Verkiezingen zullen geen duidelijkheid scheppen

De kiezer kan vandaag eindelijk zijn oordeel vellen over alles wat er de laatste maanden aan hem voorbijtrok. Maar of de lucht daarmee helder wordt?...

Van onze verslaggever Frank Poorthuis

Politiek leeft meer dan ooit tevoren bij alle leeftijds- en bevolkingsgroepen. Honderden brieven komen nog dagelijks binnen bij alle Nederlandse kranten. Thuis en op het werk gaan discussies nergens anders over. Oorzaak is natuurlijk Pim Fortuyn. Zijn besluit een gooi te doen naar het premierschap veroorzaakte de spannendste verkiezingsstrijd in jaren. De gevestigde orde liet zich volledig vloeren en net toen ze eindelijk greep leek te krijgen op zijn kwikzilverige verschijning, werd de kwelgeest vermoord. Die gebeurtenis veroorzaakte weer zo'n implosie, dat de situatie zo mogelijk nog ingewikkelder werd.

De kiezer kan vandaag eindelijk een oordeel vellen over wat hij de afgelopen maanden heeft gehoord en gezien. Als de peilingen niet bedriegen, schept hij vooralsnog weinig duidelijkheid. Tenzij zwevende kiezers op het laatst alsnog massaal voor de oude vertrouwde partijen kiezen, staat morgen de registratie van een electorale aardverschuiving in de krant. Die komt niet onverwacht, maar is daarom niet minder verwoestend.

Alhoewel er twee waarschijnlijke grote verliezers zijn (PvdA en VVD) en één grote winnaar (LPF), zal geen enkele partij aan het eind van de dag met kop en schouders boven de rest uitsteken. Er ontstaan vier bijna evengrote partijen, die moeten uitmaken wie het land gaat regeren. Juist vanwege de dramatische laatste anderhalve week van de campagne wordt hier en daar geopperd dat een onorthodoxe oplossing als een nationaal kabinet of een zakenkabinet noodzakelijk is.

Maar zeer goed mogelijk is dat uiteindelijk een 'normaal kabinet' met de koningin op het bordes verschijnt.

Met zekerheid zal dat geen voortzetting zijn van wat Nederland de afgelopen acht jaar heeft gekend. Een combinatie van VVD en PvdA, al dan niet met D66, zou volgens de partijen zelf zo'n miskenning van kiezersemoties zijn dat die tot de onmogelijkheden gerekend moet worden.

Het wordt daarom linksom of rechtsom. In het ene geval kan de PvdA met het CDA en GroenLinks, eventueel de ChristenUnie gaan regeren. In het andere: als de LPF de boel nog een beetje bij elkaar weet te houden, kan die partij met VVD en CDA een combinatie op rechts vormen.

Zijn er dan de afgelopen weken niet herhaaldelijk ferme uitspraken gedaan door partijleiders en andere prominenten waarin andere partijen meer of minder werden uitgesloten? Jazeker wel. Maar - met een kleine variant op beleggingsfondsenreclame: in het verleden gedane uitspraken zijn geen garantie voor de toekomst.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden