Verenigde Naties kondigen vliegverbod af boven Libië

NEW YORK - De Libische leider Moammar Kadhafi staat alleen, nu de Veiligheidsraad van de VN in New York een vliegverbod boven Libië heeft afgekondigd. Europese vliegtuigen zullen het luchtruim van Libië op korte termijn gaan bewaken met Amerikaanse steun, zo is donderdag besloten in New York.

De stemming: Duitsland en India onthouden zich van stemming.Beeld reuters

De VS en andere lidstaten sluiten bombardementen en verdergaande, militaire maatregelen niet uit. 'Alle nodige middelen' kunnen worden ingezet om de bevolking te beschermen, aldus de resolutie. Maar een bezettingsmacht wordt met nadruk uitgesloten in het VN-mandaat.

De 15-koppige Raad ging donderdagavond akkoord met de no-fly-resolutie, na dagen van hectisch topoverleg. De resolutie was het initiatief van Frankrijk, Groot-Brittannië en Libanon, het enige Arabische lid van de Raad. De VS voegden zich gisteren bij deze groep. De Arabische Liga van 22 landen in de regio had om het vliegverbod gevraagd. Dat zal in eerste instantie worden gehandhaafd door Britse en Franse straaljagers.

Vetorecht
China en Rusland, permanente leden met vetorecht, besloten het VN-mandaat niet te torpederen, hoewel zij een inbreuk op de staatssoevereniteit onder alle omstandigheden verwerpen. In plaats daarvan zagen zij af van stemming.

De daadkracht in New York maakte geen indruk op Kadhafi. Hij kondigde gisteren de bestorming aan van het rebellenbolwerk Benghazi. De kolonel zei dat hij geen genade zal tonen voor opstandelingen die zich weigeren over te geven. 'We komen vannacht. Er zal geen genade zijn', aldus Kadhafi voor de staatstelevisie.

Luchtaanvallen

Het Libische leger is Benghazi tot zo'n 130 kilometer genaderd. Donderdag werden al luchtaanvallen uitgevoerd op buitenwijken en de luchthaven van de stad in het oosten van het land. 's Avonds klonken zware explosies. Duizenden tegenstanders van Kadhafi verzamelden zich op het centrale plein van Benghazi.

In de VN-resolutie wordt 'een onmiddellijk staakt het vuren' geëist, en voorts 'het complete einde aan alle geweld tegen en misbruik van burgers'. Ook wordt de bescherming van bevolkte gebieden gegarandeerd, waarbij Benghazi met name wordt genoemd. Franse en Britse straaljagers zouden 'binnen enkele uren' na de aanname kunnen beginnen met het handhaven van het vliegverbod. Vliegtuigen zouden vanaf bases in Zuid-Italië gaan opereren.

Volmondig steunen

Na een wekenlange periode van gemengde signalen besloot de regering-Obama volmondig de VN-resolutie te steunen. Minister Hillary Clinton gaf in Tunesië aan dat bombardementen van Libische doelen noodzakelijk zullen zijn, naast een vliegverbod. Maar elke vorm van optreden moet gebeuren in samenspraak met de Arabische wereld, benadrukte de Amerikaanse VN-ambassadeur Susan Rice.

Donderdag vloog de Franse minister van Buitenlandse Zaken Alain Juppé naar New York om andere leden van de Raad te overtuigen. Hij prees donderdag de 'Arabische lente' en tevens de besluitvaardigheid van de Afrikaanse Unie en de Arabische Liga. 'We hebben erg weinig tijd over', zei Juppé vlak voor de stemming. Frankrijk was het eerste land dat de Libische rebellen erkende.

Initiatief

Als enige Raadslid uit de Arabische wereld was Libanon de initiatiefnemer van de resolutie. Eerder had de Arabische Liga, een groep van 22 landen, de VN gevraagd om in te grijpen middels een vliegverbod, wat nog nooit eerder is voorgekomen. Volgens Clinton was het Arabische verzoek een kantelmoment in het Amerikaanse denken. Tot dan toe hielden de VS zich afzijdig, wat leidde tot binnenlandse kritiek van linkse én rechtse 'interventionisten'. President Obama heeft eerder gezegd dat Kadhafi op dient te stappen, maar heeft tevens aangegeven geen behoefte te hebben aan een nieuwe oorlog na Irak en Afghanistan.

Diplomaten vrezen dat het mogelijk al te laat is voor een effectief vliegverbod. Vandaar dat in New York wordt aangedrongen op verder gaande 'no-drive-' en 'no-sail' zones, om de tanks en schepen onder Kadhafi's bewind te kunnen treffen. Hillary Clinton gebruikte in Tunesië ook veel fellere bewoordingen dan voorheen.

Hieronder volgen vijf hoofdpunten uit het document:

- Alle vluchten in het Libische luchtruim worden verboden, met uitzondering van hulpvluchten.

- Het is lidstaten van de VN toegestaan om alle noodzakelijke maatregelen te treffen om burgers en grondgebied in Libië te beschermen tegen een dreigende aanval.

- Het is uitgesloten dat in Libië een buitenlandse bezettingsmacht wordt gelegerd.

- Het wapenembargo tegen Libië wordt strenger toegepast. Alle VN-lidstaten worden opgeroepen op hun grondgebied schepen en vliegtuigen van en naar Libië te inspecteren.

- Economische sancties worden uitgebreid met de bevriezing van tegoeden van onder meer de nationale oliemaatschappij, de centrale bank en de investeringsmaatschappij van het regime.

De vergadering van de VN vandaagBeeld afp
De stemming.Beeld reuters
Mensen vluchten uit BenghaziBeeld afp
Vluchtelingen uit Benghazi.Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden