Verenigde Naties kondigen vliegverbod af boven Libië

NEW YORK - De Libische leider Moammar Kadhafi staat alleen, nu de Veiligheidsraad van de VN in New York donderdagavond laat een vliegverbod boven Libië heeft afgekondigd. Europese vliegtuigen zullen het luchtruim van Libië op korte termijn gaan bewaken met Amerikaanse steun, zo is besloten.


De VS en andere lidstaten sluiten bombardementen en verdergaande, militaire maatregelen niet uit. 'Alle nodige middelen' kunnen worden ingezet om de bevolking te beschermen, aldus de resolutie. Maar een bezettingsmacht wordt met nadruk uitgesloten in het VN-mandaat.


De 15-koppige Veiligheidsraad ging akkoord met de resolutie na dagen van hectisch topoverleg. Het besluit was het initiatief van Frankrijk, Groot-Brittannië en Libanon, het enige Arabische lid van de raad. De VS voegden zich gisteren bij deze groep. De Arabische Liga van 22 landen in de regio had om het vliegverbod gevraagd. Dat zal in eerste instantie worden gehandhaafd door Britse en Franse straaljagers. Deze zouden 'binnen enkele uren' kunnen beginnen met het handhaven van het vliegverbod. Vliegtuigen zouden vanaf bases in Zuid-Italië gaan opereren.


China en Rusland, permanente leden met vetorecht, besloten het VN-mandaat niet te torpederen, hoewel zij een inbreuk op de staatssoevereniteit onder alle omstandigheden verwerpen. In plaats daarvan zagen zij af van stemming.


De daadkracht in New York maakte geen indruk op Kadhafi. Hij kondigde donderdag de bestorming aan van het rebellenbolwerk Benghazi in het oosten van Libië. De kolonel zei dat hij geen erbarmen zal hebben met opstandelingen die zich weigeren over te geven. 'We komen vannacht. Er zal geen genade zijn', aldus Kadhafi voor de staatstelevisie. Het Libische leger is Benghazi tot zo'n 130 kilometer genaderd. Donderdag werden al luchtaanvallen uitgevoerd op buitenwijken en de luchthaven van de stad in het oosten van het land. 's Avonds klonken zware explosies. Duizenden tegenstanders van Kadhafi verzamelden zich op het centrale plein van Benghazi.


In de VN-resolutie wordt 'een onmiddellijk staakt het vuren' geëist, en voorts 'het complete einde aan alle geweld tegen en misbruik van burgers'. Ook wordt de bescherming van bevolkte gebieden gegarandeerd, waarbij Benghazi met name wordt genoemd.


Na een wekenlange periode van gemengde signalen besloot de regering-Obama volmondig de VN-resolutie te steunen. Minister Hillary Clinton (Buitenlandse Zaken) gaf in Tunesië aan dat bombardementen van Libische doelen noodzakelijk zullen zijn, naast een vliegverbod. Maar elke vorm van optreden moet gebeuren in samenspraak met de Arabische wereld, benadrukte de Amerikaanse VN-ambassadeur Susan Rice.


Donderdag vloog de Franse minister van Buitenlandse Zaken Alain Juppé naar New York om andere leden van de Raad te overtuigen. Hij prees donderdag de 'Arabische lente' en tevens de besluitvaardigheid van de Afrikaanse Unie en de Arabische Liga. 'We hebben erg weinig tijd over', zei Juppé vlak voor de stemming.


Als enige Raadslid uit de Arabische wereld was Libanon de initiatiefnemer van de resolutie. Eerder had de Arabische Liga, een groep van 22 landen, de VN gevraagd om in te grijpen middels een vliegverbod, wat nog nooit eerder is voorgekomen.


Volgens minister Clinton was het Arabische verzoek een kantelmoment in het Amerikaanse denken. Tot dan toe hielden de VS zich afzijdig, wat leidde tot binnenlandse kritiek van linkse én rechtse 'interventionisten'. President Obama heeft eerder gezegd dat Kadhafi op dient te stappen, maar heeft tevens aangegeven geen behoefte te hebben aan een nieuwe oorlog na Irak en Afghanistan.


Diplomaten vrezen dat het mogelijk al te laat is voor een effectief vliegverbod. Vandaar dat in New York wordt aangedrongen op verdergaande 'no-drive-' en 'no-sailzones', om de tanks en schepen onder Kadhafi's bewind te kunnen treffen.


Ten Eerste Pagina 3 Commentaar Pagina 28


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden