Veren als symbool voor de Nederlandse literatuur

Vanwaar die verentooi op de Nederlandse literatuur geschiedenis?

Jacqueline Bel - Bloed en rozen

Deel 6 van de reeks 'de geschiedenis van de Nederlandse literatuur', gewijd aan de jaren 1900-1945, heet Bloed en rozen en is net als alle voorgaande delen geïllustreerd met een veer op de voorkant. Vanwaar die vogelreferentie? Ontwerpster Tessa van der Waals bedacht het tien jaar geleden, toen zij werkte aan het eerste deel, Frits van Oostroms Stemmen op schrift.

Daarin komt het befaamde middeleeuwse 'Hebban olla vogala nestas hagunnan' aan de orde, en dat 11de-eeuwse zinnetje over vogels die nesten beginnen hielp Van der Waals aan haar overkoepelende idee. 'De ganzeveer als pen, de donsveertjes van de vroegste literatuur - er zijn allerlei aanknopingspunten.'

Wim van den Berg & Piet Couttenier - Alles is taal geworden

Samen met fotograaf Harold Strak werkte ze het idee uit. 'Ik werk het liefst met beeldend werk dat inzetbaar is voor omslagen, niet met stockfoto's.' De meeste veren zijn straatvondsten, van vaak onbekende herkomst. 'Diverse duiven, en een roofvogel misschien', denkt Van der Waals. Strak herinnert zich zoektochten op het strand, maar geen details. 'Het is alweer tien jaar geleden.'

Marieke Dijksman van Vogelbescherming weet diverse exemplaren te identificeren: op Alles is taal geworden (over de 19de eeuw) zien we de veer van 'waarschijnlijk' een reiger of zwaan, het exemplaar met witte vlekken op Stemmen op schrift (tot 1300) en Altijd weer vogels die nesten beginnen (1945-2005) komt 'vrijwel zeker' van een parelhoen.

Herman Pleij - Het gevleugelde woord

Lastiger is de smetteloze pluis op Van Oostroms deel over 1300-1400, Wereld in woorden. Harold Strak onthult de vindplaats: 'Die is van Elvis, de witte kaketoe in Café 1ste Klas in Amsterdam CS. Ik ging kijken of ik er iets zou vinden, en jawel.'

Op Bloed en rozen ziet Dijksman een ongewoon detail. 'Het is de veer van een eendensoort, het dons houdt watervogels warm. Maar waarom is hij afgeknipt?' Ook hier weet Strak het anwoord. 'Die komt uit een prullariawinkel. Knalroze geverfd, maar dat zie je toch niet in zwart-wit.'

Jacqueline Bel: Bloed en rozen
Omslag Tessa van der Waals, foto Harold Strak.
Prometheus; euro 59,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden