Vergelijken loont, als je goed oplet

De nieuwe zorgpolis ligt weer op de mat. Voor het eerst valt er echt wat te kiezen: hoge of lage premie, wel of geen dokter naar eigen keuze? Het prijsverschil kan flink oplopen. Alles draait om het afwegen van risico's.

Vergelijken loont dit jaar. Het verschil tussen de goedkoopste en de duurste zorgverzekering loopt op tot ruim 200 euro per maand, 2.400 euro per jaar. Een bedrag waarvoor het de moeite loont even stil te staan bij de kleine lettertjes. Die zijn er. De goedkoopste polis biedt niets extra's en heeft een hoog eigen risico, de dure verzekert vrijwel alle denkbare behandelingen tot in luxueuze buitenlandse kuuroorden toe.


Wie jong is en gezond en een spaarcentje achter de hand heeft, kan kiezen voor een uitgeklede verzekering. De goedkoopste biedt Univé met Zekur voor 80,25 euro per maand. Wie het verplicht eigen risico wil verhogen van 360 euro tot 860 euro, betaalt nog twee tientjes minder. Ouderen, chronisch zieken of gezinnen met kinderen en zonder spaargeld zullen vaak kiezen voor een aanvullende verzekering. Tandartskosten kunnen flink oplopen wanneer er beugels aan te pas komen of als er op oudere leeftijd kronen moeten worden vervangen. Wie zich maximaal tegen tandartskosten wil verzekeren, betaalt al gauw 50 euro per maand extra.


De kosten van aanvullende verzekeringen kunnen oplopen tot boven de 100 euro per maand, maar daarvoor is dan ook elk risico uitgesloten. Zo kan een reumapatiënt zich verzekeren voor onbeperkt bezoek aan fysiotherapeut, pedicure, behandeling in een kuuroord of door shiatsu-therapeut. Anderen zullen zich aanvullend willen verzekeren voor bijvoorbeeld de eigen bijdragen voor geneesmiddelen, vaccinaties voor buitenlandse reizen, doktersbehandeling in exotische oorden, ogen laseren of voor de aanschaf van hulpmidden of voorbehoedsmiddelen. De duurste verzekering die de Consumentenbond kon vinden, is er een van Delta Lloyd. Een restitutieverzekering met twee aanvullende verzekeringen; Top + TandenGaaf 100 procent tot 1.500 euro. Kosten: 269,08 euro per maand.


Nu het moment van overstappen is gekomen, is de strijd om de verzekerde losgebarsten. Een handvol grote verzekeraars probeert met tientallen verschillende merknamen de consument te paaien met mooie vanaf-prijzen, leuke aanbiedingen als korting op een abonnement op de sportschool en nu, dankzij een nieuw label van Menzis, zelfs met korting voor boodschappen in de HEMA.


Zelf de dokter kiezen?

Zeven jaar na de invoering van het nieuwe zorgstelsel valt er eindelijk echt wat te kiezen voor de consument. De premie voor de basisverzekering was jarenlang nagenoeg gelijk, het onderscheid probeerden verzekeraars te maken met de aanvullende verzekeringspakketten en de kwaliteit van de dienstverlening. Nu zorgverzekeraars sinds vorig jaar zelf financieel risico lopen op hun zorginkoop, komt de markt in beweging. Verzekeraars kopen namens hun verzekerden de beste zorg in voor de scherpste prijs, zoals altijd al de bedoeling was van het nieuwe stelsel.


Voor het eerst worden ziekenhuizen of bepaalde medische specialismen niet langer gecontracteerd door verzekeraars. Soms omdat ze elders betere afspraken kunnen maken, maar ook omdat ze niet aan bepaalde kwaliteitseisen kunnen voldoen. Zo worden ziekenhuizen die bepaalde ingrepen te weinig doen om ervaring op te bouwen, steeds vaker uitgesloten, hetgeen weer leidt tot specialisatie in andere ziekenhuizen. Ook een gewenste ontwikkeling.


De keerzijde van het geheel is dat individuele zorgverleners en nieuwe zelfstandige behandelcentra (zbc's) vaak ten onrechte buiten de boot vallen. Ze zijn goedkoper en leveren vaak aantoonbaar betere kwaliteit, maar worden toch niet gecontracteerd. Volgens de zorgaanbieders misbruiken de grote verzekeraars hun inkoopmacht. Ze dwingen kleine aanbieders akkoord te gaan met veel te lage tarieven en sluiten liever contracten met bestaande aanbieders dan dat ze nieuwe, innovatieve nieuwkomers op de markt verwelkomen, zo luidt de kritiek.


Tot voor kort merkte de consument weinig van het harde onderhandelingsspel dat zich afspeelt tussen zorgaanbieder en verzekeraar, maar dat is verleden tijd. Wie zelf zijn ziekenhuis, favoriete dokter of fysiotherapeut wil blijven kiezen, moet nu goed opletten. Met een zogenoemde naturapolis kan de verzekerde alleen terecht bij zorgverleners die de verzekeraar heeft gecontracteerd. Wie toch naar zijn eigen dokter wil, kan de kosten maar gedeeltelijk declareren. De hoogte van deze vergoeding loopt bovendien steeds verder terug. Er ligt een wetsvoorstel om verzekeraars toe te staan helemaal niets meer te vergoeden. Met de iets duurdere restitutiepolis behoudt de verzekerde het recht naar de arts van zijn keuze te gaan.


Hoog eigen risico of niet?

De introductie van het eigen risico in de basisverzekering geldt als de voornaamste verklaring voor de dalende zorgconsumptie. Bij de introductie van de marktwerking in de zorg in 2006 stapten patiënten nog lichtzinnig over het verplicht gestelde eigen risico heen, maar dat was voor de crisis. Het verplichte eigen risico bedroeg destijds 150 euro. Sindsdien is het eigen risico opgetrokken tot 350 euro in 2013. Volgend jaar komt er nog een tientje bij. De financiële drempel voor de dokter is daarmee zo hoog geworden dat patiënten zich voor het eerst twee keer lijken te bedenken voor ze plaatsnemen in de wachtkamer.


Dokters vragen zich af of goedkoop in dit geval geen duurkoop is. Huisartsen vrezen bijvoorbeeld dat patiënten met een smalle beurs de dokter ook mijden op het moment dat ze wel degelijk zorg nodig hebben. Wat als de kleine knobbeltjes die patiënten uit kostenoverwegingen niet aan een arts tonen, uitgroeien tot kwaadaardige of ongeneeslijke gezwellen?


De waarschuwende woorden van de zorgverleners vinden vooralsnog geen weerklank in politiek Den Haag. Het verplichte eigen risico voor de basisverzekering wordt in 2014 voor alle Nederlanders met 10 euro verhoogd tot 360 euro.


Wie gezond is en niet of nauwelijks zorgkosten heeft, kan ervoor kiezen het eigen risico te verhogen tot 860 euro. Met de keuze voor een hoog eigen risico besparen verzekerden bij de meeste polissen tot 20 euro per jaar. Ook hier ligt het risico van duurkoop op de loer. Zelfs de jonge kerngezonde consument die al jaren geen dokter heeft gezien, kan een been breken of worden getroffen door een heftige ziekte. De keuze voor een hoog eigen risico lijkt dan ook alleen verstandig voor consumenten die in geval van nood over een spaarrekening beschikken om de eventuele ziekenhuisrekening te betalen.


Het eigen risico is alleen verplicht voor het basispakket, maar sommige aanvullende verzekeringen rekenen eveneens eigen bijdragen voor bepaalde behandelingen. Consumenten die weten dat ze veel zorg nodig hebben, doen er bij de keuze voor een verzekeraar goed aan hier rekening mee te


houden.


Wat vergoedt de verzekering?

De basisverzekering blijft in 2014 nagenoeg gelijk. Alle gesprekken met een psycholoog worden voortaan vergoed. Tot nog toe was er onderscheid tussen kortdurende zorg zonder verwijzing van de huisarts en langduriger zorg door een psychotherapeut. Het verplicht eigen risico gaat een tientje omhoog naar 360 euro en de zorgtoeslag wordt verlaagd. De compensatieregeling voor het eigen risico voor chronisch zieken en gehandicapten is afgeschaft.


In de aanvullende verzekeringen is wel veel gewijzigd, vooral ten nadele. De pakketten zijn fors uitgekleed, maar wel duurder geworden. Wie zich niet wil bijverzekeren voor extra kraamzorg, maar wel voor behandeling in een kuuroord of bij de acupuncturist, doet er goed aan de pakketten met elkaar te vergelijken. Op vergelijkingssites als Independer.nl, ZorgKiezer.nl en Consumentenbond.nl kan stapsgewijs een pakket 'op maat' worden uitgezocht.


Helaas laten de uitkomsten op de verschillende vergelijkingssites zich zelf ook moeilijk met elkaar vergelijken. Uit een analyse van de Volkskrant blijkt dat de drie grootste vergelijkingssites tegenstrijdige adviezen geven over de goedkoopste of beste verzekeraar. Dit bemoeilijkt de keuze voor consumenten, bevestigt de Autoriteit Consument en Markt (ACM).


Probleem is dat de vergelijkingssites vaak alleen verzekeringen tonen die via hen direct kunnen worden afgesloten en waar zij dus op verdienen. Zo vallen sommige aanbieders buiten de boot. Ook de geclaimde onafhankelijkheid staat ter discussie, zeker nu Independer voor 77 procent in handen is van Achmea. Wie verzekeringen wil vergelijken, kan dus het best ook de uitkomsten via de verschillende sites met elkaar vergelijken.


Ziek of gezond?

Jong en oud, gezond en ziek, rijk en arm, voor de zorg die via het basispakket wordt vergoed, zijn alle Nederlanders solidair. Dat is zo geregeld bij wet. In de aanvullende verzekeringen staat die solidariteit echter onder druk. Steeds meer gezonde consumenten keren de aanvullende verzekeringen de rug toe. Een incidenteel bezoek aan de fysiotherapeut of de halfjaarlijkse controle bij de mondhygiënist betalen ze liever uit eigen zak. Dit is vaak goedkoper dan het aanvullende pakket met het brede palet aan vergoedingen die zij toch niet gebruiken.


De gezonden stellen de verzekeraars wel voor een probleem. Premiebetalers die nooit ziek zijn, houden de zorg voor de zwakken betaalbaar. Hun premies worden immers aangewend om de zorg voor anderen te betalen. De verzekeraars staan nu voor de uitdaging de zorg in de aanvullende verzekering op peil en betaalbaar te houden. Iedere verzekeraar gaat daar anders mee om.


VGZ en Achmea bieden jongeren een lagere premie voor de aanvullende verzekering dan ouderen. Zo betaalt een 65-plusser bij Zilveren Kruis Achmea volgend jaar tot 286 euro meer voor een aanvullende verzekering dan een 18-jarige, een verschil van 67 procent. Bij VGZ is het verschil tussen jong en oud maximaal 50 euro per jaar. De verzekeraars vinden niet dat ze zo de bijl aan de wortels van de solidariteit in het Nederlandse zorgstelsel zetten.


'Wij maken juist een onderscheid op leeftijd omdat we de solidariteit in de aanvullende verzekering willen behouden', zegt directeur productontwikkeling Jan-Luuk de Groot van VGZ. 'De verzekeringsmoraal is onder jongeren nu eenmaal lager dan bij ouderen.' Met de premiekorting hoopt De Groot dat meer jongeren blijven bijdragen aan de aanvullende pakketten. Als dat lukt, hoeft VGZ minder radicaal te snoeien in de dekking van het aanvullende pakket.


Zorgverzekeraar Menzis brengt jong en oud in 2014 nog wel dezelfde premie voor de aanvullende pakketten in rekening. Menzis hoopt jongeren te behouden door keuzevrijheid te bieden in de samenstelling van de pakketten. Zo kan een vrijgezelle jongeman zich aanvullend verzekeren zonder bij te dragen aan zorgkosten die hij zelf nooit zal maken, zoals de anticonceptiepil of alternatieve geneeswijzen.


Het staat iedereen vrij alleen een basisverzekering te kiezen. De pogingen van verzekeraars om de solidariteit te bewaren, pakken vooral goed uit voor wie jong en gezond is. Nooit was er zo veel keuze uit scherp geprijsde, op maat gesneden aanvullende pakketten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden