Verkoop van broden en pizza’s verdeelt Israëli’s

Als het aan de ultra-orthodoxen ligt, breekt een pesach-opstand uit in Jeruzalem. ‘Bereid je voor op de strijd’, staat te lezen op muurplakaten in de streng joods-religieuze wijken.

Het is niets minder dan heiligschennis. De Knesset is er deze week zelfs op aandringen van religieuze partijen voor teruggekomen van het voorjaarsreces. De sefardisch-orthodoxe regeringspartij Shas belooft dat het met een nieuwe wet de gerechtelijke uitspraken snel ongedaan gaat maken.

Het tekent de steeds assertievere opstelling van het religieuze volksdeel van Israël, dat de Joodse staat veel te seculier van karakter vindt. Jeruzalem is als heilige stad het brandpunt van hun woede.

De leidraad van de orthodoxen is niet de wetgeving van de staat, maar van de Bijbel. Het eten en in het bezit hebben van hametz – zuurdeeg – is verboden tijdens de zeven dagen van pesach. Met het feest, dat zaterdag met zonsondergang begint, gedenken joden de uittocht uit Egypte. Aan die tocht begonnen ze zo halsoverkop dat er geen tijd was zuurdesem toe te voegen aan de broden voor de lunch (Exodus 12:39). Tijdens pesach worden matses, droge crackers, gegeten. Ook veel niet-religieuze joden houden dat er bij wijze van traditie in.

Israël kent een hametz–wet, die het aanbieden van ‘verboden broden’ in de openbare ruimte verbiedt. Die wet is bedoeld om ‘de openbare ruimte van de Joodse staat zijn Joodse karakter te laten behouden zonder bovenmatig schade te doen aan (*) de vrijheid van religie’.

Maar waar houdt de openbare ruimte op? Om hun klanten tevreden te houden bedekken veel supermarkten in West-Jeruzalem – de Joodse stadshelft – de schappen met brood-, pasta- en pizzadeeg. Restaurants, zeker die met een koosjer-certificaat, beperken hun kaart.

Toch zijn er winkels en restaurants die de spijswetten aan hun laars lappen. De hametz-wet geldt alleen voor straat- en marktverkoop, heeft de rechtbank onlangs geoordeeld. Zolang ze niet in de etalage liggen, is het toegestaan alles te verkopen.

De ‘heiligschenners’ kunnen demonstrerende orthodoxen op de stoep verwachten. De clientèle schreeuwt dan vermoedelijk dit terug: ‘Gaan jullie eerst maar eens in het leger!’ Immers, ultra-orthodoxe jongeren hoeven niet in dienst. Het is een oud pijnpunt: de dienstplicht splijt de Israëlische samenleving in tweeën, zoals God het zeewater deed splijten om de Israëlieten te laten vluchten uit Egypte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.