Verhogen zorgtoeslag groot risico voor kabinet

Het kabinet neemt een groot risico als het de zorgtoeslag volgend jaar sterk verhoogt. De Algemene Rekenkamer constateert dat de kosten van die toeslag moeilijk beheersbaar zijn, in crisistijd maken meer mensen er aanspraak op. Neemt het aantal (hogere) zorgtoeslagen toe, dan komt de Rijksbegroting in de knel met de Brusselse regel dat het begrotingstekort niet hoger mag zijn dan 3 procent van het binnenlands product.

Verhogen van de zorgtoeslag kan een groot risico zijn voor het kabinet, bij economische malaise maken meer mensen aanspraak op toeslag wat een grotere greep uit de staatskas betekent.Beeld ANP

PvdA-leider Diederik Samsom oppert verhoging van de zorgtoeslag om de mogelijk sterk stijgende verplichte ziektekostenpremie te compenseren. Die premie dreigt volgend jaar met eenvijfde, 200 euro per jaar, te stijgen door de hervorming van de langdurige zorg, zo waarschuwen vakbeweging en werkgevers.

De zorgtoeslag compenseert inkomens tot modaal - circa 33 duizend euro per jaar - voor de hoogte van de ziektekostenpremie. Hoe lager het inkomen, hoe hoger de toeslag. De zorgtoeslag is een zogenoemde openeinde-regeling: de uitgaven zijn niet beperkt door een vast budget. Iedereen die aan de normen voldoet, heeft er recht op. Bij verhoging van de zorgtoeslag volgend jaar, nemen de risico's op tegenvallers sterk toe.

Als de groep met recht op zorgtoeslag groeit door bijvoorbeeld oplopende werkloosheid, dan stijgen de uitgaven aan zorgtoeslag meteen sterk en groeit direct het tekort op de overheidsbegroting. Hoewel economisch herstel lijkt te zijn ingezet, neemt het aantal werklozen nog steeds toe. Als het tij niet keert, zal een hogere zorgtoeslag een grotere (en groeiende) hap uit de staatskas betekenen.

Tegenvaller van 500 miljoen
De Algemene Rekenkamer wijst op dat risico in een vandaag gepubliceerd rapport over mislukte bezuinigingen op de zorgtoeslag in 2012. Toen hoopte het kabinet 600 miljoen euro te besparen op het begrote budget van 4,6 miljard euro. Van de bezuiniging werd slechts 98 miljoen gerealiseerd, oftewel een tegenvaller van ruim 500 miljoen.

PvdA-leider Diederik SamsomBeeld anp

Het kabinet had voorzien dat in 2012 de gemiddelde zorgtoeslag met 50 euro per huishouden zou dalen. Maar die steeg in werkelijkheid met 8 euro. De Rekenkamer stelt overigens vast dat het kabinet 'beperkt' informatie geeft over deze tegenvaller.

De economische crisis is de boosdoener, constateert de Rekenkamer. 'Een veel grotere groep dan gedacht bleek in aanmerking te komen voor de zorgtoeslag of een hogere toeslag. De werkloosheid liep op waardoor bijvoorbeeld nieuwe werklozen die een WW-uitkering kregen 30 procent in inkomen achteruit gingen en plots zorgtoeslag kregen', zegt Kees Vendrik, lid van de Algemene Rekenkamer.

De tegenvaller van een half miljard werkt nog jaren door, benadrukt de controleur van de Rijksfinanciën. Werd eerst een daling voorzien van de totale kosten van de toeslag naar 3,5 miljard in 2015, nu wordt gerekend met een kostenpost van bijna 5 miljard in 2015.

Compensatie
PvdA-leider Samsom wil met een hogere zorgtoeslag de lagere inkomens compenseren voor een mogelijk hogere ziektekostenpremie in 2015. De premie voor de verplichte basisverzekering tegen ziektekosten dreigt volgend jaar sterk te stijgen door de hervorming van de langdurige zorg.

Deze zorg wordt nu nog betaald via de Algemene wet bijzondere ziektekosten. Deze Awbz wordt opgeknipt. Een deel komt voor rekening van gemeenten, een deel wordt overgeheveld naar de ziektekostenverzekering en een deel blijft in de Awbz. Door de overheveling van zorg naar de ziektekostenverzekering dreigt de premie volgens vakbeweging en werkgevers volgend jaar op te lopen met 200 euro naar 1321 euro per jaar. Een hogere zorgtoeslag zou de lagere inkomens moeten ontzien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden