder en up to date. De laatste aankoop bestond uit zes tekeningen van Gummbah ('U weet wel, met dat mannetje dat voor een schilderij staat en eindeloos 'ha, ha, ha' zegt'). Van Ravesteijn schonk ze aan het Gemeentemuseum Den Haag. 'We zijn altijd bij de tijd gebleven. Liepen tijdens de flowerpowerjaren met een strikje in ons haar.'

Wat er met al die bruiklenen gebeurt als hij er niet meer is? 'Die worden dan allemaal automatisch omgezet in schenkingen. Nu kan ik dood. Alles heeft zijn juiste plaats gevonden.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden