ReportagealFitrah-moskee

Verhoor parlementaire enquêtecommissie: imam Salam draait de rollen om

Imam Suhayb Salam, van de alFitrah-moskee en Arnoud van Doorn woensdag bij het verhoor van de parlementaire ondervragingscommissie. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Wie dacht dat imam Suhayb Salam naar Den Haag is gekomen voor de verdediging van zijn alFitrah-moskee, heeft het mis. Hij kiest de aanval en neemt de enquêtecommissie zwierig sprekend en met een glimlach op de hak.

Imam Suhayb Salam wendt zijn hoofd af. Fotografen klikken. Politici uit de ondervragingscommissie kijken elkaar vertwijfeld aan en proberen hun emoties onder controle te houden. Een cameraploeg haast zich naar de uitgang om de imam op te vangen, mocht hij plots vertrekken. Alle blikken zijn op hem gericht.

En hij lacht.

In de enquêtezaal van de Tweede Kamer loopt de spanning tijdens zijn verhoor woensdagmiddag alleen maar verder op. Vanaf het eerste moment heeft hij laten weten wat hij van het parlementaire onderzoek naar buitenlandse financiering van moskeeën vindt: discriminatie. ‘De wet heeft mij rechten gegeven, u bent deze aan het schenden’, zegt hij. Zijn microfoon is uitgezet, omdat hij weigert te stoppen met praten. Salam: ‘Dit is precies het beeld wat de overheid aan het doen is. En iedereen kan meekijken. Hahaha.’

Wie dacht dat Suhayb Salam hier kwam om zijn alFitrah moskee te verdedigen, heeft het mis. Salam is naar Den Haag getogen voor de aanval. Dat blijkt al voordat hij het woord heeft genomen, als hij weigert op te staan om zich onder ede te laten stellen. Hij blijft zitten, zijn bovenlichaam voorover gebogen, zijn mond op centimeters afstand van de microfoon, om zo snel mogelijk te kunnen reageren.

Moeizame verhoren

De afgelopen twee weken verschenen allerlei vertegenwoordigers uit de moslimgemeenschap voor de commissie. Het door deskundigen gesignaleerde probleem – dat groepen salafisten een groeiende invloed hebben en zichzelf en anderen isoleren van de samenleving – konden zij deels onderschrijven. Toch waren het moeizame verhoren waarin de ondervraagden leken te worstelen. Ze letten op hun woorden, om hun achterban niet tegen zich in het harnas te jagen. En sommigen hadden moeite zich volledig uit te drukken in de Nederlandse taal.

Nee, dan Suhayb Salam. Hij spreekt zwierig, speelt met woorden en voelt zich zichtbaar op zijn gemak. In zijn openingsverklaring neemt hij de commissie en de overheid op de hak. Hij draait de rollen om, beschuldigt de commissie ervan de rechtsstaat te ondermijnen. Twijfel lijkt hij niet te kennen.

Er is weinig voorstellingsvermogen voor nodig om te zien hoe deze man jongeren aan zich kan binden. Zijn boodschap mag omstreden zijn, en soms op de rand van de wet, de manier waarop hij hem brengt, is gepassioneerd. Zelfs nu, of misschien wel juist nu. Hij weet: het hele land kijkt mee. Gratis zendtijd voor zijn moskee.

Sektarische trekken

De commissie wilde Salam als getuige om duidelijkheid te krijgen over de financiering van de alFitrah-moskee in Utrecht en over het anti-democratische gedachtengoed dat hij zou verspreiden. Hij weigert, ondanks een gerechtelijke uitspraak, te voldoen aan zijn wettelijke plicht inzage te geven in de door de commissie opgevraagde documenten.

Eerder concludeerde het Verwey-Jonker Instituut na onderzoek dat de moskee ‘sektarische trekken’ heeft en ‘kinderen met de rug naar de samenleving zet’. Er zouden illegale islamitische huwelijken worden gesloten en mensen zouden worden ontmoedigd naar de politie te stappen als ze getuige zijn van een strafbaar feit gepleegd door een moslim.

Dat laatste is volgens Salam ‘een leugen’. De rest ligt genuanceerder.

Vraag: leert u kinderen dat ze geen verjaardagen, Sinterklaas en Kerst mogen vieren?

Salam: ‘Ik doceer dat wij in Nederland moslims zijn en hier vrijheden hebben en ons door niemand laten domineren in onze vrijheden en door niemand laten demoniseren zoals hun nu ook gebeurt in deze hetze.’

En, even later: ‘Het is nu tijd voor carnaval. Waarom doet Noord-Nederland niet mee met carnaval? Omdat die een andere zuil heeft dan Zuid-Nederland.’

Vraag: is het vieren van een verjaardag in strijd met de basis-islam?

Salam: ‘Verjaardagen, Kerst en Sinterklaas zijn christelijke vieringen, vieringen die niet komen uit de moslimcultuur. Dus daar hoef je niet aan mee te doen. Het is islamitisch niet toegestaan.’

Gratis onderwijs

Eerder deze week schetste Saïd Bouharrou, vicevoorzitter van de Raad voor Marokkaanse Moskeeën Nederland, hoe volgelingen van alFitrah stiekem organisaties binnendringen. Een op het oog betrokken docent biedt zich dan aan bij een moskeebestuur met gratis onderwijs voor de kinderen. Na verloop van tijd worden de lessen steeds orthodoxer.

Op het verzoek om een ‘ja’ of ‘nee’ op de vraag of het klopt dat alFitrah ook heimelijk moskee-onderwijs in andere steden dan Utrecht verzorgt, brandt hij los: ‘De heer Bouharrou heeft hier tot tien keer toe meineed gepleegd. Wij zijn in verschillende steden, maar we komen nooit heimelijk binnen.’

‘Ik vraag u nogmaals te antwoorden met ja of nee.’

‘Dat gaat niet door’, volhardt Salam.

Nadat commissievoorzitter Michel Rog het verhoor abrupt heeft beëindigd wordt Salams microfoon opnieuw uitgezet. Zijn laatste woord is op de tribune nog net te horen: ‘Poppenkast’. Dan loopt hij met een glimlach de zaal uit.

Even later brengt de parlementaire commissie een statement uit: ‘De commissie bestudeert zorgvuldig de antwoorden die de heer Salam onder ede heeft gegeven en beraadt zich op mogelijke vervolgstappen.’

Lees ook 

In het Kameronderzoek naar buitenlandse financiering van moskeeën moest maandag de voormalig voorzitter van de omstreden As-Soennah moskee verschijnen. Hij weet zich maar weinig financiële details te herinneren. ‘Oh ja, hier zie ik het, dat was om een Koran te drukken ja.’

Opeens was er geld en kwamen er radicale, salafistische predikers in de Al Houda-moskee in Geleen. Gematigde moslims als Hajer Harzi voelden zich niet langer veilig en weken uit naar een zalencentrum elders in de stad. ‘Wij willen gewoon samenkomen, kunnen bidden.’

Nog voor de parlementaire commissie aan het onderzoek naar de financiering van moskeeën was begonnen, barstte de kritiek al los. ‘Wij hebben het idee dat hier een show wordt opgevoerd zodat men straks een stok heeft om de hond mee te slaan’, zegt bijvoorbeeld moskeebestuurder Abdelhamid Bouzzit. 

AIVD-directeur Dick Schoof waarschuwde tijdens de eerste verhoordag in de Tweede Kamer voor ‘salafistische aanjagers’. Via bijvoorbeeld weekendscholen kan hun gedachtegoed ‘langzaam maar zeker’ landen, aldus de directeur van de inlichtingendienst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden