Gastcolumn

Verhuis noorderlingen naar de grote stad

De overheid zou de bewoners in het noorden moeten verleiden om naar een van de grote steden te verhuizen, net als in China gebeurt.

Een waterpark in Shanghai. Beeld epa

China telt volgens de OESO inmiddels 15 megasteden, dat wil zeggen steden met meer dan 10 miljoen inwoners. De grootste stad is Shanghai, met een bevolking van 34 miljoen, en de kleinste is Harbin, een stad ten noordoosten van Peking, met een bevolking van 10,5 miljoen. Daarnaast heeft China ook nog eens 23 steden met een bevolking tussen de 5 en 10 miljoen. In de Chinese steden zijn geen sloppenwijken dankzij de gereguleerde migratie tussen platteland en stad (het hukou-systeem), en in de grote steden leven vrijwel geen mensen in diepe armoede.

In de westerse wereld worden de nieuwe steden in China vaak afgedaan als spooksteden. Maar die steden staan doorgaans hooguit een paar jaar leeg. Zodra de communistische partij bedrijven naar het gebied toehaalt, lopen de eindeloze rijen appartementencomplexen vanzelf vol. Er wordt een campus van een al bestaande universiteit geopend, een metro aangelegd, en andere voordelen geboden, zoals gratis openbaar vervoer, lage huren en soms zelfs een paar jaar gratis wonen.

Sinds China de economische hervormingen inzette in 1978, is de stedelijke bevolking verviervoudigd tot meer dan 700 miljoen. Die verstedelijking is het gevolg van de snelle economische groei van China, en wakkert op haar beurt de economische groei ook aan. In de grote steden in China zijn de inkomens en de productiviteit het hoogst, en onder de grote steden hebben de grootste steden de hoogste arbeidsproductiviteit.

Shanghai. Beeld afp

Vergrijzing

De hoge groeicijfers in de Chinese megasteden kunnen niet worden afgedaan als louter inhaalgroei. In ontwikkelde economieën is het inkomen per hoofd van de bevolking in de grote steden ook hoger vergeleken met kleine steden en agrarische gebieden. Volgens Ed Glaeser, hoogleraar economie aan Harvard University, groeien grote steden harder, omdat steden de sterke punten van mensen uitvergroten. Steden zetten aan tot innovatie door persoonlijke interactie, ze trekken talent aan en scherpen het door onderlinge competitie. Steden stimuleren ondernemerschap en faciliteren sociale en economische mobiliteit.

In Nederland is het precies zo. Van 2000 tot 2014 groeiden Amsterdam, Rotterdam en Utrecht volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek met respectievelijk 36, 24 en 23 procent. Friesland, Groningen en Drenthe bleven daar ver bij achter; die groeiden over die periode slechts met respectievelijk 13, 10 en 10 procent. Dat is inclusief delfstoffenwinning; zonder zou de groei ongetwijfeld nog lager zijn geweest. In de noordelijke provincies zijn veel mensen op een bijstandsuitkering aangewezen hoewel er, in vergelijking met het westen van het land, weinig migranten wonen (die relatief vaak een beroep doen op bijstand). Door de vergrijzing zal die situatie alleen maar erger worden.

Beeld afp

Wegkwijnen

Zonder extra overheidssteun zullen Groningen, Drenthe en Friesland langzaam maar zeker wegkwijnen. In plaats van pappen en nathouden, zoals nu gebeurt, kan van de nood beter een deugd worden gemaakt. De overheid zou de bewoners in het noorden moeten verleiden om naar een van de grote steden te verhuizen, net als in China gebeurt.

Met beperkte overheidsmiddelen kan zo een zichzelf versterkend proces op gang worden gebracht. Die ontvolking van het noorden vindt
nu ook al plaats, alleen sluipenderwijs.

De voordelen zijn evident. Amsterdam, de grootste stad van Nederland, telt slechts 780 duizend inwoners. Dat is minder dan de wijk Dongcheng in Peking waar ik nu tijdelijk woon. Als de grote steden in Nederland groter worden, zal de welvaart toenemen. Bovendien hoeft er op den duur steeds minder geld naar de noordelijke provincies. De mensen die daar nu van een uitkering leven, hebben dan een baan in de Randstad. De winning van gas kan weer ter hand worden genomen zonder dat men hoeft te vrezen voor mensenlevens en ingestorte panden.

De noordelijke provincies kunnen voor het overige worden ingericht voor recreatie. Want al die mensen die straks in die veel grotere steden wonen, moeten natuurlijk wel ergens kunnen uitwaaien.

Heleen Mees is econoom. Deze maand is zij gastcolumnist voor Volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.