VERKIEZINGEN DUITSLAND; Over berg en dal in Schröders rijk

NOG voordat de belangrijkste Duitse politici zich opmaken voor hun traditionele zomerinterview, heeft kanselierskandidaat Schröder de toon gezet. De economische opleving en dalende werkloosheid hebben volgens hem niets te maken met Helmut Kohl, maar zijn een gevolg van het optimisme onder de bevolking over de komende machtswisseling in Bonn....

Zo bont heeft der Gerd het nog nooit gemaakt. Zijn staalblauwe ogen op 'de mensen in het land' gericht, zei de SPD-lijsttrekker eind vorige week op het ZDF: 'De opleving die we nu kunnen zien, is míjn opleving.' De kiezers weten dus aan wie zij de terugkerende voorspoed te danken hebben als zij op 27 september in het stemhokje staan. Gerhard Schröder, nog lang geen kanselier, beschikt over bovennatuurlijke krachten en staat alleen al wegens zijn nominering garant voor nieuwe banen en niet eerder vertoonde exportoverschotten.

De woorden van het wonder uit Hannover zouden kunnen worden afgedaan als een onschuldige, wat overmoedige uitglijder. Even zo goed kan het zijn dat Schröder ongedurig wordt en vreest dat de al maanden durende euforie over het mogelijke einde van zestien jaar Kohl niet veel langer, en zeker niet tot eind september is vol te houden. In alle gevallen maakt de opschepperij een wat onsolide indruk. Van iemand die pretendeert economisch expert te zijn en de conservatieve republiek naar Brits, Frans en Nederlands voorbeeld te kunnen modelleren, mag een serieus antwoord worden verwacht.

Zijn twee interviewers, duidelijk van slag door de overtuiging waarmee Schröder de Aufschwung verklaarde, keken nog eens in hun notities en rekenden voor dat de gedaalde loonkosten, objectief een van de oorzaken van de aangetrokken bedrijvigheid, toch echt op rekening van de regering-Kohl moesten worden geschreven. Met name de vorig jaar opgeheven wettelijke verplichting om het loon bij ziekte automatisch volledig door te betalen had een wonderbaarlijk laag ziekteverzuim tot gevolg.

Andere kabinetsbesluiten zoals het stroomlijnen van het kuren, het vereenvoudigen van het ontslagrecht, het versoepelen van de winkeltijden en een herziening van de AOW hebben zichtbaar bijgedragen tot het optimisme van tevreden werkgevers. In de afgelopen maanden hebben zij vele honderdduizenden mensen aan een baan geholpen en bij een verwachte groei van bijna 3 procent worden de prognoses voor de arbeidsmarkt steeds beter. Wat heeft een kanselier Schröder hierop te zeggen?

Het is nauwelijks te geloven, maar Schröder, wegbereider van het moderne 'Nieuwe Midden', belooft (bijna) alles ongedaan te maken. Kohls maatregelen vindt hij namelijk sociaal onrechtvaardig. Verzwijgend dat het bedrijfsleven, net als in Nederland, zijn werknemers via particuliere verzekeraars honderd procent loon bij ziekte blijft garanderen, moet de oude regeling volgens Schröder terug, 'omdat de huurwoning en de slager ook niet goedkoper worden voor iemand die ziek is'.

De kanselierskandidaat had het nog niet gezegd of elders in het land verkondigde zijn partijvoorzitter en toekomstig superminister Lafontaine dat Duitsland zich het te dure systeem van sociale voorzieningen niet langer kan veroorloven. Als Lafontainme naar Bonn komt, gaat het mes erin. Anderzijds houdt der Oskar staande dat de koopkracht kunstmatig moet worden verhoogd, opdat de werkende klasse meer kan kopen. Jammer dat Schröder niet even kon worden gepolst over de plannen van zijn voorzitter.

Maar nu komt het allerleukste. Volgens de SPD-fractie in de Bondsdag is er helemaal geen sprake van een economische opleving! Alle cijfers die het tegendeel doen vermoeden, moeten anders worden gelezen en zijn te interpreteren als een verdoezeling van de realiteit, namelijk dat het onder Kohl onverminderd bergafwaarts gaat. Voornaamste vertolker van dit onheil: Rudolf Scharping, fractievoorzitter van de sociaal-democraten.

Scharping was kanselierskandidaat in 1994, kopman van het roemruchte 'Triumviraat' waarmee de SPD Kohl te lijf ging. Nog vers in het geheugen liggen de plotselinge groeicijfers uit dat jaar, die Kohl onverwacht aan zijn zoveelste overwinning hielpen en het leidende SPD-trio (Scharping, Lafontaine en Schröder) uit elkaar deed spatten.

Scharping, behalve fractievoorzitter ook minister van Buitenlandse Zaken in het schaduwkabinet van Schröder, is aanhanger van de strategie dat Kohl consequent op zijn hielen moet worden gezeten. Een opnieuw te vroeg aantrekkende arbeidsmarkt wordt door hem daarom afgedaan als voorspelbare reactie op de kostbare banenplannen van de regering, waarmee zij vooral werkloze Ossis van de straat haalt.

'Onaangenaam verrast', zou Scharping zijn geweest, toen hem de 'analyse' van Schröder ter ore kwam.

Het is zwak uitgedrukt. Voor- en tegenstanders van Schröder vinden dat de kanseliers-kandidaat met zijn absurde zelfoverschatting, de eerste strategische blunder van formaat heeft gemaakt. Een blunder die Helmut Kohl overigens pas in september van pas zal komen. Tegen die tijd zal de werkgelegenheid als gevolg van seizoensinvloeden namelijk nog niet het beeld vertonen dat algemeen voor eind '98 wordt verwacht.

De voorspelbare reactie van de kiezer, krachtig ondersteund door de media: als het in juli zíjn opleving was dan is het nu zíjn stagnatie. Dan toch liever het orgineel, der Helmut.

Willem Beusekamp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.