NieuwsVervuiling door diesels

‘Vergeten’ diesels blijken ernstige vervuilers

Verbrandingsmotoren in duizenden machines als shovels, generatoren en waterpompen op de bouw vervuilen de lucht veel meer dan gedacht. Hoewel voor dit type motoren – vaak diesels – sinds kort strengere Europese normen gelden, worden de uitstootlimieten in de praktijk geregeld fors overschreden. Vooral omwonenden van bouwplaatsen lopen gezondheidsrisico’s, zeggen experts.

Graafmachines Heijmans aan het werk bij de N23, rijksweg Enkhuizen-Alkmaar.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Doordat roetfilters en systemen voor het verwijderen van schadelijke stikstofoxiden (NOx) lange tijd niet verplicht waren en deze machines vaak zeer lang meegaan, leveren ze een grote bijdrage aan de luchtvervuiling. ‘Als je een jaar lang naast een bouwplaats woont en je kunt de machines ruiken, kun je zeker zijn dat de luchtkwaliteit de Europese norm niet haalt’, zegt Norbert Ligterink, emissiespecialist bij TNO. Op plaatsen waar dit soort apparaten dag in dag uit staan te ronken, wordt de norm continu overschreden, stelt hij.

De vervuiling is bovendien niet goed zichtbaar in de cijfers voor luchtkwaliteit. Laboratoriumtests en modellen die de concentraties stikstofoxiden in de lucht vaststellen, vormen een probleem, aldus Ligterink. Deze houden weliswaar rekening met bevolkingsdichtheid (hoe meer mensen, hoe meer veronderstelde vervuiling), maar kijken niet naar lokale uitstootpieken, zoals op bouwplaatsen. ‘Deze vervuiling wordt door de modellen uitgesmeerd over een groot gebied, waardoor lokale NOx-concentraties mogelijk onderschat worden.’

Het probleem doet zich op meer plekken voor. Ook parkeerplaatsen waar in het weekend vrachtwagens met koeltrailers staan opgesteld, vormen een risico. Koeltrailers hebben vaak dieselgeneratoren die uren achtereen staan te ronken. Hetzelfde beeld is zichtbaar bij distributiecentra en supermarkten, waar trucks af en aan rijden met koelproducten. Al deze locaties hebben gemeen dat ze meestal in of vlak bij dichtbevolkte gebieden liggen, waardoor omwonenden extra worden getroffen door de vervuiling. Die de modellen over het hoofd zien. In heel Europa gaat het om honderdduizenden machines. ‘Een vergeten groep’, zegt Ligterink.

Sinds vorig jaar is er EU-regelgeving die met name de uitstoot van roet beperkt. Maar deze regels gelden alleen voor nieuwe machines. Bas Eickhout, europarlementariër voor GroenLinks en in 2016 onderhandelaar voor de zogenoemde Stage V-richtlijnen, noemt de jongste emissienormen bovendien zwak. Ze lopen achter op die voor dieselauto’s en trucks. ‘Voor nationale regeringen en de meeste europarlementariërs wogen handels- en industriebelangen zwaarder dan volksgezondheid’, zegt hij over de onderhandelingen.

Zelfs machines die wel zijn voorzien van moderne systemen om NOx onschadelijk te maken, blijken in de dagelijkse praktijk veel vervuilender dan op basis van de limiet verwacht mag worden. Dit komt onder meer doordat hun motoren vaak lange tijd stationair draaien, waardoor de schoonmaaksystemen niet optimaal werken. Volgens een recent TNO-rapport vervuilt één enkele dieselpomp op een bouwplaats hierdoor net zo veel als tien tot honderd moderne vrachtwagencombinaties.

Vijf jaar na Dieselgate blijken de lessen nog steeds niet geleerd. Hoe kan dit? De Volkskrant zet vier oorzaken voor u op een rijtje

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden