Verklaring arbeidsrelatie (VAR) wordt afgeschaft

De Verklaring arbeidsrelatie (VAR) voor zzp'ers verdwijnt per 1 mei 2016. Hiermee stemde de Eerste Kamer dinsdag in. De Tweede Kamer ging al eerder akkoord. De VAR is een formulier waarmee de zzp'er bij de opdrachtgever kan aantonen dat die een zelfstandige inhuurt. Daardoor hoeft het bedrijf geen loonheffing en premies te betalen.

Zzp'ers aan het werk in een Seats2meet in Utrecht.Beeld ANP

De VAR wordt per 1 mei vervangen door modelovereenkomsten. Die moeten zzp'ers en bedrijven meer duidelijkheid en zekerheid geven. Bij een VAR kunnen mensen op papier werken als zzp'er terwijl ze in de praktijk eigenlijk gewoon in dienst zijn ('schijnzelfstandig'). Dat is lastig te controleren voor de Belastingdienst. Bovendien zijn financiële gevolgen altijd voor de zzp'er.

Vanaf 1 mei geldt een overgangsperiode van VAR naar modelovereenkomst. Deze periode duurt één jaar. Pas vanaf 1 mei 2017 gaat de nieuwe regeling echt van kracht. Dan pas wordt de nieuwe regeling ook echt gehandhaafd, aldus een woordvoerder van de Belastingdienst.

Opdrachtgevers die zzp'ers inschakelen kunnen met de modelovereenkomsten vooraf hun afspraken laten toetsen door de Belastingdienst. Worden die goedgekeurd, dan wordt de opdrachtgever achteraf niet aangeslagen voor de loonbelasting. Een mogelijke valkuil voor opdrachtgevers is dat er in de praktijk wel moet gebeuren wat er op papier staat. Anders wordt een opdrachtgever - mits betrapt - achteraf gewoon aangeslagen voor de loonbelasting.

De verhouding tussen zzp'ers en werknemers

Zzp'ers zijn te vinden aan de bovenkant van de arbeidsmarkt, maar verontrustend vaak ook aan de onderkant. Dat is niet alleen voor henzelf een probleem. Lees hier het artikel.

Op de tellen passen

Maar ook zzp'ers moeten op hun tellen passen, waarschuwde Henk Wesselo van FNV Zelfstandigen in april vorig jaar al in de Volkskrant. (+) 'Ook de zzp'er moet opletten dat hij zich houdt aan de gemaakte afspraken. Daarnaast moet hij zich ervan bewust zijn dat een modelovereenkomst geen zekerheid geeft over de vraag of hij ook voor de inkomstenbelasting als ondernemer wordt aangemerkt.' Zo moet een zzp'er meer opdrachtgevers hebben, minimaal 1.225 uur per jaar in de eigen zaak steken, in grote mate zelf bepalen hoe hij zijn werk uitvoert en niet rondlopen in bedrijfskleding van de opdrachtgever.

Verantwoordelijk staatssecretaris Wiebes belooft dat zzp'ers en hun opdrachtgevers tijdig duidelijke uitleg krijgen van de Belastingdienst over de nieuwe regels. Ook zegt Wiebes dat alleen streng zal worden opgetreden bij schijnzelfstandigheid en uitbuiting.

'Afschaffing VAR verbetering'

Maarten Post, voorzitter van ZZP Nederland zegt blij te zijn met de afschaffing van de VAR, maar maakt zich zorgen om 'nodeloze onrust' die volgens hem nu onder zzp'ers ontstaat. Die onrust ontstaat wegens een gebrek aan informatie over de regeling die er nu komt, aldus Post. Ook moet Wiebes oppassen dat de nieuwe regeling niet teveel administratieve rompslomp met zich meebrengt. Post benadrukt dat ZZP Nederland de modelovereenkomsten een verbetering vindt ten opzichte van de VAR omdat nu niet de zzp'er, maar de opdrachtgever verantwoordelijk wordt voor financiële gevolgen van eventuele schijnconstructies.

Zogenaamde schijnconstructies zullen met de modelovereenkomsten echter geen verleden tijd zijn, denkt de voorzitter. 'Die zullen er altijd zijn. In mijn ogen zijn het malafide bedrijven die altijd iets nieuws zullen verzinnen om maar geen mensen in dienst te hoeven nemen.'

Nederland telt volgens de officiële cijfers ongeveer 800 duizend zzp'ers die hun hoofdinkomen verdienen met het zelfstandig ondernemerschap. Nog eens 600 duizend zelfstandigen verdienen ook geld met ondernemen, maar kan er niet van rondkomen. Hoeveel van deze zzp'ers eigenlijk schijnzelfstandigen zijn, weten we niet zeker. Post zegt op basis van onderzoek van ZZP Nederland dat maximaal tien procent van de zzp'ers schijnzelfstandige is.

VAR vs. modelovereenkomst volgens de Belastingdienst

Volgens de Belastingdienst veranderen de onderliggende regels voor zzp'ers niet. Wat de modelovereenkomst beter maakt dan de VAR, is dat nu vanuit bedrijven in plaats van vanuit individuen gekeken kan worden naar arbeidsovereenkomsten. Als één bedrijf bijvoorbeeld tachtig dezelfde overeenkomsten heeft met zzp'ers, zo legt een woordvoerder uit, is het voor de Belastingdienst interessant om te kijken of deze zzp'ers wel echt zelfstandig zijn of dat er sprake is van een schijnconstructie. Voorheen kon de Belastingdienst alleen vanuit het individu controleren of iemand schijnzelfstandig was. Dat was volgens de Belastingdienst 'vrijwel onmogelijk te handhaven'.

Bent u zzp'er en werkt u met een VAR? Dan kunt u in ieder geval rekening houden met deze gevolgen:

- De VAR zoals u die kent, vervalt per 1 mei. Als u nog geen VAR heeft, hoeft u deze ook niet meer voor dit jaar aan te vragen. Vanaf 1 mei kunt u gebruikmaken van de modelovereenkomsten die de VAR vervangen. Heeft u een VAR van vorig jaar, dan kan u deze dit jaar nog blijven gebruiken.

- Voor 1 mei moeten u en uw opdrachtgevers aantonen dat u geen werknemersrelatie heeft, oftewel dat er geen sprake is van schijnzelfstandigheid. Veel zzp'ers zijn in verkapt dienstverband. Op papier zijn zij ondernemer, maar in de praktijk hebben ze bijvoorbeeld maar één opdrachtgever.

- U kunt aantonen dat u geen zogenoemde werknemersrelatie heeft door te werken met speciale contracten. Hier staan al enkele voorbeelden van modelovereenkomsten die u kunt gebruiken in bepaalde branches. Staat er geen modelovereenkomst klaar voor uw situatie? Dan kunt u zelf een overeenkomst overleggen. Deze hoeven niet per se nieuw te zijn, het kunnen ook overeenkomsten zijn waar opdrachtgevers al mee werken of waar u al vaker mee gewerkt heeft.

- De overeenkomst kunt u ter beoordeling opsturen naar alternatiefvar@belastingdienst.nl. Wat er precies in moet staan, leest u hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden