NieuwsVerkiezingsrace VS

Verkiezingen in Wisconsin moeten ondanks corona doorgaan (tot vreugde van de Republikeinen)

Conservatieve rechters van het hooggerechtshof van Wisconsin en van het Supreme Court in Washington hebben maandag besloten dat de verkiezingen in Wisconsin dinsdag door moeten gaan.

Demonstranten willen dat de verkiezingen in Wisconsin worden uitgesteld. Beeld AP

Hiermee voldeden de aan de Republikeinen gelieerde rechters aan de wensen van de Republikeinse volksvertegenwoordigers in de staat. Die hopen dat een lage opkomst vanwege corona in Republikeins voordeel uitpakt. Het betekent dat de kiezers van Wisconsin dinsdag naar een stemlokaal moeten om te gaan stemmen, terwijl het advies is om thuis te blijven vanwege corona.

Dit is volgens de Democraten een opmerkelijk staaltje van voter suppression (stemonderdrukking), de tactiek van machthebbers om waarschijnlijke stemmers op de tegenpartij weg te houden van de stembus. Tot de jaren zestig bestond die tactiek uit dreigementen, intimidatie en geweld tegen vooral zwarte kiezers, sindsdien worden vooral logistieke en administratieve horden opgeworpen.

Risico

Stemmers moeten dinsdag het hoofd bieden aan zowel logistieke uitdagingen als een zeker risico. Door het virus zijn er veel minder stemlokalen dan normaal (in Milwaukee zijn waarschijnlijk maar 5 van de 180 stemlokalen bemand) en door het virus kan stemmen bij drukke stemlokalen in theorie een dodelijke bezigheid zijn.

Omdat het virus vooral rondwaart in stedelijke gebieden, waar veel Democratische kiezers wonen, hebben de Democratische kandidaten waarschijnlijk meer last van thuisblijvende kiezers dan de Republikeinse kandidaten.

Het gesteggel in Wisconsin lijkt een opmaat te worden voor de landelijke verkiezingen in november. Democraten willen dat er dan zo veel mogelijk per post kan worden gestemd; Republikeinen, en president Trump, willen dat er dan zoveel mogelijk in persoon wordt gestemd. ‘Wisconsin is een microcosmos’, zei Eric Holder dinsdag, de voormalige minister van Justitie van Barack Obama. ‘Het stelt ons voor vragen waar de hele natie straks een antwoord op moet zien te vinden.’

De twee gerechtshoven deden maandag twee uitspraken. De eerste uitspraak kwam van het hooggerechtshof van Wisconsin: de verkiezingen mogen niet worden uitgesteld tot juni, zoals de Democratische gouverneur Tony Evers maandagochtend per decreet had verordonneerd. Het door Republikeinen gedomineerde parlement had de zaak aangespannen.

Het tweede besluit kwam van het Supreme Court in Washington: een week wachten op stembiljetten die per post worden opgestuurd, zoals lagere rechters bevalen, is geen optie. Ook tegen die uitspraak had het door Republikeinen gedomineerde parlement een noodprocedure aangespannen.

Vertraging post

Door vertragingen in de post zaten maandag nog steeds tienduizenden inwoners van Wisconsin te wachten op hun stembiljet. Alle formulieren die dinsdag na 20.00 uur nog niet bij de stemlokalen zijn gearriveerd, zijn ongeldig, aldus het Supreme Court.

Eerder al weigerden de Republikeinen mee te gaan met een plan van gouverneur Evers om alle inwoners van Wisconsin een stembiljet per post te sturen, zodat ze niet naar de stembus hoeven. Ook die weigering zien de Democraten als vorm van stemonderdrukking.

Evers dacht lange tijd dat hij de verkiezingen met noodmaatregelen kon laten doorgaan; hij wilde de Nationale Garde inschakelen om stemlokalen te bemannen. Pas maandag besloot hij dat de gevaren te groot waren. Zijn halfslachtige houding kwam hem op veel kritiek van partijgenoten te staan.

Degene die de meeste garen lijkt te spinnen bij het doorgaan van de verkiezingen is de conservatieve rechter Daniel Kelly, die zijn zetel in het hooggerechtshof van Wisconsin moet verdedigen tegen een progressieve uitdager. Het hooggerechtshof van Wisconsin nam dus een besluit over de toekomst van het hooggerechtshof van Wisconsin. Kelly stemde zelf niet mee over het uitstel van de verkiezingen, maar spoorde zijn conservatieve collega’s wel aan om zich ertegen te verzetten.

Belangrijke schakel

Het hooggerechtshof van Wisconsin is een belangrijke schakel in de landelijke politiek: in de staat Wisconsin is het altijd spannend, bij de presidentsverkiezingen in 2016 gaf hij bijvoorbeeld mede de doorslag. De rechters van dit hof kunnen onder meer de grenzen van kiesdistricten bepalen, waardoor de Republikeinen in het parlement en de senaat van de staat veruit in de meerderheid zijn. Ook mogen de rechters oordelen over regels die het stemmen bemoeilijken.

De vicieuze cirkel tussen parlement en rechters is weer bestendigd met een conservatieve rechterlijke uitspraak over een conservatief parlementair verzoek dat conservatieve rechters in de kaart speelt. Bij beide uitspraken stemden conservatieve en progressieve rechters langs ideologische lijnen, de conservatieve rechters waren in de meerderheid (4 tegen 2 en 5 tegen 4). Opnieuw een teken dat de rechterlijke macht in de Verenigde Staten steeds politieker wordt.

Overigens zijn er morgen ook Democratische voorverkiezingen in Wisconsin. Presidentskandidaat Bernie Sanders wilde dat die niet doorgingen, Joe Biden vond het wel kunnen. Of de verwachte lagere opkomst in het voordeel is van Joe Biden of Bernie Sanders is onduidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden