ColumnKeulemans in quarantaine

Vergeet 2G, de ChristenUnie wil nu coronatoegang via 1G. Wat is dat nou weer?

null Beeld
Maarten Keulemans

Heb ik weer. Amper is de inkt van mijn achtergrondstuk over 2G van vorige week droog, of bij de ChristenUnie willen ze alweer een ander systeem, net als virologen in Duitsland en België: 1G.

Wacht, voordat u door de G’s het bos niet meer ziet: we hebben het hier over coronatoegangscodes. In Nederland hebben we momenteel het systeem dat 3G heet: om een QR-code te krijgen, moet u Gevaccineerd, Genezen of Getest zijn. Bij 2G mag u er alleen nog in als u Gevaccineerd of Genezen bent.

En bij 1G, alleen Gevaccineerd zeker? Nou, nee. Bij 1G wordt iedereen vooraf Getest, om te controleren of niemand het coronavirus meebrengt. In België moet men bovendien óók Gevaccineerd zijn, is het idee. ‘Waar sláát dit op?’, riep een collega vertwijfeld uit toen ze het hoorde. ‘Wie heeft dit eigenlijk ooit bedacht, met al die G’s?’

Heeft 1G echt zo veel voordeel? Om dat te begrijpen, nemen we als gedachtenexperiment tien positieve vrienden – coronapositief, welteverstaan – die een avondje uitgaan. Zeven zijn gevaccineerd, drie ongevaccineerd: zo ligt ongeveer de verhouding bij jonge volwassenen.

In café Lang Leve de Lol mag iedereen naar binnen. Je kunt verwachten dat de tien positieve vrienden er in totaal 19 mensen aansteken (voor de details, zie onderaan). Van hen zijn er 12 besmettelijk voor anderen: die kunnen later een kwetsbaar familielid aansteken, en houden de epidemie gaande.

Maar dat is café Lang Leve de Lol. In Café Oranje geldt het Nederlandse QR-codesysteem. De zeven gevaccineerde vrienden mogen naar binnen (met virus en al); van de drie ongevaccineerde vrienden glipt er één door de sneltest (die ongeveer een op de vijf besmettingen mist). Uiteindelijk steken de vrienden 13 cafébezoekers aan, onder wie 5 ongevaccineerden, met meer risico op ziekenhuisopname. In Café Oranje ontstaan dus zo’n 30 procent mínder besmettingen en ziekenhuisopnames dan in café Lang Leve de Lol.

Dan bezoeken de tien positivo’s café De Twee G’s, waar het 2G-systeem geldt: alleen Gevaccineerd of Genezen mag u erin. Hier zal de groep 5 mensen besmetten, valt uit te knobbelen. En de kans dat een van hen in het ziekenhuis komt is miniem, omdat iedereen in dit café is gevaccineerd of kortgeleden is genezen, en om die reden immuun. Nog steeds allerminst waterdicht dus, dat 2G, maar wel een stuk beter dan het gerommel bij Café Oranje en Lang Leve de Lol, en vooral goed tegen ziekenhuisopnames.

En dan, tenslotte, het 1G-systeem. Daarvoor gaan de tien positieve vrienden langs bij café In den Vergulden Wattenstaef, waar men alleen naar binnen mag na een negatieve sneltest. Dat lukt maar twee van de vrienden, de rest test positief. Dat zal uiteindelijk een of twee nieuwe besmettingen geven.

Alle kans dus dat de doorgeefketen van het virus stilvalt, daar in dat sneltestcafé aan de haven. Helemaal als de café-eigenaar een Belg is, die eist dat iedereen behalve Getest ook Gevaccineerd is. Door de bank genomen is de optie ‘iedereen testen’ voor iedereen het veiligst.

Massaal, veelvuldig testen: ‘Het hele openbare leven kan dan weer helemaal open’, zegt ook epidemioloog Marc Bonten (UMC Utrecht), wiens team eerder berekende dat het virus met massaal sneltesten te bedwingen is. Waarom doen we het dan niet? ‘Het is volstrekt onrealistisch’, denkt Bonten. Dagelijks zou men immers talloze tests moeten doen, denkt Bonten. Of erop moeten vertrouwen dat men voor het uitgaan braaf thuis een zelftest doet, en zo eerlijk is om bij een positieve test thuis te blijven. Je zou 1G hooguit voor bepaalde evenementen kunnen toepassen, denkt Bonten.

Misschien is dit wel de belangrijkste meerwaarde van 1G, mijmer ik: het laat vooral zien hoe feilbaar de ándere QR-systemen zijn. Het kabinet heeft een coronapassensysteem omarmd dat heus wel wat besmettingen voorkomt, maar dat nooit is bedoeld als strategie om de epidemie te dempen, zoals het kabinet zichzelf heeft aangepraat. Het idee van QR-codes was immers om terwijl het virus rondwaart, toch nog op een veilige manier evenementen te organiseren.

De diepzinnige tekortkoming is dat QR-codes mensen beoordelen op hun medische geschiedenis (gevaccineerd of niet?), in plaats van op wat je eigenlijk wilt weten: draagt deze persoon op dit moment het virus? Allerlei G’s kan ik bedenken die daarvoor opgaan: Gebrekkig, Gammel, Gewoonhartstikkeonbetrouwbaar.

De tien positieve vrienden

Voor het gedachtenexperiment hierboven ga ik uit van tien personen die alle tien het virus dragen. Ik ga ervan uit dat de vaccinatiegraad onder hen 70 procent is, zoals onder Nederlandse jongvolwassenen het geval is: 3 zijn ongevaccineerd, 7 gevaccineerd. Ook nam ik aan dat het vaccin 70 procent beschermt tegen het krijgen, en 60 procent tegen het doorgeven van het virus, dat het virus per geïnfecteerde gemiddeld vier anderen bereikt, en dat een sneltest ongeveer 80 procent van de coronabesmettingen oppikt. Overigens zijn dat allemaal realistische cijfers, gebaseerd op de huidige kennis van zaken.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden