ANALYSE

Verkiezingsprogramma PVV langs de meetlat

Een voor een presenteren de politieke partijen hun verkiezingsprogramma's. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid.

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Geert Wilders beschikt over een onnavolgbaar talent om mensen te blijven verbazen. Zijn donderdagavond gepubliceerde A4'tje onder de titel 'concept-verkiezingsprogramma' bevat niet eens zoveel nieuws maar was toch weer goed voor 24 uur hoogoplopend debat op de sociale media en in de pers, tot ver over de grens. Zijn pleidooi voor een verbod op de Koran is in nogal wat reacties 'de druppel', alsof zo'n verbod niet al sinds 2007 tot de vaste PVV-waarden behoort.

Dat heeft uiteraard ook met zijn leidende positie in de peilingen te maken en met Wilders' voornemen om premier Rutte in 2017 te verdrijven uit het Torentje. Een zelfverklaard kandidaat-premier die het land volledig wil ontdoen van de islam - dat zet Nederland wel weer even op de kaart.

MOTTO
‘Nederland weer van ons’

BOODSCHAP
De islam moet verdwijnen uit Nederland

OPVALLENDSTE ZIN
‘Geen geld meer naar ontwikkelingshulp, windmolens, kunst, innovatie, omroep, enz.’

De PVV aan het roer

Het is in veel opzichten een gemis dat Wilders zijn programma dit jaar beperkt tot een kaal puntenlijstje. In 2012 namen hij en zijn rechterhand Martin Bosma tenminste nog de moeite om een maatschappijvisie op papier te zetten, een visioen van het land en de bevolking waarnaar zij streven. 'Zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen', schreven zij toen over de oud-Hollandse volksaard. 'Andere culturen zijn meer gericht op snel met pensioen, belasting ontduiken en lekker in het zonnetje een drankje drinken.' En: 'Wij hebben het niet zo op zorgbobo's (...) maar zijn verzot op dieren (...) en 140 kilometer per uur is een mooie snelheid.'

Dit keer laat Wilders veel te raden over, maar de grote lijnen staan. De nadruk lag in 2012 op de EU, maar is nu weer helemaal terug bij de islam. Als Wilders het alleen voor het zeggen krijgt gaan de grenzen dicht en dus ook de asielzoekerscentra. De Grondwet moet op vele punten herschreven, want alle moskeeën en islamitische scholen worden gesloten en de Koran verboden. Het kabinet-Wilders stapt uit de EU, schrapt heel veel subsidies, verlaagt de belastingen en legt veel meer directe zeggenschap bij de kiezers, via bindende referenda naar Zwitsers model.

ORIGINALITEIT

Tien jaar geleden deed de PVV voor het eerst mee aan verkiezingen. De agenda is sindsdien niet wezenlijk veranderd maar de plannen en de toon worden wel steeds iets radicaler. Wilders bewaart altijd een beetje ophef voor zijn volgende stap. In 2012 moesten de moskeeën nog verdwijnen 'binnen de bebouwde kom', nu gewoon helemaal. Toen werd de subsidie aan de publieke omroep afgebouwd, nu gaat er geen cent meer naar Hilversum.

In zijn streven naar totale de-islamisering is Wilders inmiddels uniek, ook binnen Europa. Dat geldt niet voor die andere pijler van zijn agenda: de strijd tegen de sociaal-economische hervormingen die wisselende coalities van VVD, PvdA, CDA, D66, SGP, GroenLinks en de ChristenUnie in de afgelopen tien jaar hebben doorgevoerd. Lagere huren, afschaffing van het eigen zorgrisico, de AOW-leeftijd weer naar beneden, het terugdraaien van de bezuinigingen op de thuiszorg: daar is de PVV uiterst links en komt er dus geduchte concurrentie van de SP en 50Plus.

PLUSPUNT
+ In de strijd tegen de islam uniek in Europa

MINPUNT
- SP en 50Plus vissen op dezelfde proteststemmen

POLITIEKE HAALBAARHEID

Financieel-economisch is Wilders' nieuwe A4'tje een samenvatting van zijn programma uit 2012. Zijn tegenstanders die toen zeiden dat dat programma een ramp was voor de economie, kwamen van een koude kermis thuis toen het Centraal Planbureau de boel doorrekende. Op korte termijn scoorde de PVV beter dan de concurrenten, met een hogere economische groei, lagere werkloosheid en betere koopkracht. Belastingverlaging en snijden in subsidies scoort hoog in de Haagse rekenmodellen. Althans op korte termijn. Op de lange termijn doet de PVV het slechter omdat het ongemoeid laten van de AOW, de zorguitgaven en de hypotheekrente-aftrek dan hoge collectieve kosten met zich meebrengt.

Wilders bewees in 2010 bovendien dat hij inschikkelijk kan zijn. Als gedoogpartner toonde hij zich in de formatie van 2010 uiterst pragmatisch. In ruil voor een paar herkenbare punten, levert hij er ook zo een paar in. Een opsomming als 'schrap de subsidies op kunst, innovatie, omroep, enz', duidt ook niet op al te vastomlijnde principes.

PLUSPUNT
+ Wilders kan water bij de wijn doen

MINPUNT
- Met elke nieuwe stap staat hij verder buitenspel

Die combinatie zou elke andere partij van deze omvang tot een geheide regeringskandidaat maken. De waarheid is dat het daar bij de PVV niet meer om gaat. Voor vrijwel alle andere partijen is Wilders inmiddels een politieke paria, een opruier die principieel gemeden dient te worden. Zelfs de VVD blijft erbij dat hij pas in beeld komt als hij eerst excuses maakt voor zijn 'minder-minderoproep' over Marokkaanse-Nederlanders. Die excuses drijven met de dag verder weg.

Mensen die de afgelopen jaren in Wilders' nabijheid verkeerden zijn overtuigd dat hij steeds radicaler wordt en steeds minder bestuursambitie uitstraalt omdat hij helemaal niet uit is op de macht. Hij zou zichzelf als regeringskandidaat liefst onmogelijk maken.

Dit A4'tje zal hen sterken in die overtuiging.

HOOFDPUNTEN

• Alle moskeeën en islamitische scholen dicht

• Nederland uit de EU

• Nul asielzoekers erbij. Alle reeds verleende verblijfsvergunningen van de afgelopen periode worden ingetrokken.

• Alle asielzoekerscentra dicht

• De Koran wordt verboden

• Eigen risico in de zorg geheel afgeschaft

• De AOW-leeftijd terug naar 65 jaar

• Lagere inkomstenbelasting plus halvering motorrijtuigenbelasting

• Huren omlaag

• Geen geld meer naar kunst, innovatie, windmolens, omroep en ontwikkelingshulp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden