Column

Verkiezingsprogramma's van nu: 'Geen gezeik, iedereen rijk'

Populisme is het wondermiddel. En daarom gaan de verkiezingsprogramma's van alle politieke partijen lijken op die van de Tegenpartij: 'Geen gezeik, iedereen rijk.'

Kees van Kooten en Wim de Bie als Jacobse en van Es van de Tegenpartij.Beeld anp

D66 belooft iedere werkende een bonus van 500 euro: een cadeautje van tien miljard. De SP wil de pensioengerechtigde leeftijd terug naar 65 jaar. Kost ook miljarden. En dat is pas het startschot in deze campagne. Er komt vast nog wel een partij die de AOW terug wil naar 63 jaar plus een basisinkomen voor iedereen, die de eigen bijdrage in de zorg schrapt en net als D66 alle hardwerkende Nederlanders vijfhonderd euro wil toestoppen. Veel beloven zonder zich om de verre toekomst te bekommeren, het loont electoraal.

Er is geen partij meer die nog in het verkiezingsprogramma schrijft dat de tering naar de nering moet worden gezet. Die klus heeft minister Jeroen Dijsselbloem al gedaan voor het huidige kabinet Rutte-Asscher. Hierdoor is de staatsschuld weer gedaald tot 60 procent van het bbp: het maximum dat is toegestaan volgens de regels van de EU.

Niet dat al schoon schip is gemaakt. Onder het huidige kabinet is de staatsschuld ondanks alle bezuinigingen met 30 miljard gestegen naar 470 miljard euro nu: 56 duizend euro per werkzame inwoner. Elke seconde komt er 325 euro bij. Als de rente weer gaat stijgen tot 4 of 5 procent hangt de schuld ineens weer als een molensteen om de nek van een volgend kabinet.

En dat is alleen nog maar de staatsschuld. De privéschulden van de Nederlanders zijn de hoogste van alle eurolanden. Alleen al de hypotheekschulden zijn bijna even hoog als het bbp. Daar komen bedrijfsschulden en particuliere schulden bij. DNB-president Klaas Knot vergeleek Nederland vorig jaar met Italië. Weliswaar is de Italiaanse staatsschuld in procenten van het bbp 2,5 keer zo hoog, maar de particuliere schuld van de Italianen is gemiddeld nog geen derde van die van de Nederlanders.

Nederland is een even grote zondaar als Italië of Griekenland. De Europese Commissie heeft bepaald dat de staatsschuld van de eurolanden niet hoger mag zijn dan 60 procent van het bbp, maar ook dat de private schulden niet hoger mogen zijn dan 133 procent van het bbp. Daar zit Nederland 100 procentpunten boven.

Het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) vindt een excessieve private schuld zelfs een groter probleem dan een een torenhoge staatsschuld. Over de private schuld moet over het algemeen een veel hogere rente worden betaald. In dat opzicht zou de Nederlandse privéschuld wel eens de 'nieuwe Hollandse ziekte' kunnen worden genoemd - een term die de Financial Times in 2016 al eens gebruikte. Maar het H-woord (een snellere daling van de hypotheekrenteaftrek, zoals Knot steeds bepleit) zal taboe zijn in de campagne.

Komende weken is elke partij populistisch, zonder dat - op Wilders na - de leiders lookalikes van Trump willen zijn. Zeker Pechtold niet.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden