Verhoging AOW-leeftijd is asociaal

Hoger opgeleiden betalen veel minder AOW-premie dan lager opgeleiden, omdat ze veel later de arbeidsmarkt betreden. Dat moet veranderen, vindt Laurens Roodbol....

M et enige verbazing volg ik de discussie omtrent de voorgestelde verhoging van de AOW leeftijd. Met name de kwaliteit van de tegenargumenten valt me tegen. Met het onderstaande doe ik een poging dit te compenseren. Mijns inziens zijn er veel reële alternatieve oplossingen om de AOW betaalbaar te houden.

Verhoging van de AOW leeftijd van 65 naar 67 jaar is een asociale maatregel. Het is bekend dat mensen met een lagere opleiding (vaak gelijk aan een lager inkomen) minder lang leven dan mensen met een hogere opleiding (vaak gelijk aan een hoger inkomen). Recente cijfers van het CBS laten grote verschillen in levensverwachting op de 65-jarige leeftijd zien, niet alleen tussen mannen en vrouwen, maar ook tussen opleidingsniveau (zie graphic).

Om niet nader omschreven redenen wordt verwacht dat mannen solidair zijn met vrouwen en lager opgeleiden met hoger opgeleiden. Een hoog opgeleide vrouw leeft na haar 65-jarige leeftijd ongeveer twee keer zo lang in goed ervaren gezondheid dan een laag opgeleide man.

Verhoging van de AOW leeftijd naar 67 jaar betekent voor een laag opgeleide man dat hij van de 7,2 gezonde jaren twee jaar moet inleveren, dat is ongeveer 30 procent. Voor een hoog opgeleide vrouw is dat slechts 15 procent. Mede gezien het gegeven dat laag opgeleiden veelal fysiek zwaarder werk verrichten en daarom sneller opgebrand zijn, mede gezien de minder goede kansen op de arbeidsmarkt voor laag opgeleiden, mede gezien het feit dat de AOW voorziening juist voor lager opgeleiden van groot belang is, komt mij de voorgestelde verhoging voor als behoorlijk asociaal.

De argumentatie voor verhoging van de AOW-leeftijd is dat wij in de jaren veel langer zijn gaan leven en daarom wel wat later met pensioen kunnen. Dat klopt voor de levensverwachting bij de geboorte. Echter de stijging van de levensverwachting op de 65-jarige leeftijd is in de periode 1983-2003 voor mannen gestegen met ruim anderhalf jaar en voor vrouwen met slechts ruim een half jaar.

Kijken we naar de stijging van de gezonde levensverwachting op de 65 jarige leeftijd in die periode dan is die voor mannen ruim een jaar en voor vrouwen verwaarloosbaar. Een stijging van de AOW-leeftijd met twee jaar lijkt in dit licht nogal extreem, ondanks dat de laatste jaren een versnelling in die trend valt waar te nemen.

Waarom deze discussie nu? Dat de financiering van de AOW tot financiële problemen zou gaan leiden dat wisten we al bij de instelling van deze voorziening. Nu doen of dit ineens een onoverkomelijk probleem is geworden, is nauwelijks geloofwaardig. De kosten van de huidige financiële crisis plus het wegvallen van de aardgasbaten op termijn zijn naar mijn mening veel meer de argumenten waarom nu ineens het inzicht is ontstaan om te handelen.

De aanpassing van de AOW wordt vooral gezocht in aanpassing van de uitkering terwijl een oplossing in de premiebijdrage meer doelgericht kan zijn. Een behoorlijk onderzoek naar solidariteitselementen in de regeling zal waarschijnlijk laten zien dat er juist door afspraken aangaande de bijdrage van premie grotere, vaak minder wenselijke, solidariteitseffecten zijn ontstaan.

Denk daarbij aan hoger opgeleiden die veel minder jaren AOW-premie bijdragen dan lager opgeleiden omdat ze later de arbeidsmarkt betreden, om nog maar te zwijgen over de mensen die parttime werken.

Een oplossing zou kunnen zijn dat eenieder vanaf de 18-jarige leeftijd minimaal de AOW-premie betaalt die over het minimumloon is verschuldigd. Bij aanpassing van de uitkering zou ik willen denken aan het wegnemen van de solidariteit van samenwonenden met alleenstaanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden