Verkiezingscampagne van ervaren Republikeinse senator uit Kansas draait om 'karakter' Bob Dole richt nu het vizier op Bill Clinton

Senator Robert J. Dole (72) is een te ervaren politicus om zichzelf nu al uit te roepen tot winnaar van de korte, maar hevige strijd om de Republikeinse presidentsnominatie....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Als Dole vandaag in de staat New York wint van uitgever Malcolm 'Steve' Forbes en volgende week op Super Tuesday niet alleen Florida maar ook Texas achter zich krijgt, kan hem de nominatie onmogelijk nog ontgaan. Dole zal volgens de peilingen deze drie staten winnen.

Van New York is hij overigens niet helemaal zeker, omdat Forbes daar met steun van de conservatieve belastinghervormer Jack Kemp en een kostbare televisiecampagne krachtig weerwerk levert.

In de Holiday Inn aan de voet van het Capitool, waar Dole zijn overwinningen in vier New England-staten, Maryland, Georgia en Colorado vierde, liet hij toch doorschemeren in gedachten al bij de algemene verkiezingscampagne te zijn. Tegenover enkele honderden zeer opgeluchte medewerkers en omringd door senatoren en gouverneurs zei hij de campagne niet langer te beschouwen als 'een strijd tussen gematigd en extreem conservatisme' - dus tussen hemzelf en tv-commentator Pat Buchanan - maar tussen 'Bob Dole en Bill Clinton'.

Stokebrand Buchanan lijkt zijn plafond te hebben bereikt. Hij is ook in het zuiden goed voor 25 tot 30 procent van de Republikeinse stemmen en dat is niet alleen te weinig voor de nominatie, maar volkomen ontoereikend om de presidentsverkiezingen te winnen. De Christelijke Coalitie is geen monolitisch blok, maar steunt zowel Buchanan als Dole.

Dole zei in een poging licht en luchtig over te komen dat dat hij in het najaar een mooie race verwacht. 'Clinton is wat langer dan ik, maar mijn bloeddruk en cholesterol zijn lager. Maar ik zal van zijn gezondheid geen issue maken.'

Een meester in scherpe oneliners, zoals de demonisch lachende Pat Buchanan, zal Dole nooit worden. Maar zijn medewerkers en aanhangers zijn al tevreden als hij zich wat losser opstelt en vermijdt te praten in een taal die alleen geschikt is voor de opiniepagina's van de grote kranten.

'Wij gaan Clinton verslaan en ik zal hem persoonlijk helpen bij het inpakken van zijn koffers', grapte de senator van uit ruraal Kansas vrolijk lachend. Niet iedereen in de juichende menigte was daar zeker van. Gouverneur Tommy Thompson uit Wisconsin, een van de rijzende sterren in de Republikeinse Partij en een mogelijke presidentskandidaat in 2000, denkt dat Dole nog veel werk moet verrichten om Amerika duidelijk te maken waarom hij president wil worden.

'Dole is een vechter. Hij was beschadigd en bebloed geraakt in New Hampshire en Iowa, maar hij beschikt over karakter en doorzettingsvermogen. Maar er is een verschil tussen zijn leiderskwaliteiten en zijn kwaliteiten als kandidaat', meent Thompson.

'Zijn boodschap moet duidelijker worden. Zijn visie moet op scherp worden gesteld, omdat hij Amerika een goede reden moet geven om hem te kiezen tot president van de VS. Het punt is dat Dole nu overkomt als de overlever in een zwak veld. Hij zal boven zichzelf moeten uitstijgen om de kandidaat te worden die Clinton kan verslaan.

'Ik ben ervan overtuigd dat hij daartoe in staat is. Iedereen die hem nu al afschrijft als de verliezer in een race met Clinton begrijpt niets van Amerika en de anti-Clinton-stemming in het land', aldus Thompson. Eerder deze week, nog voor Dole's opmars, zei James Carville, campagne-strateeg van Clinton, dat het inderdaad zeer riskant is Dole te onderschatten.

Voorwaarde is wel dat Dole ruim voor de algemene campagne, die daags na Labor Day begint, de sterk verdeelde Republikeinse Partij achter zich heeft verenigd. Concreet betekent dit dat hij de aanhang van Buchanan voor zich moet winnen. De keuze van een vice-president en de mate waarin hij de economische, fiscale en ethische ideeën van het Buchanan-kamp tot de zijne maakt, zullen voor Dole van doorslaggevend belang zijn. Buchanan is nog beter dan in 1992 in staat de Republikeinse presidentskandidaat te dwarsbomen en de conventie te bederven.

Een handicap is verder dat Dole als veteraan in de Senaat vereenzelvigd wordt met 'politiek Washington', en dat in een periode waarin het Congres impopulairder is dan ooit. Dit probleem tracht hij op twee manieren te omzeilen. De verantwoordelijkheid voor de politieke blokkades in Washington legt hij bij president Clinton, die Republikeinse belastingverlagingen, de hervorming van de bijstand en het verkleinen van de overheid met veto's heeft tegengehouden. Dole zal deze veto's als president ongedaan maken en samen met het Republikeinse Congres het 'Contract met Amerika' uitvoeren.

In de wetenschap dat persoonlijkheid en karakter voor de kiezers vaak belangrijker zijn dan concrete ideeën geeft hij steeds meer van zichzelf bloot om aan te tonen dat hij een in de oorlog en het landsbestuur beproefde leider is.

Dole doorspekt zijn speeches met verhalen over zijn straatarme jeugd in Kansas, de zware oorlogsjaren en zijn 39 maanden durend verblijf in legerhospitalen in Italië en de VS, waar hij heel langzaam herstelde van zware verwondingen. Zijn handicap - zijn rechterarm is gedeeltelijk verlamd en zijn rechterhand werd in de oorlog verbrijzeld - gebruikt hij om zijn gehoor ervan te overtuigen dat hij uit ervaring weet wat de woorden 'lijden', 'afzien' en 'opofferen' betekenen.

In plaats van de machtige Washingtonse senator met grote invloed op het buitenlands beleid van de VS en op iedere detail van de wetgeving in het Congres, zal hij zich presenteren als Bob Dole uit het arme Russell, Kansas, de nederige boerenzoon, die na een leven van ploeteren en opofferingen president van de VS wil worden. 'Ik ben niet geboren in een donker pak, een wit overhemd en rode das', aldus Dole.

'Karakter' is een sleutelwoord in Dole's campagne. Niet alleen om de menselijke kant van de senator te belichten, maar ook om president Clinton aan te vallen. Dole schildert zichzelf als de tegenpool van Clinton; de baby-boomer-president, die als student protesteerde tegen de Vietnamoorlog, de dienstplicht ontweek, marihuana rookte (maar niet inhaleerde) en buitenechtelijke relaties had.

Dole's 'aanvalshond', senator D'Amato uit New York, bereidt nieuwe aanvallen voor op de integriteit en het karakter van de Clintons. Het vuur onder de onderzoeken naar de Whitewater-affaire, de zelfmoord van Vince Foster en Clintons buitenechtelijke relatie met Paula Jones zal in de loop van de zomer weer hoog opgestookt worden.

Voor Dole is deze campagne de laatste kans verkozen te worden tot president en hij, zijn staf en de hele top van de Republikeinse Partij zullen geen gelegenheid laten passeren om de kwetsbare Clinton in het defensief te dringen en uit het Witte Huis te verdrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden