Verhoog de belastingen

Bent u voor de burgers of voor de bankiers?

Thomas von der Dunk

Binnenkort worden we allemaal Marxisten, want erst kommt das Fressen, und dann die Moral. Vergeet dus voor 9 juni de vraag wat zich zoal voor engs aan gedachten of gedra­gingen onder hoofd­doekjes van mosli­ma's en pijen van paters afspelen kan. Er is een ongekend tekort van tientallen miljarden op de rijksbegroting, dat met geen kopvod­dentaks of confiscatie van alle katholieke kerkgoederen kan worden gevuld. Politiek is snijden en pijn lijden, en dat wordt het nu meer dan ooit.

Econoom
Gezien het feit dat komende jaren de economische problemen politiek centraal komen te staan, is het opmer­kelijk dat maar één partij straks wederom een eco­noom als lijsttrek­ker zal hebben: de PvdA. Daarentegen bij het CDA en de Partij van de Dieren opnieuw: een jurist. Bij de VVD: een histori­cus. Bij D66: een kunst­histori­cus. Bij de PVV: een sociaal verzekerings­des­kundige. Bij Groen­Links en TON: een criminoloog. Bij de Christen­Unie: een rechtsfilo­soof.

Geen van deze partijen heeft de gelegenheid te baat genomen om ­snel alsnog een econoom op het schild te heffen. En bij de SGP is een wiskun­dige voor een jurist ingeruild, bij de SP een epidemi­oloog voor een onder­wijzer. Elders zijn het de vertrouwde gezich­ten, die we soms al zeer lang kennen, met als recordhouder de man die als geen ander verkleefd is met het Binnenhof en beroepsmatig al in twintig jaar niets meer van de buiten­wereld te zien heeft gekregen, Geert Wilders.

Crisistaks
Wie wordt straks de man (of vrouw) van vijfendertigmiljard? De Chris­tenUnie komt in haar conceptprogram slechts op een derde uit, een crisis­taks voor de hogere inkomens inbegrepen. En daarover zal de verkie­zings­cam­pagne inderdaad gaan, want er staan maar twee wegen open: de uitgaven verlagen of de inkomsten verho­gen. Waar het begro­tingstekort niet oneindig lang zo groot blijven kan, teneinde Griekse toestan­den te voorko­men, betekent dat dus: meer bezui­nigen of meer belasten.

Val daarbij niet in de valkuil van de schijnbezuinigingen, te weten vage kreten als 'minder ambtena­ren', 'meer efficiëntie' en 'minder regels'. Zolang een partij niet concreet durft aan te geven, welke regels dan ge­schrapt moeten worden - wat betekent dat de overheid dus op een bepaald pro­bleem niet meer aangesproken wil worden - is die belofte gratuit.

Volendam
Laat men dan ook de moed hebben om te zeggen: afgebran­de café's in Volendam, ingestorte balkons in Maastricht, misbruikte jongens in 's-Heerenberg - daar gaan wij niet meer over. Want al die regels met bijbe­horende ambtenaren waar­over de politici nu klagen, zijn er gekomen omdat diezelfde politici onder druk van een opgewonden publieke opinie bij elke nieuwe misstand riepen dat het onacceptabel was en nooit meer gebeuren mocht. En echt: op zo'n moment staat bij het 'schande' roepen Fred Teeven van Ruttes zelfbenoem­de dereguleringspartij echt niet bescheiden achteraan.

Keuze
Voorts van belang: de hoogte van de belastingen is niet door God gegeven, zoals CDA en VVD stelselmatig suggereren, maar behelsen een politie­ke keuze. Zij kunnen evengoed omhoog als omlaag. In Scandinavië zijn de belastingen hoger - en daar gaat het lang niet slecht. Het is juist het ontken­nen van die keuzemogelijk­heid - there is no alternati­ve - die ervoor gezorgd heeft dat het vertrouwen in de politiek de afgelopen decennia zo is gedaald. Want als er geen keuze zou zijn, wat heeft stemmen dan voor zin?

Drammers

Wat door de neoliberale drammers jarenlang als 'objectief econo­misch noodzakelijke' bezuiniging is gepresen­teerd, was ideologisch gemoti­veerd. Onder het mom van meer financieel 'zelfbe­schik­kingsrecht' voor de burger is hem feitelijk de mogelijkheid tot collectieve zelfbeschik­king ontno­men. Door de vermarkting en privatisering, gepaard aan de uitverkoop van openbare nutsbedrijven aan anonieme krachten, heeft de politiek zichzelf onmachtig gemaakt. Zij heeft aan gezag inge­boet, omdat zij er immers nog wel op aangekeken wordt als iets niet functio­neert, maar vervolgens antwoorden moet: daar kunnen wij ook niets meer aan doen.

Daarbij gaat het om die voorzieningen, die ofwel een monopoliekarak­ter bezitten, ofwel voor de samenleving zo cruciaal zijn dat de overheid voor het functioneren verantwoordelijk is. Er zijn uiteraard schemerge­bieden, maar meestal is wel duidelijk wat daar wel en niet toebehoort. Als de trein uitvalt, leidt dat tot Kamervra­gen. Als mijn gras­maaier uitvalt niet. De trein is namelijk én essentieel, én iets collectiefs.

Tirade
Kortom: wat betalen wij gezamenlijk, wat betalen wij individueel? Voor het totaal van ons aller besteedbare huishoudgeld maakt dat veel minder uit dan rechtse partijen met hun tirade tegen 'lastenver­zwaring' beweren: als de overheid via de belastingen minder aan zorg uitgeven kan, gaat gewoon de premie omhoog, of worden behandelingen niet meer vergoed. Dat laatste heet dan wel in het neoliberale taalgebruik een 'grotere vrije beste­dings­ruimte', maar als u vergaat van de kiespijn bent U tot welover­wo­gen financiële onder­han­de­lingen met uw tandarts vast niet meer in staat.

Wel kan het uitmaken voor de vraag, wélke kiezer individueel meer of minder koopkracht overhoudt, dus wie nu meer en wie minder voor de crisis betalen gaat: dege­nen die er niets aan kunnen doen, of degenen die hem door roekeloos gedrag veroorzaakt hebben - dus de hardwer­kende doorsneeburger of de bonanerende topbankier.

Bij sommige partijen ligt de sympathie in de praktijk duidelijk meer bij de een, bij andere partijen bij de ander, en u kunt op grond van hun stemge­drag inzake de hypotheekren­te-aftrek en de hoogste belasting­schijf zelf makkelijk uitmaken om welke het daarbij gaat. Daarover zal de verkie­zingsstrijd straks gaan, en ook Pechtold zal dan helder moeten kiezen.

Vrij naar Bush: of u bent voor de burgers, of u bent voor de bankiers.

undefined

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden