AnalyseVerkiezingen Myanmar

Verkiezingen Myanmar nu al omstreden: 1,5 miljoen mensen van hun stemrecht beroofd

Aanhangers van de Democratische Partij (DPNS) wonen in Yangon een verkiezingsbijeenkomst bij. Beeld ai Aung Main / AFP
Aanhangers van de Democratische Partij (DPNS) wonen in Yangon een verkiezingsbijeenkomst bij.Beeld ai Aung Main / AFP

Terwijl de wereld gefixeerd is op de eindstrijd van de verkiezingen in de Verenigde Staten, maakt Myanmar zich zondag op voor een even historische stembusgang. Maar hier is de winnaar eigenlijk al bekend. En vindt de voter suppression in vol daglicht plaats.

Het contrast in ­Myanmar is enorm. Vijf jaar geleden won de Nationale Liga voor Democratie (NLD) van Aung San Suu Kyi (75), de gevierde oppositieleider en Nobelprijswinnaar, na vijftig jaar militaire dictatuur met overweldigende meerderheid de eerste vrije verkiezingen. Het hele land baadde in optimisme en hoop. Zondag vinden die verkiezingen voor de tweede keer plaats, maar de sfeer is er nu een van ongenoegen en teleurstelling. Myanmar worstelt met een economische malaise, gewapende etnische conflicten en de coronacrisis.

De voornaamste inzet van de stembusgang van de 37 miljoen kiezers is de voortgang die de NLD-regering van ‘staatsadviseur’ Aung San Suu Kyi heeft geboekt. De opbouw van een democratische rechtsstaat gaat moeizaam. De regering en het ­leger, dat zichzelf ziet als hoeder van de natie, ruziën al maanden over hervorming van de grondwet uit 2008, waarin het leger met een kwart van de parlementszetels nog steeds een veto heeft in bijna alle beleidszaken. De voorzichtig opererende Suu Kyi heeft hier nog weinig aan kunnen veranderen.

Met name studenten en andere jongeren vinden dat de democratische hervormingen veel te traag gaan. Zij menen dat Aung San Suu Kyi haar beloften niet heeft waargemaakt en zien haar als een marionet van het leger. Toen radicale studenten het eerder dit jaar waagden op te roepen tot een boycot van de verkiezingen, reageerde de regering als door een wesp gestoken door direct een aantal studentenleiders te arresteren. Ook enkele kritische journalisten werden opgepakt, met een beroep op een Brits-koloniale wet uit 1861.

Etnisch kruitvat

Het andere grote probleem in Myanmar is de etnische verdeeldheid, die net als elders in de wereld steeds meer door identiteitspolitiek via ­sociale media wordt gevoed. Het gaat vooral om de verhouding tussen de dominante Bamar (Birmezen) en de vele etnische minderheden in de grensgebieden, die soms al tientallen jaren strijden voor autonomie. Het grootste conflict is de gewapende opstand in Rakhine, waar het Arakan Army strijdt voor zelfbeschikking van de boeddhistische Rakhine.

Dit etnische kruitvat wordt opgestookt door de door de militairen gesteunde Partij van Unie, Solidariteit en Ontwikkeling (USDP), de belangrijkste oppositiepartij. Met steun van types zoals de stokebrand Wirathu, een boeddhistische monnik die berucht werd door haatzaaierij tegen moslims en die al een jaar werd gezocht vanwege belediging van Aung San Suu Kyi. Maandag gaf Wirathu zich aan, en riep zijn fans op alleen te stemmen op partijen die ‘ras’ en religie beschermen. Ironisch genoeg heeft de regering een speciale kiezers-app ontwikkeld met informatie over kandidaten, waarbij ook ‘ras’ en religie worden vermeld.

Stemrecht ontnomen

Vanwege alle etnische spanningen besloot de verkiezingscommissie (lees: de regering) uit vrees voor uitbarstingen van geweld een aantal onrustige regio’s uit te sluiten van de verkiezingen. Door dit staaltje voter suppression worden zo’n 1,5 miljoen mensen in de staten Kachin, Karen, Mon, Rakhine en Shan van hun stemrecht beroofd. Volgens vijf etnisch-­nationalistische partijen blokkeert de NLD vooral gebieden waar zij sterk zijn. De partij van Aung San Suu Kyi ontpopt zich in hun ogen zo tot de partij van de (Birmese) meerderheid.

Het grootste deel van de uitgesloten kiezers woont in het opstandige Rakhine. Onder hen ook 600 duizend Rohingya die toch al niet mochten stemmen, omdat ze als illegale immigranten uit Bangladesh worden beschouwd, ook leven hun families al generaties in Myanmar, en daarom geen staatsburger zijn. Meer dan 700 duizend Rohingya werden in 2017 door het regeringsleger naar Bangladesh verjaagd. Een wrede operatie die alom werd gezien als een etnische zuivering, maar door Aung San Suu Kyi tot voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag werd verdedigd als een legitieme contraterroristische operatie.

Aanhangers van de Nationale Liga voor Democratie (NLD) van Aung San Suu Kyi laten van zich horen in de hoofdstad Naypyitaw. Beeld Aung Shine Oo / AP
Aanhangers van de Nationale Liga voor Democratie (NLD) van Aung San Suu Kyi laten van zich horen in de hoofdstad Naypyitaw.Beeld Aung Shine Oo / AP

Uitkomst staat vast

De verkiezingen van zondag liggen op voorhand van alle kanten onder vuur. Van legerchef Min Aung Hlaing, die in navolging van de USDP en andere oppositiepartijen klaagde over foute kieslijsten en andere onregelmatigheden, tot Michelle Bachelet van het Hoge Commissariaat voor de Mensenrechten van de VN, die het inperken van het stemrecht van Rohingya en andere minderheden en het opsluiten van journalisten hekelde. Volgens Suu Kyi zijn het allemaal pogingen de verkiezingen te verstoren. ‘Mensen proberen doelbewust woede te stoken.’

De uitkomst van die verkiezingen zal desondanks geen verrassing zijn. ‘Dame’ Aung San Suu Kyi is nog altijd enorm populair, ondanks alle internationale kritiek op haar aanpak van de Rohingya-kwestie, die door de Birmezen massaal wordt gesteund. Volgens een van de weinige opiniepeilingen in Myanmar zou haar steun onder de bevolking sinds vorig jaar zijn gestegen van 70 naar 79 procent. Ze zal met haar NLD dan ook hoogstwaarschijnlijk winnen, zij het met minder overmacht en enthousiasme dan in 2015.

Trekt Myanmar zich iets aan van de internationale kritiek op de behandeling van de Rohingya?

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/trekt-myanmar-zich-iets-aan-van-de-uitspraak-van-het-internationaal-gerechtshof~bcce5eee/

Westerse ideeën over Myanmar stroken niet met de realiteit, zegt historicus Thant Myint-U:

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/in-myanmar-leven-tientallen-miljoenen-mensen-in-extreme-armoede~be74f417/

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden