Vergeefs bouwen op de bank

'De meeste burgers deugen', aldus de ombudsman enige weken terug. De meeste burgers, inderdaad. Niet allen.

Sommigen zelfs helemaal niet. Aan dat laatste rijtje lijken wij nu naast graaiende topmana­gers, allochtone straatter­roristjes, autochtone voetbalhool­i­gans, Amsterdam­se taxibazen, alsmede vleeshan­delaren die hun eigen vlees keuren, nu ook veel verzeke­ringsagen­ten te kunnen toevoegen.

Om die bekende melkreclame te parafraseren: Vlees - U weet sinds enige weken waarom niet. Dat geldt dus ook voor Fortis. De woekerpolisaf­fai­re maakt namelijk duide­lijk: op de bank kun je evenmin meer bouwen. De polissen werden immers niet aangeboden door schimmige lieden uit Nigeria, maar door gerenom­meerde instanties die een naam hoog te houden zouden moeten hebben.

Ooit onderscheidde het Europese model zich in dat opzicht positief van het Angelsaksische: tegenover de op hoge korteter­mijns­winsten gerichte casinomentaliteit van de beurs ginds stond de op duurzame lange­termijnsin­vestering gerichte degelijkheid van de bank hier. Die was minder innovatief en oogstrelend dan de wereld van Las Vegas, maar wel een garantie voor stabiliteit en grotere stressbestendig­heid. Dat de inwoners van het Europese continent overwegend gelukkiger zijn dan van het Amerikaanse, en de levenskwaliteit bij ons hoger is, hangt daarmee samen.

Met de opmars van de neoliberale dwaalleer is de leugen van de zelfre­gulering op de troon geheven en de aandeelhouder heilig verklaard. Optie­regelingen en verkoopprovisies moesten tot maximale productievergroting aanmoedigen, en dus stimuleren het onderste uit de kan te halen - en dat leidt tot de huidige praktij­ken.

Burgers krijgen ondeug­delijke en ondoor­zichtige producten aangesmeerd, die vaak door een gerenommeerde instel­ling zijn goed­gekeurd. Denk aan de zegen die ABN-AMRO gaf aan de geflopte luchtbel van Verdonks boezemvrien­din Nina Brink.

Een hoogontwikkelde samenleving is gebaseerd op arbeidsdeling en op vertrouwen. Dat betekent: ik kan niet alles zelf weten en contro­leren, ik moet er als consument van opaan kunnen dat iets deugt. Waar bij onze financiële instellingen kennelijk de zelfdisci­pline ontbreekt en de zelfregule­ring faalt, rust op de overheid een straffende taak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden