Reportage Groep 8 musical

Vergeet de eindmusical, hier neemt groep 8 afscheid met een film

Voor groep 8 in het zuiden van het land is de zomervakantie vrijdag begonnen, de basisschooltijd is passé. Vaak neemt de klas afscheid met een musical, maar de eindfilm is in opmars. ‘Musicals zijn leuk, maar niet meer van deze tijd.’

En dan met z'n allen over de rode loper, als echte filmsterren. Foto John van Hamond

Jochies met opgeschoren kapsels en nette overhemden, meisjes in lange galajurken met de haren perfect in de krul. Ze stappen op deze donderdagavond in Boxtel uit dikke auto’s die glimmen in de zon. Of ze arriveren, zoals Chiara (11) en Iris (12), op een roze opblaasflamingo in de achterbak van een pick-uptruck.

Kijk ze nou gaan, die kleine filmsterren. Onder luid applaus van de toegestroomde vrienden en familieleden betreden ze de rode loper die ze het Muziekhuis van de Brabantse gemeente binnenvoert. Daar is vanavond de film te zien waarmee ze afscheid nemen van hun basisschool.

Leerlingen van groep 8 van basischool De Vorsenpoel uit Boxtel zijn onderweg naar de vertoning van hun eindfilm. Foto John van Hamond

Het is voor het eerst dat basisschool De Vorsenpoel een eindfilm in plaats van een musical vertoont. ‘Musicals zijn leuk, maar niet echt meer van deze tijd’, zegt leerkracht Ralph Dikmans(43) van groep 8. ‘Mijn collega en ik wilden iets moderns.’

Niet dat de musical vorig jaar zo veel ellende opleverde, maar hij merkte wel dat er bij zijn leerlingen ‘een zekere metaalmoeheid’ optrad. Moesten ze nou weer de musical oefenen en die dansjes doen? En dat in de laatste schoolweken?

‘Voor de kinderen met wat faalangst is dit ook beter’, zegt Dikmans. ‘Die hoeven zich niet zenuwachtig te maken.’ Ze vertonen hun prestaties immers zonder publiek en weten dat de take over kan als ze een foutje maken.

Hollywood in de klas

De school in Boxtel is niet de enige die kiest voor een eindfilm. Cijfers zijn niet beschikbaar, maar de trend is onmiskenbaar. Naast de paar duizend scholen met een musical zijn er vermoedelijk een paar honderd die de ouders trakteren op een film, schat Filip Braams (47) van Hollywood in de klas. ‘Wij zitten alweer voor de helft vol voor volgend jaar.’

Bekijk hier de trailer van de eindfilm

Braams heeft met de twee andere filmcoaches van zijn bedrijf dit jaar circa vijftig eindfilms gemaakt, waaronder die van de school in Boxtel. Daarnaast leverde hij aan nog eens vijftig scholen doe-het-zelfpakketten, waar ze zelf mee kunnen filmen en monteren. Er zijn ook andere bedrijven die eindfilms voor scholen maken.

Even verandert Boxtel in een soort Hollywood. Foto John van Hamond

Bij Hollywood in de klas bieden ze zes scripts aan. Elk verhaal speelt op een school, zegt Braams. Dat is niet alleen praktisch  de film kan gewoon in het schoolgebouw opgenomen worden  maar ook leuk voor later. ‘De kinderen kunnen altijd terugzien hoe de school eruitzag.’

Na aanmelding krijgen scholen een script toegestuurd en komt er als dat besteld is  een filmcoach die een dag langskomt om alle opnames te maken. ‘We raden de leerlingen aan om geen teksten uit hun hoofd te leren’, zegt Braams. ‘Dan klinkt het zo opgezegd. Ze moeten het vooral in hun eigen woorden zeggen.’

De filmcoach maakt er vervolgens een film van 35 tot 40 minuten van, inclusief bloopers. ‘De montage is het meeste werk’, zegt Braams.

Spanning ontbreekt

In Boxtel bestond aanvankelijk wat weerstand tegen het idee om een film te gaan maken. ‘Sommige ouders vroegen zich af of zo’n film wel leuk zou worden’, zegt leerkracht Dikmans. Door er een echte Amerikaanse prom-ervaring van te maken inclusief rode loper, galakleding, officiële kaartverkoop en afsluitende tienerdisco gingen ze overstag. Die kaartverkoop was ook nodig omdat de film zo’n 800 euro kost, drie tot vier keer zoveel als een afscheidsmusical.

En ook op andere scholen staat niet iedereen meteen te juichen, erkent Braams van Hollywood in de klas. ‘Ouders vrezen dat kinderen veel minder van zichzelf in zo’n film kwijt kunnen. Maar is dat anders bij een musical waarbij ze de geleverde liedjes uit hun hoofd leren? Bovendien kunnen ze hun creativiteit op een andere manier kwijt: door kleding te zoeken, decors te bouwen en entreekaartjes te ontwerpen.’

Hans van Wingerden van Spotlight Musical Productions vindt het vooral zonde dat kinderen niet meer samen op het podium staan. ‘Dat brengt spanning met zich mee’, zegt hij, ‘spanning die ontbreekt als je een scène tien keer over kan doen.’

Volgens Van Wingerden, die met zijn compagnon elk jaar een musical schrijft die op honderden scholen wordt opgevoerd, doen de meeste Nederlandse scholen al vrij weinig aan toneel. Toch was er één zekerheid: aan het eind van groep 8 voerde de hele klas een musical op.

‘Veel kinderen staan dan voor het eerst op een podium’, zegt hij. ‘Ze kunnen dan voelen wat dat met ze doet. De spanning vooraf, die zin die je vergeet, een beetje paniek en daarna het besef dat het allemaal toch goed komt. Het is een fantastische ervaring.’

Hoe mooier, hoe beter... Foto John van Hamond

Beetje gênant

In het muziektheater in Boxtel gaan alle jongens opzichtig aan de linkerkant van de zaal zitten en de meisjes aan de rechterkant. Dan doven de lichten en verschijnt de titel van de film in beeld: Hotel de Vorsenpoel.

Het publiek ziet op het scherm hoe de school is omgetoverd tot hotel waar de leerlingen van groep 8 werken. Er loopt van alles in de soep, nét op het moment dat de inspectie langskomt. Een defecte lift? Ster eraf. Een chique dame uitschelden voor ‘kakker’? Nog een ster eraf. Is het hotel nog te redden?

De kinderen stoten elkaar telkens aan en lachen als ze in beeld zijn. ‘Ik vond het wel een beetje gênant om mezelf te zien’, zal Chiara later zeggen. ‘Normaal gesproken zie je jezelf natuurlijk nooit zo’, voegt Iris eraan toe.

En dan is de film voorbij. Het publiek geeft een staande ovatie. De kinderen klimmen op de stoelen.

Dat was het dan, hun basisschooltijd.

Leraar Ralph Dikmans kondigt de film aan. Foto John van Hamond

Wat is de stand in het musicalland?

Benny Vreden: nog altijd de grootste

De grootste leverancier van schoolmusicals is vernoemd naar oprichter Benny Vreden (1913-1975), die bekendheid verwierf als dichter, conferencier en zanger. Vreden - echte naam: Benoni Roelofs - schreef ook liedjes voor scholen en vond in 1967 de afscheidsmusical uit. Inmiddels is het bedrijf in handen van Carlo Boszhard, die zelf veel muziek en teksten schrijft.

Waarmee onderscheiden jullie je? ‘Wij letten er goed op dat er voor elk kind een moment is om te stralen’, zegt Maaike Brugman van Benny Vreden. ‘Dat betekent niet dat iedereen evenveel tekst heeft. Het kan ook zijn dat iemand een solo mag zingen of één heel goede grap maakt. Er zit in onze nieuwste musical bijvoorbeeld een butler. Die heeft niet veel tekst, maar als een kind het goed speelt, kan die butler de ster van de show zijn.’

Hoeveel scholen? ‘Ik ga uit van 1500 tot 2000 scholen. We weten niet welke scholen een musical van ons voor een tweede of derde keer opvoeren.’

De hit van 2018? ‘Onze nieuwe musical, De tent op z’n kop. Het verhaal speelt op de Spaanse camping van Carlos Olé en zijn vrouw Marloes. De camping trekt nauwelijks nog gasten, maar dan strandt er een bus vol vakantiegangers voor de deur.’  

Spotlight Musical Productions: humor en eigentijdse muziek

Elf jaar geleden opgericht door twee nog niet afgestudeerde studenten: de een deed conservatorium, de ander een opleiding tot theaterdocent. Omdat ze ‘droevig’ werden van de kwaliteit van de bestaande musicals, besloten ze zelf iets te maken. Nog altijd doen ze vrijwel al het werk met z’n tweeën, zegt Hans van Wingerden.

Waarmee onderscheiden jullie je? ‘Soms praten kinderen door het applaus heen of valt een microfoon uit. Daarom hebben wij een dunne verhaallijn. De nadruk ligt op humor. De liedjes zijn hedendaags en in verschillende stijlen: van dance tot rock. Destijds liepen we daarmee voorop, nu doen veel andere aanbieders het ook.’

Hoeveel scholen? ‘Meer dan duizend. Het basispakket kost bij ons 130 euro. Als ze er ook nog full-colour tekstboekjes bij willen, kost het 3 euro per leerling meer. Maar ze mogen de boekjes tegen een kleine vergoeding ook kopiëren.’

De hit van 2018? ‘De nieuwste verkoopt altijd het beste. Dit jaar is dat ‘Bende op de camping’. Het gaat over een camping waar door een misverstand zowel campinggasten als resortgasten komen.We werken vaker met twee groepen die je niet bij elkaar verwacht. Dat levert spanning op. En het voordeel is ook: je hebt geen grote hoofdrollen nodig.’ 

War Child: bewustwording en saamhorigheid

Als eerste goededoelenorganisatie bracht War Child in 2011 een musical uit. Drie jaar later volgde een tweede. Scholen mogen die musicals - die zijn ontwikkeld door Albert Verlinde Entertainment - gratis opvoeren, mits ze geld inzamelen voor de organisatie. ‘Ze kunnen bijvoorbeeld de opbrengst van de kaartverkoop doneren’, zegt woordvoerder Esmee Goedmakers. ‘We hebben in al die jaren meer dan twee ton opgehaald.’

Waarmee onderscheiden jullie je? ‘Wij geven kinderen een boodschap mee voordat ze de basisschool verlaten. Onze musicals moeten kinderen bewust maken van de problemen van leeftijdsgenoten in oorlogsgebieden. En daarnaast zorgt onze musical voor saamhorigheid: ze zamelen samen geld in.’

Hoeveel scholen? ‘In het eerste jaar deden er meer dan duizend scholen mee. Toen hadden we ook veel publiciteit. Marco Borsato, die samen met de oprichter van War Child het idee voor een schoolmusical bedacht, zat bij De Wereld Draait Door. Bij de lancering van de tweede musical zagen we weer een piek. Maar het wordt nu weer minder. Dit jaar spelen enkele tientallen scholen een musical van ons.’

De hit van 2018? ‘Dat is onze tweede musical, De koning te rijk. Daarin komt er een schip die de kinderen meeneemt naar historische gebeurtenissen. Ze komen bijvoorbeeld bij Anne Frank. Zo realiseren kinderen zich dat wat wij hier hebben niet vanzelfsprekend is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.