Verkiezingsstuntjes van premier Erbakan stemmen seculiere partijen tot zorg Islamitische partij Turkije roert zich

Geïrriteerd over voorstellen van de islamitische Welzijnspartij heeft de grootste linkse oppositiepartij van Turkije woensdag een motie van wantrouwen ingediend....

AFP, Reuter

AMSTERDAM

Volgens Ecevit is de motie gericht tegen de Welzijnspartij en zullen veel afgevaardigden van de coalitiepartner, de Partij van het Juiste Pad (DYP), de motie steunen. De kleine Republikeinse Volkspartij (CHP) heeft een eigen motie van wantrouwen ingediend.

Waarnemers menen dat de zelfbewuste toon die premier Erbakan is gaan aanslaan tegen de seculiere elite kan worden verklaard uit de gunstige economische groeicijfers, de stijgende aandelenkoersen en het uitzicht op privatisering van staatsbedrijven. Overigens zakten de koersen dinsdag met zeven punten, onder invloed van de politieke spanningen en de publicatie van de nieuwste inflatiecijfers.

De DYP, coalitiepartner van de Welzijnspartij, wordt geteisterd door een reeks schandalen. Daarbij valt regelmatig de naam van minister van Buitenlandse Zaken Tansu Çiller. Begin november kwamen nauwe banden aan het licht tussen de DYP, de mafia, doodseskaders en de veiligheidstroepen, en sindsdien publiceren de media vrijwel dagelijks nieuwe voorbeelden van corruptie en machtsmisbruik. Zo zouden rechts-extremistische mafiosi met de staat samenwerken in de strijd tegen Koerdische separatisten.

Uit protest tegen de wijdverbreide corruptie in de politiek en de ambtenarij doven miljoenen Turken sinds zondag elke avond om negen uur gedurende een minuut hun huisverlichting. Automobilisten beginnen dan te claxonneren.

Sinds de coalitie in juni aan de macht kwam, heeft de Welzijnspartij - met argusogen gevolgd door het Westen - zich terughoudend opgesteld. Maar met het oog op mogelijke vervroegde verkiezingen heeft Erbakan klaarblijkelijk besloten enkele verkiezingsbeloften te realiseren .

Het resultaat was een reeks van voorstellen die door de voorstanders van een seculier Turkije als evenzovele provocaties werden beschouwd. Zo diende de Welzijnspartij een wetsontwerp in dat vrouwen moet toestaan aan universiteiten en in overheidsdienst een hoofddoek te dragen. Het verbod dateert uit de jaren twintig, toen de stichter van de Republiek Turkije, Kemal Mustafa Atatürk, in de grondwet een strikte scheiding tussen godsdienst en staat vastlegde.

Verder heeft de Welzijnspartij de bouw aangekondigd van een moskee op het Taksimplein in Istanbul en een in de christelijke wijk Cankaya in Ankara - plaatsen met een grote symbolische waarde. Het Taksimplein, met zijn standbeeld van Atatürk, is volgens de seculiere Turken de etalage van het moderne Turkije. In de wijk Cankaya bouwde Atatürk zijn residentie, nadat de hoofdstad van de republiek van Istanbul - symbool van het voorbije Ottomaanse Rijk - naar Ankara was verplaatst.

Al deze kwesties hebben onder voorstanders van een seculier Turkije irritatie, opwinding en boosheid verwekt. De grote kranten hebben de Welzijnspartij aangevallen en zich afgevraagd waar de partij eigenlijk op uit is. Het leger, de traditionele bewaker van het seculiere karakter van de Turkse staat, heeft de afgelopen maanden enkele malen waarschuwende geluiden aan het adres van de islamisten laten horen.

De militante toon van premier Erbakan en zijn partij hebben voedsel gegeven aan speculaties over eventueel ingrijpen van het leger, dat drie maal eerder heeft geïntervenieerd: in 1960, 1971 en 1980. De krant Cumhuriyet citeerde woensdag legercommandanten die waarschuwden dat 'de waarden van ons land met voeten worden getreden'. De officieren klaagden dat de Turkse instituties er niet in zijn geslaagd de seculiere staat te beschermen.

Dinsdag gaf het leger een demonstratie van macht in de buitenwijk Sincan van Ankara. Twintig tanks, vijftien pantserwagens en andere militaire voertuigen reden door de wijk op weg naar hun basis Etimesgut bij Sincan. Volgens een militaire woordvoerder ging het om een routine-verplaatsing. Een hal in Sincan, met aan de wanden portretten van de leiders van Hamas en Hezbollah, was afgelopen weekeinde het toneel van een anti-Israëlische bijeenkomst georganiseerd door Bekir Yildiz, burgemeester en lid van de Welzijnspartij. Ook fundamentalisten gingen de straat op. Zij mishandelden een journalist van een particulier televisiestation.

De aanwezigheid van de Iraanse ambassadeur op 'de avond voor Jeruzalem' heeft geleid tot een gerechtelijk onderzoek. Ambassadeur Bagheri uitte openlijk zijn steun aan de islamitische beweging in Turkije en kritiseerde de banden van de regering met Israël en de VS. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft de ambassadeur op het matje geroepen. De ontslagen burgemeester Yildiz werd woensdag gearresteerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden