NieuwsVergeldingsaanval Iran

Vergeldingsaanval Iran was vooral een symbolische militaire actie tegen de VS

‘Operatie Martelaar Soleimani’, zoals de Iraniërs hun vergeldingsaanval op Amerikaanse bases noemden, stond woensdag bol van de symboliek. Precies om 01 uur 20, het tijdstip dat de VS vorige week generaal Qassem Soleimani hadden geliquideerd, werden twaalf korteafstandsraketten afgevuurd. De aanvallers: de Revolutionaire Garde, Soleimani’s elite-strijdmacht.

Iraakse militairen verzamelen bij het noordelijke Erbil restanten van een Iraanse raket die Teheran afvuurde op een militaire basis waar Amerikaanse militairen zijn gelegerd.Beeld Anadolu Agency via Getty Images

Hun belangrijkste doelwit was, zo’n zevenhonderd kilometer verderop, Al Asad: de luchtmachtbasis die Donald Trump in 2018 had bezocht. Trump, die als eerste Amerikaanse president het besluit heeft aangedurfd om Soleimani uit te schakelen, noemde de basis de afgelopen dagen nog, omdat de VS er voor honderden miljoenen dollars aan hadden verspijkerd. Nu daalden zeker zes Iraanse raketten neer op Al Asad.

Maar luttele uren later, nadat de garde en geestelijk leider Ali Khamenei de aanval hadden geprezen als een groot succes, was al duidelijk dat de Iraanse vergelding vooral een symbolische actie was geweest. Iran kan met zijn rakettenarsenaal, het grootste van het Midden-Oosten, elke Amerikaanse basis in het Midden-Oosten in vuur en vlam zetten. 

Bijvoorbeeld met de trefzekere Qiam, een korteafstandsraket met een bereik van zo’n 800 kilometer, die speciaal is ontwikkeld om Amerikaanse bases in de regio te bedreigen. Of met kruisraketten zoals de Soumar, die Teheran zelf heeft ontwikkeld en volgens de Iraniërs doelwitten tot op een afstand van 2.500 kilometer kan treffen.

Leden van de Revolutionaire Garde voeren in 2018 een raketaanval uit op doelwitten van IS in Syrië. Iran beschouwt het grote rakettenarsenaal van de garde als een belangrijk onderdeel van de afschrikkingspolitiek van Teheran.Beeld AP

Geen bloedbad veroorzaken

Toch zijn Al Asad en het eveneens bestookte steunpunt bij Erbil  woensdag niet met de grond gelijk gemaakt. Bij de twee bases, waar het overgrote deel van de 5.000 Amerikaanse militairen in Irak is gelegerd, waren ook geen doden te betreuren onder de Amerikaanse en Iraakse soldaten, al had Iran dat wel beweerd. 

De Iraanse opzet was duidelijk: snel toeslaan en Soleimani’s dood vergelden, maar geen bloedbad veroorzaken onder de Amerikanen. Alleen zo kon immers een Amerikaanse tegenaanval en daarmee een nog groter militair conflict, dat Teheran onmogelijk kan winnen, worden voorkomen.

Zo sloegen de Iraniërs midden in de nacht toe, toen de meeste Amerikaanse en Iraakse militairen op Al Asad allang sliepen. Een aanval midden op de dag, met de soldaten verspreid over de basis, zou dodelijk zijn geweest. Teheran waarschuwde Bagdad ook dat de operatie ophanden was. Hierop zouden de Irakezen op hun beurt de Amerikanen, die de bases bewaken met luchtverdedigingssystemen, hebben ingeseind over wat hun te wachten stond.

President Trump en first lady Melania bezochten in december 2018, tijdens Kerstmis de luchtmachtbasis Al -Asad. De enorme basis werd woensdag onder vuur genomen door Iran.Beeld REUTERS

Mysterieuze aanval

De VS hadden in de afgelopen dagen al de nodige voorzorgsmaatregelen getroffen, omdat Iran erop zinspeelde dat het de Amerikaanse bases onder vuur zou nemen. ‘De 27 Amerikaanse bases die zich dicht bij de Iraanse grenzen bevinden, zijn al in de hoogste staat van paraatheid’, aldus secretaris Ali Shamkhani van Irans Nationale Veiligheidsraad. ‘Ze weten dat onze reactie waarschijnlijk de inzet zal zijn van middellange-en korteafstandsraketten.’ Pikant: hij sprak zo’n tien uur voor de aanval begon.

Dat het Iraanse rakettenarsenaal wel degelijk vernietigend kan zijn, bewees de garde in september. Toen werd de Saoedische olieproductie een gevoelige klap toegebracht door een mysterieuze aanval met 19 kruisraketten en onbemande vliegtuigen. 17 ervan troffen hun doelwit op de grootste olie-installatie van de Saoediërs. Iran ontkent nog altijd de boosdoener te zijn geweest. Maar de VS en hun bondgenoten gaan er vanuit dat Teheran achter de aanval zat.

Iran presenteert al jaren het ene na het andere nieuwe wapensysteem dat hightech zou zijn: van kruisraketten tot stealth-drones. Steeds roept dat in het Westen de vraag op of de wapens zich wel kunnen meten met die van de VS of Europese landen. De aanval op de Saoediërs, die peperdure Amerikaanse luchtverdedigingssystemen niet konden voorkomen, liet zien dat de tijd voorbij is dat het Iraanse wapenarsenaal hopeloos ouderwets is.

Conflict Iran en VS zet relaties in Midden-Oosten op scherp

Generaal Soleimani werd ‘de machtigste man van het Midden-Oosten’ genoemd. Begin januari kwam hij om bij een Amerikaanse drone-aanval in Irak. Wie was hij? Waarom nam Donald ‘America first’ Trump deze stap? En hoe ontwikkelt de situatie in het Midden-Oosten zich verder?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden