Verfilming Oorlog en Vrede als prozac voor de natie

Waar hebben ze het deze week over in Groot- Brittannië? De verfilming van Oorlog en Vrede en Corbyns stoelendans, constateert onze correspondent Patrick van IJzendoorn.

Labour Party-leider Jeremy CorbynBeeld afp

De post-Downton Abbey-depressie heeft niet lang geduurd in het Verenigd Koninkrijk, nu de zesdelige verfilming van Oorlog en Vrede lijkt te werken als prozac voor de natie. Graaf Tolstoj heeft de adellijke soap van Baron Fellowes doen vergeten. Een episode is genoeg voor talrijke beschouwingen van columnisten, historici, cultuurfilosofen, recensenten ('Het is een zondagavondjuweel met een vleugje Allo Allo', schreef eentje), Kremlin-watchers, roddeljournalisten tot en met krantenlezers die discussieerden over de vraag of een sabel moet worden getrokken vóór de veldslag (de Britse wijze) of tijdens (de continentale wijze).

'Phwoar and Peace'

The Evening Standard publiceerde een handleiding voor Britten die de 1.300 pagina's tellende roman in de kast hebben staan, ergens ter hoogte van Perestrojka, maar deze nooit hebben gelezen.

Daar hoort Simon Schama zeker niet bij. De tv-historicus heeft het, zwierig als altijd, in The Financial Times over het herlezen van Oorlog en Vrede, 'een boek dat als geen ander het hele menselijke drama omvat en dat de ruimte tussen inkt en papier, tussen vlees en bloed, dusdanig doet wegvallen dat het voelt alsof je erin leeft in plaats van dat je het leest'. In The Guardian erkende Jonathan Freedland dat het meesterwerk verslavend is, maar vroeg zijn landgenoten iets minder in het verleden te leven. Hij wees erop dat waar Amerikaanse dramaturgen de angsten van het nu belichten (The Wire, Homeland), de Britten met hun kostuumdrama's leven in het verleden.

Maar er is iets typerends aan de hand. Anders dan de vorige, uit 1972, is de huidige verfilming opgenomen in St.-Petersburg. Hij voelt echter minder Russisch aan, mede door de nadruk die scriptschrijver Andrew Davies legt op de erotiek. 'Phwoar and Peace', is het al genoemd, 'Wauw en Vrede'. Het is meer een Jane Austen-drama in tsaristisch Rusland geworden.

Dat anglocentrisme zit hem ook in de kleine dingen. Zo glijden hoofdpersonages Pierre en Helena als beginnelingen over een bevroren meer. Zoiets is denkbaar in Engeland waar natuurijs een zeldzaam verschijnsel is, maar een beetje Rus vliegt over het ijs, zo meldde de Rusland-correspondent van The Sunday Telegraph.

Een serieuze analyse kwam van Simon Sebag Montefiore, die uitweidde over de woelige relatie, de haat-liefdeverhouding tussen de Russen en het Westen. Oorlog en Vrede, dat zich afspeelt ten tijde van de invasie van Napoleon, belicht de russificatie van de samenleving en de argwaan tegen de omarming van de Franse cultuur door de aristocraten. Op dezelfde manier, zo beweert Sebag Montefiore, ontdeed Stalin zich van de internationale marxisten en vaart Poetin een nationalistische koers, de oligarchen hekelend die zich laven aan de Engelse cultuur, van voetbalclubs tot kostscholen, van Jaguars tot Downton-kastelen.

'Sovjet-achtig'

Intussen organiseerde Labour haar eigen uitvoering van Oorlog en Vrede, op locatie in Westminster. Partijleider en peacenik Jeremy Corbyn ontdeed zich van de critici in zijn schaduwkabinet. Deze transformatie van Labour tot politieke vleugel van de vredesbeweging ging gepaard met een interne oorlog. Corbyns stoelendans, door Andrew Davies in The Guardian omschreven als 'een beetje Sovjet-achtig', duurde bijna een week. 'Het is net Oorlog en Vrede, maar dan zonder de paarden... of seks... of macht... of glamour', constateerde cartoonist Matt Pritchett in The Daily Telegraph.

Gevraagd waarom de herschikking zo eindeloos duurde, bekende Corbyn tegenover The Yorkshire Post dat zijn grote zwakte is dat hij iedereen laat uitpraten.

Daar had Leo Tolstoj ook last van.

Beeld The Daily Telegraph
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden